«Περί τῶν Ἱερατικῶν Κλήσεων»

 

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ 3 1 0 4

Πρός
τό Χριστεπώνυμο Πλήρωμα
τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

 

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,
 

 Κατά τήν Γ΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν, τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ἡ Ἐκκλησία μας προβάλλει στό κέντρο τῆς λατρευτικῆς καί πνευματικῆς ζωῆς τόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό. Τόν θέτει πρός προσκύνηση στό μέσον τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὡς σημεῖο ἐνισχύσεως καί πνευματικοῦ προσανατολισμοῦ, ὄχι σάν σύμβολο ἧττας καί πόνου, ἀλλά ὡς σημεῖο νίκης, ἐλπίδας καί ζωῆς.

   Ὁ Σταυρός ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ δρόμος τῆς θυσίας δέν ὁδηγεῖ στήν ἀπώλεια, ἀλλά στό φῶς τῆς Ἀναστάσεως, καί ὅτι μέσα ἀπό τήν ταπείνωση καί τήν ἐμπιστοσύνη στόν Θεό γεννιέται ἡ ἀληθινή χαρά.
Στό φῶς αὐτό ἀποκαλύπτεται τό μέτρο τῆς ἀγάπης, τῆς προσφορᾶς καί τῆς εὐθύνης. Ἐκεῖ ἐντάσσονται καί οἱ ἱερατικές κλήσεις, ὡς ἐλεύθερη καί συνειδητή ἀπάντηση στό κάλεσμα τοῦ Χριστοῦ.

    Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ ἀνθρώπινη φιλοδοξία οὔτε προσωπική καταξίωση, ἀλλά χάρισμα καί διακονία σταυρική, προσφορά ζωῆς πρός τόν Θεό καί τόν ἄνθρωπο. Ὁ νέος πού αἰσθάνεται μέσα του αὐτήν τήν κλήση καλεῖται νά βαδίσει τόν δρόμο τῆς εὐθύνης μέ πίστη, ἐλευθερία καί ἀγάπη.

 
   Ἡ Ἐκκλησία μας, μιλᾶ μέ ἐμπιστοσύνη καί πατρική στοργή στούς νέους ἀνθρώπους πού ἀναζητοῦν νόημα ζωῆς, πού ἀγωνιοῦν γιά τό μέλλον τῆς πατρίδας μας καί πού δέν συμβιβάζονται μέ μιά πορεία χωρίς προσανατολισμό. Σέ νέους πού ἀγαποῦν τόν Χριστό, σέβονται τήν παράδοση, νιώθουν βαθιά δεμένοι μέ τίς ρίζες τοῦ πολιτισμοῦ μας καί ἐπιθυμοῦν νά προσφέρουν οὐσιαστικά στήν κοινωνία, μέσα σέ ἕνα κόσμο ἀβεβαιότητας καί πνευματικῆς κόπωσης.

  
   Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ φυγή ἀπό τή ζωή, οὔτε ἀπομάκρυνση ἀπό τήν κοινωνία. Ἀντιθέτως, εἶναι βαθιά καί ὑπεύθυνη συμμετοχή σέ αὐτήν. Ὁ ἱερέας ζεῖ μέσα στόν κόσμο, ἀφουγκράζεται τίς ἀγωνίες τῶν νέων, στηρίζει τίς οἰκογένειες, παρηγορεῖ τόν πόνο, στέκεται δίπλα στόν ἄνθρωπο, στίς χαρές καί στίς δοκιμασίες του. Εἶναι λειτουργός τῆς Ἐκκλησίας καί ταυτόχρονα λειτουργός τῆς κοινωνίας, γέφυρα πίστεως καί ζωῆς, παρουσίας καί ἐλπίδας.

  
    Σέ μιά ἐποχή ὅπου πολλοί νέοι αἰσθάνονται ὅτι τό μέλλον εἶναι ἀβέβαιο καί ἡ προσφορά δύσκολη, ἡ Ἐκκλησία προτείνει ἕνα δρόμο ζωῆς μέ ποιότητα, βάθος καί ἐσωτερική πληρότητα. Ὁ νέος πού ἀκούει μέσα του τήν κλήση τῆς Ἱερωσύνης δέν ἀρνεῖται τή χαρά καί τήν εὐτυχία. Τίς βιώνει σέ βάθος, μέσα ἀπό τή σχέση μέ τόν Θεό καί τήν ἀνιδιοτελῆ προσφορά στόν ἄνθρωπο. Ἡ ἱερατική ζωή, ὅταν βιώνεται μέ ἐλευθερία καί ἀγάπη, χαρίζει πρῶτον εἰρήνη καρδιᾶς, δεύτερον χαρά οὐσιαστική καί τρίτον αἴσθηση σκοποῦ.

    
   Ἀπευθυνόμαστε, λοιπόν, σήμερα στούς νέους Ἕλληνες Ὀρθοδόξους καί τούς προτείνουμε νά ἀκούσουν τή φωνή τοῦ Θεοῦ μέσα τους πού τούς προσκαλεῖ νά πλησιάσουν τό Ἱερό Βῆμα, νά ἀνέβουν τά σκαλιά τῆς Ὡραίας Πύλης καί νά χειροτονηθοῦν ἱερεῖς μέ φόβο καί ἀγάπη γιά νά ὑπηρετήσουν τόν ἑαυτό τους, τίς οἰκογένειές τους καί τήν κοινωνία μας μέ τήν προσευχή καί τήν τέλεση τῶν μυστηριακῶν πράξεων τῆς Ἐκκλησίας. 

      Ὁμοίως, ἀπευθυνόμαστε τόσο στίς νέες γυναῖκες, ὅσο καί στίς συζύγους, νά μή δυσκολέψουν τούς συζύγους τους στήν ἀπόφαση αὐτή, ἀλλά νά τούς παρακινήσουν.
Μέσα σέ αὐτήν τήν πραγματικότητα, ἡ φωνή τοῦ Κυρίου ἀκούγεται πάντοτε ἐπίκαιρη καί δυνατή: «Ὁ μέν θερισμός πολύς, οἱ δέ ἐργάται ὀλίγοι». Τά λόγια αὐτά δέν ἀποτελοῦν ἁπλή διαπίστωση, ἀλλά πρόσκληση εὐθύνης πρός ὁλόκληρο τό ἐκκλησιαστικό σῶμα.

      Ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀνάγκη ἀπό νέους ἐργάτες, ἀπό νέους ἀνθρώπους μέ πίστη, ὑπακοή, ἦθος καί ἀγάπη, πού θά σταθοῦν μέ θυσιαστικό φρόνημα στόν στίβο τῆς ζωῆς καί θά διακονήσουν τόν ἄνθρωπο μέσα στίς προκλήσεις τῆς σύγχρονης κοινωνίας.

 
   Ἡ Ἐκκλησία καί ἡ κοινωνία δέν βρίσκονται σέ ἀντίθεση. Ὁ ἱερέας καλεῖται νά ὑπηρετεῖ καί τίς δύο μέ συνέπεια καί ἐκκλησιαστικό φρόνημα. Νά σέβεται τήν παράδοση καί ταυτόχρονα νά συνομιλεῖ μέ τή σύγχρονη πραγματικότητα. Νά ἐμπνέει μέ τό παράδειγμά του, νά ἑνώνει καί νά καλλιεργεῖ τήν ἐλπίδα σέ ἕνα κόσμο πού διψᾶ γιά ἀλήθεια, σταθερότητα καί νόημα.

Ἀδελφοί μας,
ἡ Ἐκκλησία προσεύχεται γιά τούς νέους πού ἀναζητοῦν τόν δρόμο τους καί καλεῖ ὅσους ἀκοῦν μέσα στή συνείδησή τους τή φωνή τοῦ Χριστοῦ νά μή φοβηθοῦν. Νά Τόν ἐμπιστευθοῦν καί νά προσφέρουν τή ζωή τους ὡς δῶρο ἀγάπης στήν Ἐκκλησία καί στήν κοινωνία. Εἴθε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός νά φωτίζει τόν δρόμο κάθε νέου ἀνθρώπου καί νά χαρίζει στήν Ἐκκλησία Του ἄξιους, χαρούμενους καί θεοφόρους λειτουργούς.

Μετά πατρικῶν εὐχῶν καί ἀγάπης ἐν Κυρίῳ

† Ὁ Ἀθηνῶν Ι Ε Ρ Ω Ν Υ Μ Ο Σ, Πρόεδρος
† Ὁ Χαλκίδος Χρυσόστομος
† Ὁ Νέας Σμύρνης Συμεών
† Ὁ Κερκύρας, Παξῶν καί Διαποντίων Νήσων Νεκτάριος
† Ὁ Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς Νικόλαος
† Ὁ Πατρῶν Χρυσόστομος
† Ὁ Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων Σεραφείμ
† Ὁ Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης Πλάτων
† Ὁ Καστορίας Καλλίνικος
† Ὁ Πολυανῆς καί Κιλκισίου Βαρθολομαῖος
† Ὁ Δράμας Δωρόθεος
† Ὁ Παραμυθίας, Φιλιατῶν καί Γηρομερίου Σεραπίων
† Ὁ Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἐορδαίας Εἰρηναῖος

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Σκιάθου Ἰωάννης

ΚΥΡΙΑΚΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026 – Γ΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ (Μάρκ. η΄ 34 – θ΄ 1) (Εβρ. δ΄ 14 – ε΄ 6)

 

¨΄ Ο Λόγος του Θεού στον Λαό του Θεού"

Σταυρόμορφες αναβάσεις

“Όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν

και αράτω τον σταυρόν αυτού, και ακολουθείτω μοι”

 Η φωτοχυσία της Ανάστασης, στην οποία προσανατολίζεται κάθε πιστός που διάγει την περίοδο αυτή το Στάδιο των Αρετών, προϋποθέτει τον Σταυρό του Κυρίου μας, μέσα από ένα σταυροαναστάσιμο οδοιπορικό. Ο Σταυρός που ήταν σύμβολο του θανάτου έγινε εγγύηση της ζωής. Έδωσε την ευκαιρία στην αγάπη να σταυρωθεί και να γίνει έτσι αθάνατη. 

   Ο σημερινός άνθρωπος, ζώντας σ’ ένα κλίμα άκρατου ανταγωνισμού και υλιστικής θεώρησης των πραγμάτων, αναζητά εναγωνίως διεξόδους, τις οποίες μπορεί να ιχνηλατήσει στην προοπτική της δύναμης του Σταυρού. Με φόντο τη ζωηφόρο παρουσία Του, επιβάλλεται να αποτολμήσει την έξοδο εκείνη που θα τον απάλλασσε από τις φοβερές συνέπειες της αμαρτίας και κατ’ επέκταση τα λογής αδιέξοδα που βιώνει στη ζωή του και ν’ ανυψωθεί με τη δύναμή του σε μια άλλη διάσταση, εκείνης της ενατένισης της πνευματικής και θείας ζωής.

    Δεν είναι τυχαίο που η μητέρα μας Εκκλησία καθιέρωσε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, αναδεικνύοντας έτσι τον Σταυρό που προβάλλει ως ζωηφόρο δύναμη. Μας θυμίζει, συγκεκριμένα, ότι ο δρόμος που οδηγεί στη συνάντηση με τον Αναστημένο Χριστό περνά μέσα από το σταύρωμα. Μας πλημμυρίζει με θάρρος, δείχνοντάς μας έτσι ότι η σταύρωση αυτή στην πραγματικότητα είναι ένας ζωηφόρος θάνατος και μια σταυρόμορφη Ανάσταση.

    «Χριστός ο Βασιλεύς της δόξης, εκουσίως χείρας εκτείνας ύψωσεν ημάς εις την αρχαίαν μακαριότητα. Ούς πριν ο εχθρός, δι΄ ηδονής συλήσας, εξορίστους θεού πεποίηκε», αναφέρεται στον υμνολογικό πλούτο που διαποτίζει την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως.

Ο Σταυρός του Κυρίου

  Ο Χριστός απευθυνόμενος στους μαθητές του, τονίζει τα εξής: “Όποιος θέλει να με ακολουθήσει ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του”. Τα λόγια αυτά είναι πολύ σημαντικά για την πνευματική πορεία που ακολουθεί ο κάθε χριστιανός, που θεωρεί τον εαυτό του μαθητή του Χριστού. Αφού η πορεία του Ιησού δεν περνά μέσα από τιμές, δόξες και μεγαλεία, αλλά από το Σταυρό και το Πάθος, δεν μπορεί να είναι διαφορετικός ο δρόμος που ξεδιπλώνεται μπροστά σε όσους συνειδητά θέλουν να τον ακολουθήσουν και να συμπορευθούν μαζί του.

  Ο Σταυρός, βέβαια, δεν είναι πλέον το ατιμωτικό σύμβολο της αρχαιότητας, αλλά η ζωηφόρος δύναμη που οδηγεί στην Ανάσταση. Είναι το αήττητο τρόπαιο, όπλον κραταιόν κατά του διαβόλου, το σταθερό εκείνο στήριγμα για κάθε πιστό στην πορεία του.

  Η Εκκλησία προβάλλει το Σταυρό του Χριστού στο μέσο περίπου της περιόδου της Μεγάλης Τεσσαρακοστής για να τον προσκυνήσουν οι πιστοί και ενισχυμένοι να συνεχίσουν τον πνευματικό τους αγώνα. Ένα αγώνα που θα τους φέρει έτοιμους στην Μεγάλη Βδομάδα και το Πάσχα. Μάλιστα, η συγκεκριμένη περικοπή, με φόντο το Σταυρό, αναγινώσκεται την περίοδο αυτή που προσφέρεται ιδιαίτερα για την κάθαρση των ψυχών και των σωμάτων.

 Όπως ακούσαμε στο ευαγγελικό ανάγνωσμα, καλείται ο κάθε άνθρωπος να μαθητεύσει κοντά στο Χριστό, σηκώνοντας το δικό του σταυρό στη ζωή του.

Αγαπητοί αδελφοί, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η μαθητεία κοντά στο Χριστό, σημαίνει πλήρη αυταπάρνηση και ολοκληρωτική παράδοση του εαυτού μας στην αγάπη του Κυρίου. 

   Αυτό το εγχείρημα δεν είναι τόσο εύκολο, διότι ο άνθρωπος πολλές φορές αρνείται να αποδεσμευθεί από τα ψεύτικα στηρίγματα, τα οποία δεν του επιτρέπουν να προσεγγίσει τα βιώματα της θείας ζωής. Απαιτεί άσκηση και πολύ κόπο η προσπάθειά μας να καταστούμε πραγματικοί μαθητές του Χριστού και να ζούμε με πυξίδα την αγάπη Του. Βέβαια, πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η μαθητεία κοντά στον Χριστό, δεν εκφράζεται μόνο με την πίστη που επιδεικνύουμε σε περιόδους διωγμών, αλλά φανερώνεται μέσα από το καινούργιο ήθος στην καθημερινή μας ζωή. 

   Αυτό το ήθος απορρέει από τη σταυρωμένη αγάπη που παραπέμπει σε αιώνιες και ακατάλυτες αντοχές. Αυτό το καινούργιο ήθος φανέρωσαν μέσα από τη ζωή τους και οι αγιασμένες μορφές που τιμά σήμερα η Εκκλησία, μεταξύ των οποίων και ο Αριστόβουλος ο απόστολος. Η μίμηση του δικού τους παραδείγματος αποτελεί την πιο ασφαλή πυξίδα ζωής για τη συνοδοιπορία μας στον Σταυρό και την Ανάσταση.

Χριστάκης Ευσταθίου,

Θεολόγος

Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυνήσεως – Εὐαγγελικὸ καί Ἀποστολικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 15 Μαρτίου 2026

 

Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 15 Μαρτίου 2026, Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυνήσεως (Μάρκ. η΄ 34 – θ΄ 1)

«Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾿ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου οὗτος σώσει αὐτήν. τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. Καί ἔλεγεν αὐτοῖς· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει».

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π.Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

«Καὶ ἀφοῦ προσεκάλεσε τὰ πλήθη τοῦ λαοῦ μαζὶ μὲ τοὺς μαθητάς του, εἶπεν εἰς αὐτούς· Ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ γίνῃ ὀπαδός μου καὶ νὰ μὲ ἀκολουθῇ ὡς μαθητής μου, ἄς διακόψῃ κάθε φιλίαν καὶ σχέσιν πρὸς τὸν διεφθαρμένον ὑπό της ἁμαρτίας ἑαυτόν του καὶ ἄς λάβῃ τὴν σταθερὰν ἀπόφασιν νὰ ὑποστῇ δι’ ἐμέ ὄχι μόνον πᾶσαν θλῖψιν καὶ δοκιμασίαν, ἀλλά καὶ θάνατον σταυρικὸν ἀκόμη, καὶ τότε ἄς μὲ ἀκολουθῇ μιμούμενος τὸ παράδειγμά μου.Μὴ διστάσῃ δὲ κανεὶς νὰ κάμῃ τάς θυσίας αὐτάς. Διότι, ὅποιος θέλει νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του, θὰ χάσῃ τὴν πνευματικὴν καὶ μακαρὶαν καὶ αἰωνίαν ζωήν. Ὅποιος ὅμως χάσῃ καὶ θυσιάσῃ τὴν ζωὴν του διὰ τὴν ὁμολογίαν καὶ ὑπακοήν του εἰς ἐμέ καὶ τὸ εὐαγγέλιόν μου, αὐτὸς θὰ σώσῃ τὴν ψυχὴν του ἐν τῷ μέλλοντι βίῳ, ὅπου θὰ κερδήσῃ τὴν αἰωνίαν μακαριότητα. Ἐκείνη δὲ ἡ σωτηρία εἶναι τὸ πᾶν. Διότι τί θὰ ὠφελήσῃ τὸν ἄνθρωπον, ἐάν κερδήσῃ ὅλον αὐτὸν τὸν ὑλικόν κόσμον, καὶ εἰς τὸ τέλος χάσῃ τὴν ψυχήν του, ἡ ὁποία ὡς πνευματικὴ καὶ αἰωνία δὲν συγκρίνεται μὲ κανὲν ἀπό τὰ ὑλικὰ τοῦ φθαρτοῦ κόσμου ἀγαθά; Ἢ ἐάν ἕνας ἄνθρωπος χάσῃ τὴν ψυχήν του, τί θὰ δώσῃ ὡς ἀντάλλαγμα, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαγοράσῃ αὐτὴν ἀπό τὴν αἰωνίαν ἀπώλειαν; Ὡρισμένως δὲ θὰ χάσῃ τὴν ψυχὴν του ἐκεῖνος, ποὺ δὲν θὰ ὑποστῇ δι’ ἐμέ τάς θυσίας αὐτάς. Διότι ὁποιοσδήποτε ἐντραπῇ ἐμέ καί τοὺς λόγους μου ἐπηρεαζόμενος ἀπό τάς περιφρονήσεις καὶ τοὺς χλευασμοὺς τῶν ἀνθρώπων τῆς γενεᾶς αὐτῆς, ποὺ ἀπεστάτησεν ἀπό τὸν πνευματικόν της νυμφίον καὶ εἶναι ἁμαρτωλός, αὐτὸν θὰ τὸν ἐντραπῇ καὶ ὁ υἷός τοῦ ἀνθρώπου καί θὰ τὸν ἀποκήρύξῃ ὡς μὴ ἰδικόν του, ὅταν θὰ ἔλθῃ μὲ τοὺς ἁγίους ἀγγέλους περιβεβλημένος τὴν δόξαν τοῦ Πατρός του.Καί ἐλεγεν εἰς αὐτούς· Σᾶς λέγω ἀληθινά, ὅτι ὑπάρχουν μερικοὶ ἀπό αὐτούς, ποὺ στέκονται ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ δοκιμάσουν θάνατον, προτοῦ νὰ ἴδουν, μετὰ τὴν κάθοδον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νὰ καταλύεται, μὲ τὴν καταστροφὴν τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τοῦ ναοῦ των καὶ μὲ τὸν διασκορπισμὸν τοῦ Ἰσραήλ, ἡ Παλαιὰ θεία τάξις καὶ διαθήκη διὰ νὰ θεμελιωθῇ μὲ δύναμιν ἀκαταγώνιστον καί ὑπερφυσικὴν ἡ Νέα θεία τάξις ἐν τῷ κοσμῳ, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκπροσωπῇ ἡ Ἐκκλη¬σία ὡς ἄλλη βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐπί της γῆς».

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Εβρ. δ΄ 14 – ε΄ 6

¹⁴ Ἔχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν διεληλυθότα τοὺς οὐρανούς, Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ Θεοῦ, κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας. ¹⁵ οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειρασμένον δὲ κατὰ πάντα καθ’ ὁμοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας. ¹⁶ προσερχώμεθα οὖν μετὰ παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεον καὶ χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν.

¹ Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς ἐξ ἀνθρώπων λαμβανόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν Θεόν, ἵνα προσφέρῃ δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν, ² μετριοπαθεῖν δυνάμενος τοῖς ἀγνοοῦσι καὶ πλανωμένοις, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίκειται ἀσθένειαν· ³ καὶ διὰ ταύτην ὀφείλει, καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ, οὕτω καὶ περὶ ἑαυτοῦ προσφέρειν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν. ⁴ καὶ οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμήν, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καθάπερ καὶ Ἀαρών. ⁵ οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ’ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν· υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε· ⁶ καθὼς καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ.

Νεοελληνική Απόδοση

¹⁴ Αφού, λοιπόν, έχομεν Αρχιερέα μέγαν, που έχει διαβή τους ουρανούς και εκάθισεν εκ δεξιών του Θεού, τον Ιησούν, τον Υιόν του Θεού, ας κρατώμεν σφικτά την ομολογίαν της πίστεώς μας. ¹⁵ Διότι δεν έχομεν Αρχιερέα, ο οποίος-λόγω αγνοίας εκείνων που συμβαίνουν εις ημάς-δεν ημπορεί να αισθανθή συμπάθειαν προς τας πνευματικάς και ηθικάς ημών ασθενείας και αδυναμίας. Τουναντίον έχομεν Αρχιερέα, ο οποίος έχει πειρασθή και δοκιμασθή εις όλα, όσα είναι δυνατόν να πειρασθή η ανθρωπίνη φύσις, ομοίως με ημάς, χωρίς όμως να παρασυρθή εις καμμίαν απολύτως αμαρτίαν. ¹⁶ Λοιπόν ας προσευχώμεθα με θάρρος και ακλόνητος πεποίθησιν στον θρόνον της χάριτος, δια να λάβωμεν έλεον και συγχώρησιν των αμαρτιών μας και δια να εύρωμεν την θείαν χάριν, που θα μας βοηθή αποτελεσματικώς εις κάθε περίστασιν πειρασμών και κινδύνων.

¹ Διότι κάθε αρχιερεύς, που λαμβάνεται και ξεχωρίζεται από τους ανθρώπους, όπως συμβαίνει μεταξύ των Ιουδαίων, γίνεται και εγκαθίσταται αρχιερεύς υπέρ των ανθρώπων, δια να προσφέρη δώρα και θυσίας προς συγχώρησιν των αμαρτιών του λαού. ² Και ημπορεί αυτός να συμπαθή και να φέρεται με μετριοπάθειαν προς αυτούς, που παρασύρονται εις την αμαρτίαν από άγνοιαν και πλάνην, διότι και αυτός σαν άνθρωπος περιβάλλεται και διαποτίζεται και φέρει την ανθρωπίνην ασθένειαν. ³ Ακριβώς δε εξ αιτίας αυτής της ασθενείας και ενόχης του ως ανθρώπου έχει καθήκον να προσφέρη θυσίας και δια τον εαυτόν του, δια την συγχώρησιν των αμαρτιών του, όπως προσφέρει υπέρ του λαού. ⁴ Και κανείς δεν παίρνει μόνος του και αυθαιρέτως την μεγάλην τιμήν του αρχιερατικού αξιώματος, αλλά την λαμβάνει, όταν προσκαλήται από τον Θεόν, όπως είχε προσκληθή και ο Ααρών. ⁵ Ετσι και ο Χριστός, ο μέγας Αρχιερεύς, δεν εδόξασε μόνος του τον εαυτόν του στον να γίνη Αρχιερεύς, δεν απέμεινε αυτός στον εαυτόν του το αξίωμα, αλλ’ ο Θεός, ο οποίος ελάλησε προς αυτόν και του είπε· “συ είσαι Υιός μου, εγώ σε εγέννησα σήμερα, που σου έδωκα την ανθρωπίνην φύσιν”. ⁶ Καθώς και εις άλλο χωρίον της Γραφής λέγει· “συ είσαι ιερεύς στον αιώνα, έχεις αιωνίαν και ακατάλυτον την αρχιερωσύνην, σύμφωνα με τον τύπον, που προφητικώς εδόθη εν τω προσώπω του Μελχισεδέκ εις την Π. Διαθήκην”.

                         ***************************************************

 

ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Τὴν Γ΄ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν, ποὺ ὀνομάζεται Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ἡ Ἐκκλησία μας ὑψώνει στὸ μέσο τῶν ἱερῶν Ναῶν μας τὸ πανσεβάσμιο Ξύλο, τὸν τίμιο καὶ ζωοποιὸ Σταυρὸ τοῦ Κυρίου. Ἀτενίζοντάς τον οἱ πιστοὶ νιώθουμε σκιρτήματα συγ­κινήσεως καὶ ἱεροῦ δέους. Σπεύδουμε νὰ τὸν προσκυνήσουμε καὶ λαμβάνουμε δύναμη καὶ παρηγοριὰ στὸν πνευματικό μας ἀγώνα. Στὴ θέα του ὁ διάβολος «φρίττει καὶ τρέμει, μὴ φέρων καθορᾶν αὐτοῦ τὴν δύναμιν» (Τροπάριον Αἴνων πλ. δ΄ ἤχου). Φρίττει καὶ τρέμει, διότι δὲν ἀντέχει ν᾿ ἀντικρίσει τὴ δύναμή του.

1. Ὁ Θρόνος τῆς Χάριτος

Ἡ ἀποστολικὴ περικοπὴ τῆς ἡμέρας, ἀπὸ τὴν πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολή, εἶναι σχετικὴ μὲ τὸν Τίμιο Σταυρό. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ θεόπνευστος Ἀπόστολος μᾶς παρακινεῖ: «προσερχώμεθα μετὰ παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεον καὶ χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν». Ἂς πλησιάζουμε, δηλαδή, μὲ θάρρος στὸν βασιλικὸ Θρόνο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο πηγάζει ἡ Χάρις, γιὰ νὰ λάβουμε συγχώρηση γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας καὶ Χάρι, ποὺ θὰ μᾶς ἐνισχύσει σὲ κάθε κρίσιμη ὥρα πειρασμοῦ.

Ὁ βασιλικὸς Θρόνος τοῦ Κυρίου δὲν ἐκφράζει ἀλαζονεία, οὔτε ἀπαιτεῖ ὑποταγή· ἀλλὰ πηγάζει ἀπὸ αὐτὸν τὸ ἔλεος καὶ ἡ Χάρις, ὅπως ἀκούσαμε· ἔλεος γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας. Ὅλοι μας ἔχουμε ἀνάγ­κη ἀπὸ τὸ θεῖο αὐτὸ ἔλεος. Διότι καθημερινὰ ἁμαρτάνουμε, κάποτε χωρὶς νὰ τὸ ἀντιλαμβανόμαστε. Ἀπὸ τὸν Θρόνο αὐτὸ θὰ λάβουμε καὶ Χάρι στὸν πνευματικό μας ἀγώνα, στὸν ἀγώνα τῆς ἀρετῆς. Χάρι «εἰς εὔκαιρον βοήθειαν»· δύναμη κατὰ τὴν ὥρα τοῦ πειρασμοῦ. Ὑπάρχει, ἀλήθεια, στιγμὴ τῆς ζωῆς μας, ποὺ νὰ μὴν ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ἐνίσχυση αὐτή; Ἀνεξάντλητη πηγὴ ἐλέους καὶ Χάριτος εἶναι ὁ Θρόνος τοῦ Κυρίου.

Ὁ Θρόνος αὐτὸς δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ τὸν Τίμιο Σταυρό του. Ὁ Σταυρός, ἐπάνω στὸν ὁποῖο ὁ ἐνανθρωπήσας Θεός, ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, πρόσφερε ὡς Ἀρχιερέας τὴν ἀπολυτρωτικὴ Θυσία του, γιὰ νὰ μᾶς ἐλευθερώσει ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὸν θάνατο. «Ὁ Σταυρὸς τὴν γῆν οὐρανὸν ἐποίησε, τοὺς ἀνθρώπους τοῖς ἀγγέλοις ἀνέμειξε, τῆς ἁμαρτίας τὴν δύναμιν ἠφάνισε, τὴν ἀρετὴν κατεφύτευσε» (ΕΠΕ 26, 98), ἐπισημαίνει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ἔκανε τὴ γῆ οὐρανό, ἕνωσε τοὺς ἀνθρώπους μὲ τοὺς ἀγγέλους, ἐξαφάνισε τὴ δύναμη τῆς ἁμαρτίας, φύτεψε τὴν ἀρετή. Αὐτὸς εἶναι ὁ Θρόνος τοῦ Κυρίου· Θρόνος βασιλικός, βαμμένος μὲ θεϊκὸ Αἷμα.

Μποροῦμε ὁποιαδήποτε ἡμέρα καὶ ὥρα νὰ πλησιάζουμε τὸν Θρόνο αὐτό. Τί περιμένουμε λοιπόν; Μᾶς πιέζει τὸ βάρος τῆς ἁμαρτίας; Μᾶς τρομάζει ἡ ἀνηφορικὴ ὁδὸς τῆς ἁγιότητας; Στὸν Θρόνο τοῦ ἐσταυρωμένου Κυρίου ἂς προστρέχουμε. Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ ποὺ ὑψώθηκε στὸν Γολγοθᾶ, λυτρώνει, ἐμπνέει καὶ ἐνισχύει τοὺς πιστούς. Στὴ σκιά του θὰ βροῦμε κι ἐμεῖς ἔλεος καὶ Χάρι!

2. Θαυμαστὴ προτύπωση τοῦ Μυστηρίου

Στὸ τέλος τῆς περικοπῆς ὁ Ἀπόστολος σημειώνει μιὰ παράδοξη προφητεία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἡ ὁποία ἀναφέρεται στὸν Μεσσία: «Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ». Δηλαδή, Ἐσὺ ὁ Μεσσίας εἶσαι Ἱερέας αἰώνιος, σύμφωνα μὲ τὴν ἱερατικὴ τάξη τοῦ Μελχισεδέκ. Τὸ ἱερὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ὁ Μελχισεδὲκ ἦταν «ἱερεὺς τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου» (Γεν. ιδ΄ 17) καὶ ὅτι βγῆκε νὰ προϋπαντήσει τὸν πατριάρχη Ἀβραάμ, ὅταν ἐκεῖνος ἐπέστρεφε νικητὴς ἀπὸ τὸν πόλεμο γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ ἀνεψιοῦ του Λώτ. Πρόσφερε τότε στὸν Ἀβραὰμ «ἄρτους καὶ οἶνον» καὶ τὸν εὐλόγησε. Ὁ δὲ Ἀβραὰμ τοῦ χάρισε τὸ ἕνα δέκατο ἀπὸ τὰ λάφυρά του.

 

Σύμφωνα μὲ τοὺς ἱεροὺς ἑρμηνευτές, τὸ μυστηριῶδες αὐτὸ πρόσωπο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης προτυπώνει τὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό. Ὁ Κύριος ὡς Ἀρχιερέας δὲν θυσίασε ταύρους καὶ τράγους, ὅπως οἱ ἱερεῖς τῶν Ἑβραίων, ἀλλὰ τὸν ἴδιο τὸν Ἑαυτό του μὲ θάνατο σταυρικό. Εἶναι δὲ συγκλονιστικὸ τὸ ὅτι μᾶς προσφέρει τὸ ἄχραντο Σῶμα του, τὸ Ὁποῖο σταυρώθηκε στὸν Γολγοθᾶ, καὶ τὸ τίμιο Αἷμα του, ποὺ ἀπέρρευσε ἀπὸ τὶς πληγές του, σὲ κάθε θεία Λειτουργία ὑπὸ τὰ ταπεινὰ εἴδη τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου, ὅπως προτυπώθηκαν πολλοὺς αἰῶνες νωρίτερα ἀπὸ τὸν Μελχισεδέκ. Μᾶς προσφέρει τὸν καθαγιασμένο Ἄρτο καὶ Οἶνο, γιὰ νά μεταλάβουμε οἱ πιστοί, στὸ ἱερὸ Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας.

Ἂς προσερχόμαστε στὸ φοβερὸ αὐτὸ Μυστήριο μὲ τὴν κατάλληλη προετοιμασία. Ὁ Μελχισεδὲκ πρόσφερε «ἄρτους καὶ οἶνον» σὲ αὐτοὺς ποὺ ἐπέστρεψαν ἀπὸ πόλεμο, ἀπὸ νικηφόρο πόλεμο. Ἀντίστοιχα καὶ ὁ μεγάλος Ἀρχιερέας προσφέρει τὸν καθαγιασμένο Ἄρτο καὶ Οἶνο «τοῖς ἐκ τοῦ νοεροῦ πολέμου πρὸς αὐτὸν ἀναστρέφουσι» (ΕΠΕ 13, 332), σημειώνει ὁ ὅσιος Μᾶρκος ὁ ἐρημίτης. Δηλαδή, σὲ αὐτοὺς ποὺ ἐπιστρέφουν πρὸς Αὐτὸν ἀπὸ τὸν νοερὸ πόλεμο μὲ τὰ πάθη· σὲ αὐτοὺς πού μετανοοῦν γιὰ τὶς ἁμαρτίες τους, ποὺ ἐξομολογοῦνται, καὶ μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Πνευματικοῦ τους προσέρχονται νὰ μεταλάβουν τὰ ἄχραντα Μυστήρια. Μὲ τὴν κατάλληλη λοιπὸν προετοιμασία ἂς προσερχόμαστε κι ἐμεῖς, ὥστε νὰ μεταλαμβάνουμε «Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον».

                 ***************************************************

 

Ο Κατανυκτικός Εσπερινός της B΄ Εβδομάδος των Νηστειών στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς – Η ομιλία του Σεβασμιωτάτου.

 

Χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ τελέστηκε χθες Κυριακή 8 Μαρτίου 2026 ο Κατανυκτικός Εσπερινός της Β΄ Εβδομάδος των Νηστειών στον Ιερό Ναό Αγίου Νείλου Καλλιπόλεως.

Κατά τη διάρκεια του κηρύγματός του ο Σεβασμιώτατος, Δοξολογώντας τον Πανάγιο Θεό μας, αρχικά, αναφέρθηκε στη σπουδαία θεολογική συμβολή του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά στη ζωή της Εκκλησίας κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στη διδασκαλία του περί της διακρίσεως μεταξύ της απροσίτου και αμεθέκτου Θείας ουσίας και των ακτίστων ενεργειών του Θεού, μέσω των οποίων ο άνθρωπος δύναται να γίνει κοινωνός της Θείας Χάριτος και να μετέχει στη ζωή του Θεού.

Παράλληλα, ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στην ευλογημένη περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η οποία αποτελεί περίοδο πνευματικού αγώνα, μετανοίας και εσωτερικής ανακαίνισης, τονίζοντας παράλληλα πως η Εκκλησία μας προβάλλει κατά το διάστημα αυτό «ως πνευματικά ινδάλματα που πληρούν την καρδία μας δυνάμεως και αποφασιστικής αγωνιστικής διαθέσεως», όπως χαρακτηριστικά είπε.

Στη συνέχεια, ο Σεβασμιώτατος περιέγραψε την πνευματική στάση του Ορθοδόξου πιστού ο οποίος «και αυτήν την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, φλογίζεται από την αγάπη και συνεπαίρνεται από το κάλος του θεϊκού προσώπου. Κόβει τις γέφυρες που τον ενώνουν με τον κόσμο της φθοράς, κουφίζει το σκάφος της ψυχής του από τα βάρη των παθών, ανυψώνεται δια της Αγίας Τεσσαρακοστής εν ελευθερία προς τον θρόνο του Θεού, προσφέρει τη Λατρεία, προσφέρεται σαν θυσία υπακοής», ανυψώνεται πνευματικά και στρέφει την καρδιά και τον νου του προς τον Θεό, καλλιεργώντας βαθύτερη σχέση αγάπης μαζί Του.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Σεβασμιώτατος ανέφερε μια «σύντομη, αλλά και αφυπνιστική» χαρακτηριστική διήγηση από το Γεροντικό, όπου ο Αββάς Λωτ απευθύνεται στον Αββά Ιωσήφ ζητώντας πνευματική καθοδήγηση. Όταν ο πρώτος απαριθμεί τις πνευματικές ασκήσεις που ήδη τηρεί – προσευχή, νηστεία, ησυχία και καθαρότητα λογισμών – ο Γέροντας υψώνει τα χέρια του στον ουρανό και λέγει: «Εάν θέλεις, γίνε όλος φωτιά». «Αυτή βέβαια την φλογισμένη κατάσταση της αγάπης και της αφοσιώσεως στον Θεό, δεν είναι εύκολο να την συλλάβει ο στοχασμός μας και να την περιγράψει ο αδύναμος ανθρώπινος λόγος μας», σημείωσε ο Σεβασμιώτατος, τονίζοντας πως με την εικόνα αυτή υπογραμμίζεται ότι η χριστιανική ζωή δεν εξαντλείται σε εξωτερικές πράξεις ευσέβειας, αλλά προϋποθέτει ολοκληρωτική αφιέρωση και φλόγα αγάπης προς τον Θεό.

«Για να αποκτήσουμε μια κάποια αίσθηση της εκτάσεως και της σημασίας της αφιερώσεώς μας στον Κύριό μας δια της Εκκλησίας, έχουμε ανάγκη να βοηθηθούμε από τον αποκαλυπτικό λόγο της Αγίας Γραφής και να χειραγωγηθούμε από την προσωπική εμπειρία και τα φωτεινά παραδείγματα των Θεοφόρων Πατέρων μας», επεσήμανε στη συνέχεια, κάνοντας αναφορά στο πρόσωπο του Αβραάμ, τον οποίο ο Σεβασμιώτατος παρουσίασε ως πρότυπο απόλυτης πίστεως και υπακοής στο θέλημα του Θεού. Ειδικότερα, ανέλυσε το γνωστό βιβλικό γεγονός από το ΚΒ΄ (22^ο) κεφάλαιο του βιβλίου της Γενέσεως, όπου ο Θεός καλεί τον Αβραάμ να προσφέρει ως θυσία τον μονάκριβο υιό του, τον Ισαάκ. «Αυτό το κομμάτι, με τρόπο συνοπτικό βέβαια, μας δίδει το μέτρο της αφιερώσεως και αφοσιώσεως του Πατριάρχου στον Θεό και προβάλλεται σαν κανόνας και σαν υπόδειγμα και στη δική μας αφοσίωση στον Κύριο», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο Σεβασμιώτατος στάθηκε ιδιαίτερα στην απάντηση που έδωσε ο Αβραάμ στο κάλεσμα του Θεού: «Ιδού εγώ». Όπως εξήγησε, οι δύο αυτές λέξεις εκφράζουν την πλήρη εμπιστοσύνη και την ολοκληρωτική παράδοση του ανθρώπου στο θέλημα του Θεού. Η στάση αυτή προϋποθέτει εσωτερική ελευθερία από τα πάθη και τον εγωισμό, καθώς και βαθιά πίστη ότι το θέλημα του Θεού είναι πάντοτε αλήθεια και αγάπη.

«Με την απλότητα μικρού παιδιού και με τον αυθορμητισμό αφοσιωμένου δούλου καθήλωσε τα γεροντικά μάτια στον ουρανό και φανέρωσε την ολοπρόθυμη διάθεσή του να ακούσει τον λόγο της προσταγής και να συμμορφωθεί στο θέλημα του Κυρίου των δυνάμεων με τις δύο απέριττες λέξεις ‘’Ιδού εγώ’’», είπε ο Σεβασμιώτατος και συνέχισε: «Οι δύο αυτές λέξεις κρύβουν τόση σοφία, τόση πνευματική ρώμη, όση δεν κρύβουν οι απέραντες θεολογικές βιβλιοθήκες όλου του κόσμου. Όποιος πιστός μπορεί να τις προφέρει χωρίς να νιώσει μέσα του την ταλάντευση, χωρίς ο δισταγμός της αβεβαιότητας να του κόψει τον ενθουσιασμό, χωρίς να φοβηθεί τον παρακάτω λόγο του Θεού, χωρίς να κρατήσει κάτι από το δικό του θέλημα, αυτός είναι πραγματικά παραδομένος στα χέρια του Κυρίου». «Το ‘’Ιδού εγώ’’ είναι μια πηγαία έκφραση που προϋποθέτει, βέβαια, βαθιά εμπιστοσύνη στον Κύριο», συμπλήρωσε και συνέχισε: «Όσο μέσα μας είναι ζωντανός ο παλαιός άνθρωπος των επιθυμιών και της ματαιότητας, όσο το προσωπικό μας θέλημα σχεδιάζει γηίνους στόχους, όσο οι ανθρώπινες παρηγοριές και οι ανθρώπινες χαρές μας εντυπωσιάζουν και μας γοητεύουν, δεν είναι δυνατόν να βγει από μέσα μας καθαρή και δυναμική απάντηση στη Θεϊκή κλήση «Ιδού εγώ».

Αναλύοντας το γεγονός της θυσίας, ο Σεβασμιώτατος υπογράμμισε ότι ο Θεός δεν ζητεί από τον άνθρωπο εύκολες προσφορές ή υλικά αγαθά, αλλά την ίδια την καρδιά του. Ο Αβραάμ δεν καλείται να θυσιάσει μέρος της περιουσίας του, αλλά ό,τι πολυτιμότερο είχε: το παιδί των προσευχών και των ονείρων του. «Από τα πολλά που είχε ο γέροντας Πατριάρχης, ζήτησε τον αναντικατάστατο θησαυρό, τον μοναδικό θησαυρό, το στήριγμα και την ελπίδα της ζωής του», υπογράμμισε, τονίζοντας παράλληλα πως με τον τρόπο αυτό φανερώνεται ότι η αληθινή αφοσίωση στον Θεό απαιτεί ολοκληρωτική προσφορά της ύπαρξης του ανθρώπου. «Αυτό άλλωστε δεν μας προσφέρει η Αγία και η Μεγάλη Τεσσαρακοστή;», διερωτήθηκε ο Σεβασμιώτατος και συνέχισε: «Είμαστε χριστιανοί, είμαστε πρόσωπα αφιερωμένα στον Θεό από το Βάπτισμά μας, είμαστε πρόσωπα που κάθε μέρα, κάθε στιγμή, περιφέρουμε στον κόσμο την πίστη μας και την ελπίδα μας στον Αιώνιο Κύριο και ξέρουμε ότι ο Θεός δεν ζητάει εύκολες προσφορές, δεν ικανοποιείται με δώρα που εύκολα τα ξεχωρίζουμε και τα αφιερώνουμε». «Ζητάει την προσφορά της καρδιάς μας, της υπάρξεώς μας στο σύνολό της». «Ο Κύριος ζητάει την καρδιά μας, ολόκληρη την ύπαρξή μας, τον βαθύτερο κόσμο μας, την ακομμάτιαστη αγάπη μας, την ολοπρόθυμη και αμετεώριστη προσφορά της θελήσεώς μας και της υπακοής μας. Αυτή η προσφορά της καρδιάς δεν είναι μια θεωρία. Δεν είναι επένδυση του συναισθηματισμού μας σε λόγια θερμά προς τον αγαπημένο πρόσωπο. Όποιος προσφέρει την καρδιά στον Θεό, προσφέρει τα πάντα και είναι έτοιμος να βάλει το μαχαίρι βαθιά και να θυσιάσει ό,τι του είναι αγαπητό και θελκτικό».

Στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος περιέγραψε με ιδιαίτερη συγκίνηση την πορεία του Αβραάμ προς τον τόπο της θυσίας. Ο Πατριάρχης, χωρίς να διαμαρτυρηθεί ή να αμφισβητήσει τη θεία εντολή, ετοιμάζει τα απαραίτητα για την προσφορά, παίρνει μαζί του τον Ισαάκ και ξεκινά το ταξίδι της υπακοής. Η σιωπή του, όπως τόνισε ο Σεβασμιώτατος, αποτελεί έκφραση βαθιάς εμπιστοσύνης και ακλόνητης πίστεως.

«Καθώς η απαίτηση για τη μεγάλη θυσία του άγγιξε την καρδιά, η καρδιά αυτή πυρπολημένη από τη Θεία Αγάπη δεν έσταξε αίμα, δεν έκανε έναν μορφασμό για να φανερώσει τον πόνο του. Έσκυψε και υποτάχθηκε με βαθιά σιωπή, με κρυστάλλινη υπακοή», ανέφερε, υπογραμμίζοντας παράλληλα πως «το πατρικό μάτι έβλεπε το παιδί και λουζόταν στο κλάμα, μα η καρδιά δεν έλεγε να λυγίσει. Ο Πατριάρχης Αβραάμ ήταν αφιερωμένος στο Θεό και ο Θεός είχε τον πρώτο και τον τελικό λόγο στη ζωή του και αυτό το παιδί που το απόκτησε στα βαθιά του γεράματα ήταν ένα δώρο, μια ευλογία του Ουρανίου Πατέρα. Σε Εκείνον ανήκε πριν γεννηθεί και σε Εκείνον θα προσφερόταν σε λίγο θυσία. Όλα ανήκουν στον Θεό και όλα προσφέρονται στον Θεό, χωρίς μεμψιμοιρία, χωρίς επιφυλάξεις, χωρίς δεύτερη σκέψη και πλάγιο σκοπό».

«Μια τομή στην προσωπική μας ιστορία είναι απόλυτα χρήσιμη και μάλιστα με την προοπτική να συγκρίνουμε τις δικές μας προθέσεις και αντιδράσεις», είπε στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος, επισημαίνοντας πως «η απαίτηση για θυσία αναφέρεται σε πράγματα μικρά ή σε πράγματα που δεν έχουν δεσμεύσει την καρδιά μας. Όταν η απαίτηση για θυσία αναφέρεται σε πράγματα μικρά ή σε πράγματα που δεν έχουν δεσμεύσει την καρδιά μας, τότε εύκολα αλλοτριωνόμαστε από αυτά και τα προσφέρουμε. Όταν, όμως, η προσταγή της υπακοής προχωρήσει βαθιά, όταν αγγίξει το προσωπικό μας θέλημα, το ‘’εγώ’’ μας και τα όνειρα του παλαιού ανθρώπου και τις υστερόβουλες γήινες βλέψεις μας, όταν αγγίξει το βαθύτερο ‘’είναι’’ μας, τότε η θέληση παγώνει, τα χείλη ακινητοποιούνται και η αφοσίωση μπαίνει σε φοβερή κρίση. Βάζοντας το χέρι στην καρδιά θα διακρίνουμε εκείνες τις τρομερές στιγμές που σταθήκαμε αναποφάσιστοι, που κλονιστήκαμε ανάμεσα στο ‘’ναι’’ και στο ‘’όχι’’, στην αποξένωση από το δικό μας θέλημα ή στη διατήρηση της προσωπικής μας επιθυμίας. Αυτή η ταλάντευση ανάμεσα στο ‘’ναι’’ και στο ‘’όχι’’ είναι ένα σημάδι πως δεν φτάνουμε στην καθαρή υπακοή, πως δεν ωρίμασε στον αγρό της ψυχής μας η πραγματική μας αφοσίωση στον Κύριο της Δόξης. Το σημάδι της γνήσιας αφιερώσεως και αφοσιώσεως είναι το σημάδι του Αβραάμ. Η άμεση σιωπηλή απόλυτη υπακοή στο πρόσταγμα του Θεού».

Κατά την κορύφωση της δοκιμασίας, όταν ο Αβραάμ είναι έτοιμος να προσφέρει τον υιό του, επεμβαίνει Άγγελος Κυρίου και τον σταματά, φανερώνοντας έτσι ότι η δοκιμασία είχε σκοπό να αποκαλύψει το μέγεθος της πίστεώς του. Στη θέση του Ισαάκ προσφέρεται τελικά ένα κριάρι, ενώ ο Θεός ευλογεί τον Αβραάμ για την υπακοή και την αφοσίωσή του.

«Η παρηγοριά και η ευλογία του Θεού είναι η πλατιά θάλασσα στην οποία εκβάλλει το ποτάμι της αφοσιώσεώς μας σε Εκείνον. Όσοι πέρασαν από τον πόνο, όσοι πάλεψαν με τον ατίθασο λογισμό τους, όσοι πρόσφεραν το πιο ακριβό δώρο την ίδια την ύπαρξή τους στο Θεό δια του Βαπτίσματος, του χρίσματος και της εγκεντρίσεως στην Αγία μας Εκκλησία και δεν παλινδρομούν στις χαρές του κόσμου της φθοράς, νιώθουν τόσο έντονη, τόσο αποφασιστική την θεϊκή παρουσία και η ζωή τους λούζεται στο φως και η μυστική χαρά θρονιάζεται στην ψυχή τους», τόνισε ολοκληρώνοντας το κήρυγμά του ο Σεβασμιώτατος, υπογραμμίζοντας ότι το παράδειγμα αυτό αποτελεί διαχρονικό πρότυπο για κάθε πιστό. Συχνά, όπως ανέφερε, ο άνθρωπος είναι πρόθυμος να θυσιάσει πράγματα μικρά ή δευτερεύοντα, δυσκολεύεται όμως όταν καλείται να εγκαταλείψει το προσωπικό του θέλημα ή όσα έχει προσκολλήσει βαθιά στην καρδιά του. Η αληθινή πίστη, όμως, αποκαλύπτεται ακριβώς στις στιγμές της δοκιμασίας, όταν ο άνθρωπος καλείται να εμπιστευθεί ολοκληρωτικά τον Θεό.

Καταλήγοντας, ο Σεβασμιώτατος υπογράμμισε ότι ο δρόμος της πίστεως, αν και συχνά περνά μέσα από δοκιμασίες και θυσίες, οδηγεί τελικά στη χαρά και την ευλογία του Θεού. Η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή αποτελεί πορεία μετανοίας και πνευματικού αγώνα που καταλήγει στη χαρά της Αναστάσεως του Χριστού. Όσοι παραμένουν σταθεροί στην πίστη και δεν επιστρέφουν στις πρόσκαιρες χαρές του κόσμου, βιώνουν ήδη από τώρα την παρουσία και τη χάρη του Θεού στη ζωή τους.

«Χαρά είναι το τέρμα του δρόμου της πίστεως και των δακρύων. Η χαρά της Αναστάσεως, η χαρά της νίκης, η χαρά της μεγάλης συνάντησης με τον Κύριό μας, η χαρά της αλληλοπεριχωρήσεως των προσώπων μας. Μια χαρά που δεν την υποπτεύεται ο κόσμος που σαπίζει στη φθορά και το θάνατο, που δεν τη γεύεται όποιος σταματάει αναποφάσιστος στη μέση του δρόμου, που είναι για μας εδώ, παρούσα, έτοιμη να μας δοθεί, έτοιμη να μας χαριστεί, αρκεί εμείς να το θελήσουμε», είπε ολοκληρώνοντας, ευχόμενος η περίοδος της Αγίας Τεσσαρακοστής να αποτελέσει για όλους ευκαιρία μιμήσεως της πίστεως και της αφοσιώσεως του Πατριάρχου Αβραάμ, ώστε μέσα από τον πνευματικό αγώνα να φθάσουμε στη χαρά της Αναστάσεως.

Στην Ακολουθία του Κατανυκτικού Εσπερινού έψαλε η χορωδία των κληρικών της Ιεράς Μητροπόλεώς μας, υπό τη διεύθυνση του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ελισσαίου Κυνούση.

Ακολουθεί το κήρυγμα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ.

Δείτε σχετικό φωτογραφικό υλικό ΕΔΩ.

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026 – Β΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ (Μαρκ. β΄ 1-12) (Εβρ. α΄10-β΄3)

 

"Ο Λόγος του Θεού στον Λαό του Θεού".

Ευχαριστιακές ενατενίσεις

«Τέκνον αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου»

    Ζωηφόρα ήταν τα μηνύματα που αντλήσαμε την περασμένη Κυριακή, που ήταν αφιερωμένη στο θρίαμβο της Ορθοδοξίας και τον πανηγυρικό χαρακτήρα που επικράτησε. Σε συνέχεια των ψυχωφελών αυτών μηνυμάτων, η δεύτερη Κυριακή των Nηστειών, έρχεται με τα ξεχωριστά της πνευματικά νοήματα να μας ενδυναμώσει για να συνεχίσουμε τον αγώνα μας που οδηγεί στη συνάντηση με τον Αναστημένο Χριστό.

  Μάλιστα για να μας ενισχύσει στην πορεία αυτή, η μητέρα μας Εκκλησία προβάλλει τη μεγάλη μορφή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ο οποίος όρθωσε το πνευματικό ανάστημά του απέναντι σε όλους εκείνους που επιχειρούσαν να διασαλεύσουν την αλήθεια της πίστεως και να διαβρώσουν το οικοδόμημα της Εκκλησίας του Χριστού. Η μεγάλη αυτή πατερική μορφή του 14ου αιώνα, ανέδειξε ακριβώς την εμπειρική σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και το συνάνθρωπο του και τόνισε τον βιωματικό χαρακτήρα της μυστηριακής ζωής.

Ο Γρηγόριος Παλαμάς

 Ο Γρηγόριος γεννήθηκε στην Μικρά Ασία τον 14ον αιώνα και απ΄ εκεί ήλθε στην Κωνσταντινούπολη, προσφυγόπουλο κυνηγημένο από τους Τούρκους. Διακρίθηκε στις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο, σε σημείο που όλοι οι διανοούμενοι του Βυζαντίου έτρεφαν μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπο του Γρηγορίου, όχι μόνο για τη λαμπρή του σκέψη αλλά και για τον αδαμάντινο χαρακτήρα του. 

  Η ανάδειξη του Γρηγορίου συνδέεται περισσότερο με την αντιμετώπιση του επικίνδυνου με τις πλάνες του για την Εκκλησία, Βαρλαάμ του Καλαβρού. Συγκεκριμένα, ο Βαρλαάμ ισχυριζόταν ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει εμπειρικά αλλά μόνο νοησιαρχικά τον Θεό και πολύ περισσότερο να έχει τη δυνατότητα να ενωθεί μαζί Του. Ήταν τότε που ύψωσε το πνευματικό ανάστημά του ο Γρηγόριος. Ο μεγάλος αυτός Πατέρας της Εκκλησίας, συγκεφαλαίωσε όλη την πατερική παράδοση και την εμπειρία της Εκκλησίας σε μια μεγαλειώδη σύνθεση. 

  Ο Θεός υπάρχει κατά δύο τρόπους, κατά την ουσία Του και κατά τις θείες και άκτιστες ενέργειές Του. Σίγουρα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει την ουσία του Θεού και να διεισδύσει νοησιαρχικά σ’ αυτή. Μπορεί όμως να γνωρίσει και να ενωθεί μάλιστα μαζί Του, μέσα από τις θείες και άκτιστες ενέργειές Του. 

  Όπως δηλαδή παραχώρησε η αγάπη του να αποκαλύπτεται στη δημιουργία, στην ιστορία, στο πρόσωπο του Χριστού, στα μυστήρια της Εκκλησίας μας. Μέσα από τη δημιουργία γνωρίζουμε τον Θεό ως πηγή σοφίας και ωραιότητας. Στην Ιστορία τον γνωρίζουμε μέσα από τις θαυμαστές ενέργειές του. Φυσικά πολύ περισσότερο, γνωρίζουμε το Θεό στο πρόσωπο του Κυρίου μας. 

  Στην Εκκλησία ακόμα, ο Θεός γίνεται για μας Άρτος και Οίνος, γεύση και τροφή, χάρη, φως και αγιασμός. Ουσιαστικά, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς με τη διδασκαλία του, παρακινεί τον άνθρωπο να ακολουθήσει μια πορεία που οδηγεί στην ένωσή του με τον Θεό, μέσω της μυστηριακής ζωής της Εκκλησίας, με κορύφωση το Ευχαριστιακό Δείπνο, τον Άρτο της Ζωής, το ουράνιο Μάννα.

Ο παραλυτικός

   Με τη διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου, συνάπτεται άμεσα και η ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε σήμερα. Φαίνεται μέσα από τη διήγηση ότι η προσωπική συνάντηση του ανθρώπου με το Χριστό που διέρχεται σίγουρα μέσω της πίστεως, είναι η δυνατότητα μετοχής του στη ζωή του Θεού εν Χριστώ Ιησού που αποτυπώνει την προοπτική θέωσης του ανθρώπου.

 Όπως μπορούμε να διακρίνουμε, ο Χριστός προσφέρει συγχώρηση των αμαρτιών, όταν ο άνθρωπος, όπως ο παραλυτικός της περικοπής, είναι ανοικτός και αποδέχεται την κοινωνία της αγάπης του. Με τη θεϊκή προσταγή του ο Κύριος, «έγειρε, άρον τον κράββατόν σου και ύπαγε εις τον οίκον σου», βοηθεί τους ανθρώπους να ανακαλύψουν την πατρική του αγάπη.

Αγαπητοί αδελφοί, ισχυρή είναι η βάση της Ορθόδοξης Πίστης μας, όπως εκφράζεται μέσα από την θεραπεία του παραλυτικού, τη διδασκαλία, την αγιότητα και το εκκλησιαστικό φρόνημα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αλλά και από τη ζωή του αγίου Θεοφύλακτου, επισκόπου Νικομήδειας, του οποίου τη μνήμη τιμούμε σήμερα.

 Το άγιο παράδειγμα τους ας μας παρακινεί να προσβλέπουμε στα πιο ιερά πνευματικά ανεβάσματα και ν’ ατενίζουμε τις πιο ψυχωφελείς παρακαταθήκες. Ας τους τιμήσουμε, λοιπόν, ακολουθώντας το δικό τους άγιο παράδειγμα με στοχοπροσήλωση την ένωσή μας με τον Θεό. Γένοιτο.

Χριστάκης Ευσταθίου,

Θεολόγος

Κυριακὴ Β΄ Νηστειῶν – Εὐαγγελικὸ καί Ἀποστολικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 8 Μαρτίου 2026

 

Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 8 Μαρτίου 2026, Κυριακὴ Β΄ Νηστειῶν (Μάρκ. β΄ 1-12)

Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Κα­περναοὺμ δι᾿ ἡμερῶν καὶ ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐ­­­­στι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν πολλοί, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν φέροντες, αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων· 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅ­­­­που ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χα­­λῶσι τὸν κράβαττον, ἐφ᾿ ᾧ ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παρα­λυτικῷ· τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· 7 τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰη­σοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ διαλογίζον­ται ἐν ἑαυτοῖς, εἶπεν αὐτοῖς· τί ταῦ­­τα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ἀφέ­ων­­ταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰ­­πεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κρά­βαττόν σου καὶ περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτί­ας – λέγει τῷ παραλυτικῷ· 11 σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλ­θεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐ­­­ξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

Ὕστερα ἀπό μερικές ἡμέρες μπῆκε πάλι ὁ Ἰησοῦς στήν Καπερ­να­ούμ· κι ἔγινε γνωστό ὅτι βρίσκεται σέ κάποιο σπίτι. 2 Ἀμέσως λοιπόν μαζεύτηκαν τόσο πολλοί, ὥστε νά γε­μίσει τό σπίτι καί νά μήν ὑπάρχει χῶρος πλέον οὔτε δίπλα στή θύρα. Καί τούς δίδασκε τό λόγο τοῦ Θε­οῦ. 3 Ἔρχονται τότε καί τοῦ φέρνουν ἕναν παράλυτο, πού τόν σήκωναν πάνω σ’ ἕνα κρεβάτι τέσσερις. 4 Κι ἐπειδή δέν μποροῦσαν ἐξαιτίας τοῦ πλήθους νά τόν πλησιάσουν, ξεσκέπασαν τή σκεπή στό μέ­ρος ὅπου βρισκόταν ὁ Κύριος, κι ἀφοῦ ἔκαναν ἕνα ἄ­νοιγ­μα, ἔριξαν ἀπό κεῖ κάτω σιγά-σιγά τό κρεβάτι, πά­νω στό ὁποῖο ἦταν ξαπλωμένος ὁ παράλυτος. 5 Ὅταν ὁ Ἰησοῦς εἶδε τήν πίστη πού εἶχαν ὅλοι αὐτοί, καί ὁ παράλυτος καί ἐκεῖνοι πού τόν ἔφεραν, λέει στόν παράλυτο, πού ἀγωνιοῦσε μήπως οἱ ἁμαρτίες του γίνουν ἐμπόδιο στή θεραπεία του: Παιδί μου, σοῦ ἔχουν συγχωρηθεῖ οἱ ἁμαρτίες σου, οἱ ὁποῖες εἶναι καί ἡ αἰτία τῆς σωματικῆς σου παραλυσίας. 6 Ἦταν ὅμως μερικοί ἀπό τούς γραμματεῖς πού κάθονταν ἐκεῖ καί συλλογίζονταν μέσα τους: 7 Γιατί ὁ ἄνθρωπος αὐτός μιλάει ἔτσι καί ξεστομίζει βλασφημίες; Ποιός ἄλλος μπορεῖ νά συγχωρεῖ ἁμαρτίες παρά μόνον ἕνας, ὁ Θεός; 8 Ἀμέσως ὅμως ὁ Ἰησοῦς, μέ ὑπερφυσική πληροφορία πού ἔδινε στό πνεῦμα του ἡ θεότητά του, ἀντιλήφθηκε ὅτι ἔτσι σκέφτονται αὐτοί μέσα τους, καί τούς εἶπε: Γιατί δέχεστε καί κυκλοφορεῖτε τέτοιους λογισμούς μέ­σα στίς καρδιές σας; 9 Τί εἶναι εὐκολότερο· νά πῶ στόν παράλυτο, εἶναι συγ­χωρημένες οἱ ἁμαρτίες σου, ἤ νά τοῦ πῶ, σήκω καί πάρε στόν ὦμο σου τό κρεβάτι σου καί περπάτα; Ἐσεῖς θεωρεῖτε δυσκολότερο αὐτό τό τελευταῖο. 10 Γιά νά μάθετε λοιπόν ὅτι ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Μεσ­σίας, ὁ μοναδικός ἐκπρόσωπος τῆς ἀνθρωπότη­τος, ὁ ὁποῖος θά ἔλθει καί πάλι πάνω στίς νεφέλες ὡς Κριτής ἔνδοξος, ἔχει ἐξουσία νά συγχωρεῖ πάνω στή γῆ ἁμαρτίες ‒ λέει στόν παράλυτο: 11 Σέ σένα πού πιστεύεις μιλῶ. Σήκω καί πάρε στόν ὦμο σου τό κρεβάτι σου καί πήγαινε στό σπίτι σου. 12 Κι ἐκεῖνος σηκώθηκε ἀμέσως, πῆρε τό κρεβάτι του καί βγῆκε ἀπ’ τό σπίτι ἐκεῖνο μπροστά σ’ ὅλους. Κι ἔτσι τόν εἶδαν ὅλοι μέ τά μάτια τους καί γέμισαν μέ ἔκπληξη. Καί δόξασαν τόν Θεό λέγοντας ὅτι ποτέ μέ­χρι τώρα δέν εἴδαμε κάτι τέτοιο, ἕνας παράλυτος μέ μία προσταγή νά σηκώνεται ἀμέσως ὑγιής καί νά περ­πα­τᾶ.

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Εβρ. α΄ 10-β΄ 3

10 καί· σὺ κατ’ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· 11 αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 12 καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι. 13 πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέ ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; 14 οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;

1 Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραρρυῶμεν. 2 εἰ γὰρ ὁ δι’ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, 3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη.

Νεοελληνική Απόδοση

10 Και, πάλιν η Γραφή άλλου λέγει· “συ, Κυριε, εις την αρχήν της δημιουργίας εστερέωσας την γην επάνω εις ασφαλές θεμέλιον και έργα των ιδικών σου χειρών, είναι οι ουρανοί· 11 αυτοί θα χαθούν από την σημερινήν των μορφήν και θα αλλάξουν, συ όμως παραμένεις πάντοτε αιώνιος και αναλλοίωτος· τα πάντα σαν ένδυμα θα παληώσουν 12 και σαν εξωτερικόν ένδυμα θα τους περιτυλίξης και θα αλλάξουν μορφήν, συ όμως είσαι ο ίδιος πάντοτε και τα έτη σου δεν θα λάβουν ποτέ τέλος”. 13 Προς ποίον δε από τους αγγέλους είπεν ποτέ ο Θεός και Πατήρ· “κάθισε εις τα δεξιά μου έως ότου βάλω τους εχθρούς σου κάτω από τα πόδιά σου, σαν υποπόδιον, επάνω στο οποίον θα πατάς;” 14 Ολοι οι άγγελοι είναι πνεύματα υπηρετικά, τα οποία αποστέλλονται από τον Θεόν, δια να εξυπηρετούν αυτούς, που μέλλουν να κληρονομήσουν την σωτηρίαν.

1 Επειδή ακριβώς τόσον ασύγκριτα ανώτερος είναι ο Υιός, δια τούτο πρέπει πολύ περισσότερον να προσέχωμεν εις εκείνα, τα οποία ηκούσαμεν από το κήρυγμα των Αποστόλων, που είναι ιδικόν του κήρυγμα, μήπως τυχόν ποτέ παρεκκλίνωμεν από τον δρόμον της σωτηρίας. 2 Διότι εάν ο παλαιός νόμος, που ελέχθη στον Μωϋσήν δια μέσου των αγγέλων, απεδείχθη έγκυρος και ισχυρός και κάθε παράβασις αυτού και παρακοή έλαβε σαν μισθόν της την δικαίαν τιμωρίαν, 3 πως ημείς θα διαφύγωμεν την τιμωρίαν, εάν παραμελήσωμεν μίαν τόσον μεγάλην και ανεκτίμητον σωτηρίαν; Η σωτηρία δε αυτή ήρχισε να διδάσκεται από αυτόν τούτον τον Κυριον, παρεδόθη δε εις ημάς ως κατά πάντα βεβαία και αξιόπιστος από εκείνους, που την ήκουσαν κατ’ ευθείαν από το στόμα του Κυρίου, δηλαδή από τους Αποστόλους.

                                      ***************************************************

ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

1. Θεὸς ἀναλλοίωτος

 Ἡ ἀποστολικὴ περικοπὴ τῆς σημερινῆς Κυριακῆς, ἀπὸ τὴν πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολή, στρέφει ἀρχικὰ τὸ βλέμμα μας στὴν ὑλικὴ κτίση. Στὸν οὐρανό, στὴ γῆ καὶ σὲ ὅλα ὅσα μᾶς περιβάλλουν, τὰ ὁποῖα δημιούργησε ὁ Κύριος στὴν ἀρχὴ τῆς Δημιουργίας. Δανείζεται ὁ θεόπνευστος Ἀπόστολος τὰ λόγια του ἀπὸ τὸν 101ο (ρα΄) Ψαλμὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, γιὰ νὰ μᾶς πεῖ ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ παναρμόνια σύνθεση, ἡ Δημιουργία τοῦ Θεοῦ, κάποτε θὰ χαθεῖ. Θὰ παλιώσει, ὅπως φθείρεται ἕνα ροῦχο, καὶ ὁ Κύριος θὰ τὴν ἀλλάξει, θὰ τὴν ἀνακαινίσει.

  Καταλήγει δὲ στὴ συνέχεια στὴ μεγαλειώδη βεβαίωση: «Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι». Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν ὑλικὸ κόσμο, ποὺ διαρκῶς μεταβάλλεται καὶ φθείρεται, Ἐσύ, Κύριε, παραμένεις ἀναλλοίωτος καὶ ἀμετάβλητος. Εἶσαι πάντοτε ὁ Ἴδιος καὶ τὰ ἔτη σου εἶναι ἀτελείωτα.

  Εἶναι ἀλήθεια ὅτι στὸν κόσμο γύρω μας ἡ μιὰ μεταβολὴ διαδέχεται τὴν ἄλλη. Ἰσχυρὰ βασίλεια καὶ αὐτοκρατορίες ποὺ ἀκμάζουν γιὰ κάποιο διάστημα, ἔπειτα ἀπὸ λίγο ἐξαφανίζονται. Μεταβάλλεται καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος. 

  Ἦταν κάποτε παιδί, σιγά-σιγὰ ὡριμάζει, γερνᾶ καὶ ἔπειτα ἀπὸ λίγο καιρὸ ἀφήνει τὸν κόσμο αὐτό. Μεταβάλλονται κάποτε καὶ οἱ συνθῆκες τῆς ζωῆς του: Ἀπὸ τὸν πλοῦτο μπορεῖ νὰ περάσει στὴ φτώχεια, ἀπὸ τὴ δόξα στὴν ἀφάνεια, ἀπὸ τὴν ὑγεία στὴν ἀσθένεια.

Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἀντίθετα παραμένει, ὅπως ἀκούσαμε, πάντοτε ὁ ἴδιος. Εἶναι «χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» (Ἑβρ. ιγ΄ 8). Μένει ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὴ φθορὰ τοῦ χρόνου. Δὲν θὰ ἀλλάξει ποτέ. 

 Ἡ σκέψη αὐτὴ ἀσφαλῶς σκορπίζει μιὰ μυστικὴ χαρὰ στὴν καρδιά μας. Μᾶς βεβαιώνει ὅτι σὲ κάθε περίσταση τῆς ἄστατης ζωῆς μας ἡ ἀγάπη του παραμένει πάντοτε ἡ ἴδια· ἡ φροντίδα του γιὰ κάθε ἀνάγκη μας πάντοτε ἀνύστακτη καὶ ἡ προστασία του πάντοτε ἀκαταγώνιστη. Ἂς μὴν ἐξαρτοῦμε λοιπὸν τὶς ἐλπίδες μας, τὸ μέλλον μας, τὶς προσδοκίες μας ἀπὸ τὸν διαρκῶς φθειρόμενο κόσμο γύρω μας· ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀπὸ τὰ χρήματα, ἀπὸ τὶς τεχνολογικὲς προόδους, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Κύριό μας· ὥστε, μαζὶ μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσμο νὰ ἀνακαινίσει κι ἐμᾶς καὶ νὰ μᾶς ἀναστήσει σὲ ἄφθαρτη ζωὴ στὴ Βασιλεία του.

2. Φροντίδα γιὰ τὴ σωτηρία μας

  Στὸ τέλος τῆς περικοπῆς ὁ θεῖος Ἀπόστολος ἀναφέρεται στὴ σωτηρία, τὴν ὁποία μᾶς χάρισε ὁ Χριστός. Ἀναδεικνύει τὴν ἀξία της, γιὰ νὰ μᾶς πεῖ ὡς συμπέρασμα ὅτι, ἂν κάθε παράβαση τοῦ Νόμου τῶν Ἑβραίων τιμωρήθηκε ἄμεσα καὶ αὐστηρά, «πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας;» Δηλαδή, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ξεφύγουμε τὴν τιμωρία, ἂν ἀμελήσουμε καὶ ἀδιαφορήσουμε γιὰ μιὰ τέτοια σωτηρία;

 Ἡ αἰώνια σωτηρία μας εἶναι ἡ σημαν­τικότερη ὑπόθεση τῆς ζωῆς μας. Γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴν ἀξία της, ἂς ἀναλογισθοῦμε πόσο στοίχισε ἡ σωτηρία μας, τί προσέφερε ὁ Κύριος γι᾿ αὐτήν. Γιὰ νὰ μᾶς σώσει ἔγινε ἄνθρωπος ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς καὶ θυσιάσθηκε ἐπάνω στὸν Σταυρό. Ἐξαγορασθήκαμε ὄχι μὲ ἀσημένια ἢ χρυσὰ νομίσματα, γράφει ὁ ἀπόστολος Πέτρος, «ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ» (Α΄ Πέτρ. α΄ 19). 

 

  Δηλαδή, μὲ τὸ πολύτιμο Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ προσφέρθηκε θυσία σὰν αἷμα ἑνὸς ἄκακου καὶ ἀμόλυντου μικροῦ ἀρνιοῦ. Θυσιάσθηκε ὁ Χριστὸς γιὰ νὰ μᾶς σώσει ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὸν θάνατο. Ὁ κάθε ἁμαρτωλός, ὅ,τι κι ἂν ἔχει διαπράξει στὴ ζωή του, μπορεῖ νὰ προστρέχει μὲ συντριβὴ στὸν Κύριο καὶ νὰ ζητεῖ τὴ σωτηρία του.

  Εἶναι δὲ βέβαιο ὅτι θὰ τὴ βρεῖ. Δὲν θὰ συγχωρηθοῦν ἁπλῶς οἱ ἁμαρτίες του, ἀλλὰ θὰ ἀνέλθει σὲ ὕψος ἁγιότητος. Θὰ εἰσέλθει στὴν αἰώνια ζωή. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐπισημαίνει ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ διάσωση ἀπὸ κάποιον πόλεμο, ἢ γιὰ κληρονομιὰ τῆς γῆς καὶ κάποιων ἐπίγειων ἀγαθῶν. «Ἀλλὰ θανάτου κατάλυσις ἔσται, ἀλλὰ διαβόλου ἀπώλεια, ἀλλ᾿ οὐρανῶν βασιλεία, ἀλλὰ ζωὴ αἰώνιος» (ΕΠΕ 24, 276). Πρόκειται ἀντίθετα γιὰ κατάργηση τοῦ θανάτου, γιὰ ἐξαφάνιση τοῦ διαβόλου, γιὰ κληρονομιὰ οὐράνιας Βασιλείας, γιὰ αἰώνια ζωή.

 

   Τί θὰ ἀπολογηθοῦμε λοιπὸν κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Μέλλουσας Κρίσεως, ἂν ἀμελήσουμε τὴ σωτηρία μας; Μάλιστα μιὰ τέτοια σωτηρία, γιὰ τὴν ὁποία θυσιάσθηκε ὁ ἴδιος ὁ Θεός! Πῶς θὰ ἀντικρίσουμε τότε τὸν δίκαιο Κριτή; Πῶς θὰ κοιτάξουμε τὰ πληγωμένα μέλη τοῦ Σώματός του; Ἀλήθεια, τὸ ἔχουμε σκεφθεῖ ποτὲ αὐτό; Ἑπομένως ἂς μὴν ἀδιαφοροῦμε. Δὲν μπορεῖ νὰ παίζει κανεὶς μὲ αὐτά! 

  Ἂς μὴν ἀφήνουμε τὸν λήθαργο τῆς ραθυμίας καὶ τῆς ἀκηδίας νὰ παραλύει τοὺς πνευματικοὺς πόθους μας. Ἂς ἐπιμελούμαστε τὴν ψυχή μας. Διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε σημαντικότερο στὴ ζωή μας ἀπὸ τὴν αἰώνια σωτηρία μας· ἀπὸ τὴν κληρονομιὰ τῆς οὐράνιας Βασιλείας· ἀπὸ τὴν αἰώνια ζωή!

                                   ***************************************************

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: Ο θεμελιωτής της Oρθοδόξου Πνευματικότητος

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ – Η δεύτερη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε μια από τις μεγαλύτερες πατερικές μορφές της Εκκλησίας μας, στον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης (1347-1359).

Ο μεγάλος αυτός άνδρας έζησε σε μια πολύ ταραγμένη ιστορική περίοδο για την Εκκλησία μας, κατά την οποία ο κίνδυνος νοθεύσεως της αλήθειας υπήρξε μεγάλος και όπου η ορθόδοξη πνευματικότητα κινδύνευε να αλωθεί από τον δυτικό σχολαστικισμό και η υπεράσπισή της έλαχε στην μεγάλη αυτή πνευματική μορφή.

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1296 από ευσεβείς γονείς, οι οποίοι ασκούσαν την νοερά προσευχή. Έλαβε σπουδαία μόρφωση κοντά στον ονομαστό δάσκαλο και θεολόγο Θεόδωρο Μετοχίτη.

Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β΄ εκτίμησε τις ικανότητές του και τον προόριζε για υψηλά κρατικά αξιώματα. Όμως ο Γρηγόριος αδιαφόρησε για τα σχέδια του αυτοκράτορα, διότι από νέος αγάπησε τη μοναχική και ασκητική ζωή. Κατέφυγε καταρχήν στο όρος Παπίκιο στη Θράκη και κατόπιν στο Άγιο Όρος, όπου πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του. Ακόμη και μετά την εκλογή του ως αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης το 1347, ζούσε ως ασκητής.

Το 1335 ο μοναχός, θεολόγος και φιλόσοφος Βαρλαάμ τον Καλαβρός, ήρθε από την Ιταλία στην ορθόδοξη ανατολή για να αντικρούσει το κίνημα του ησυχασμού. Βαθύτατα επηρεασμένος από αριστοτελισμό, τη λατινική θεολογία και τον σχολαστικισμό, δίδασκε πως ο άνθρωπος είναι αδύνατον να γνωρίσει, να προσεγγίσει και να ενωθεί με το Θεό.

Επίσης δίδασκε πως ο Θεός είναι «κλεισμένος στον εαυτό του» και δε μπορεί να ενωθεί με τους ανθρώπους. Αντίθετα οι ορθόδοξοι Πατέρες, κάνοντας τη διευκρίνιση μεταξύ της ουσίας και των ενεργειών του Θεού, δίδασκαν πως η γνώση της ουσίας του Θεού είναι μεν αδύνατος, όχι όμως οι άκτιστες θείες ενέργειες, οι οποίες δίνονται ως ύψιστες δωρεές στους ανθρώπους και γίνονται φανερές σε όσους κατορθώνουν να καθαρθούν από τα πάθη τους.

Κύριο μέσο φωτισμού και προσωπικής εμπειρίας των ακτίστων ενεργειών του Θεού είναι η αδιάκοπη νοερά προσευχή, στην οποία ασκούνταν οι ησυχαστές μοναχοί, δια της αδιάκοπης προσευχής: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ και Λόγε του Θεού, ελέησόν με», κατόρθωναν να βλέπουν με τα σωματικά τους μάτια το Άκτιστο Φως, δηλαδή τη δόξα του Θεού.

Για τους δυτικούς, και εν προκειμένω για τον εκπρόσωπό τους μοναχό Βαρλαάμ, η δια της νοεράς προσευχής και της νίψεως θεοπτία ήταν ακατανόητη και βλάσφημη. Κατηγορούσαν τους ησυχαστές για αιρετικούς (μεσσαλιανιστές) και τους μέμφονταν ως «ομφαλοσκόπους», επειδή οι μοναχοί αυτοί επικέντρωναν το βλέμμα τους, κατά τη διάρκεια της προσευχής, στο στέρνο, στο μέρος της καρδιάς. Η σύγκρουσή τους με τον άγιο Γρηγόριο υπήρξε σφοδρή και προκάλεσε πνευματική θύελλα, εφάμιλλη της εικονομαχίας.

Ο άγιος Γρηγόριος υπήρξε υπερασπιστής του ησυχασμού, της πνευματικότερης έκφρασης του ορθοδόξου μοναχικού ιδεώδους, διότι ήταν απόλυτα πεπεισμένος πως η θεοπτία μέσω της ασκήσεως και της νοεράς προσευχής είναι σύμφωνη με τη διδασκαλία της Εκκλησίας. Γι’ αυτό υπήρξε δάσκαλος και εμπνευστής του ησυχασμού. Συνεχίζοντας ο ίδιος την μακραίωνη παράδοση των αρχαίων Πατέρων και ασκητών της Εκκλησίας, δίδασκε πως ο άνθρωπος, με την άσκηση και τη νίψη, μπορεί να δει και από αυτή τη ζωή, με τα φυσικά του μάτια, το άκτιστο φως του Θεού, αυτό το φως που είδαν οι μαθητές του Χριστού κατά τη Μεταμόρφωσή Του στο όρος Θαβώρ.

Ο άγιος Γρηγόριος ανάλαβε να υπερασπίσει τον ησυχασμό και να τον διασώσει από την επέλαση των σχολαστικών της Δύσεως. Τον αγώνα του ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, όπου έγραψε το περισπούδαστο έργο του: «Περί των Ιερώς Ησυχαζόντων», με το οποίο αποδεικνύει ότι η θεοπτία του ησυχασμού είναι σύμφωνη με την αγία Γραφή και την Παράδοση της Εκκλησίας. Αναπτύσσοντας τη θεολογία των προγενέστερων μεγάλων Πατέρων, δίδαξε πως ο Θεός υπάρχει ως θεία Ουσία, η οποία είναι απόλυτα απρόσιτη στον άνθρωπο. Απορρέουν όμως από Αυτόν οι άκτιστες ενέργειες, οι οποίες αυτές μπορούν να γίνουν μεθεκτές από τον άνθρωπο.

Τρεις μεγάλες σύνοδοι συγκροτήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, το 1341, το 1347 και το 1351, επικύρωσαν τη θεολογία του αγίου Γρηγορίου, δικαίωσαν τους ησυχαστές και καταδίκασαν τον Βαρλαάμ και τους μαθητές του. Παρ’ όλα αυτά όμως ο φιλοδυτικός πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας τον κατηγόρησε το 1343 για στάση και κατόρθωσε να το στείλει στην εξορία τέσσερα χρόνια. Το 1347 δικαιώθηκε και εξελέγη αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Το 1350 συνελήφθη από τους Τούρκους και απελευθερώθηκε το 1355. Κοιμήθηκε στις 14 Νοεμβρίου του 1359 στη Θεσσαλονίκη και το 1368 ανακηρύχτηκε άγιος.

Ο μεγάλος αυτός άνδρας κατέστη πρότυπο και δάσκαλος της άσκησης και ενσαρκωτής των χριστιανικών αρετών. Είτε ως αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, είτε ως μοναχός στο Άγιο Όρος, δίδασκε τον αέναο αγώνα κατά του κακού και της αμαρτίας. Προτρέπει την καθολική κάθαρση από τα ψυχοκτόνα πάθη, η οποία ονομάζεται στην ασκητική ορολογία νίψη και δείχνει το δρόμο της ασκήσεως, ως μονόδρομο της σωτηρίας και της θεώσεως.

Η μεγάλη αυτή πατερική μορφή λειτουργεί αναμφίβολα ως φωτεινό ορόσημο για μας τους πιστούς αυτή την κατανυκτική περίοδο. Τα βαθυστόχαστα ορθόδοξα συγγράμματά του, όχι μόνο αποπνέουν άρωμα ευσέβειας, αλλά είναι πρακτικός οδηγός για την ψυχοσωματική μας άσκηση. Είναι ο μεγάλος δάσκαλος της πνευματικής πορείας και του αγώνα μας για νίψη και κάθαρση από τα ψυχοκτόνα πάθη μας, ώστε δι’ αυτής να λαμπρύνουμε το χιτώνα της ψυχής μας για να έχει έτσι τη δυνατότητα της μεγάλης συνάντησής της με τον Νυμφίο Χριστό!

Β΄ Κυριακή των Νηστειών-Γρηγορίου του Παλαμά Λάμπρου Κ. Σκόντζου Θεολόγου-Καθηγητού

 

(Νοητή περιδιάβαση στο Άγιο Τριώδιο, στην ιερότερη και κατανυκτικότερη εόρτια περίοδο της Εκκλησίας μας, για μια οντολογική μετοχή στην νηπτική πορεία προς το Άγιο Πάσχα)

Η δεύτερη Κυριακή είναι αφιερωμένη σε μια από τις μεγαλύτερες πατερικές μορφές της Εκκλησίας μας, στον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης (1347-1359). Δεν είναι τυχαία αυτή η επιλογή. Ο μεγάλος αυτός άνδρας έζησε σε μια πολύ ταραγμένη ιστορική περίοδο για την Εκκλησία μας, κατά την οποία ο κίνδυνος νοθεύσεως της αλήθειας υπήρξε έντονος.

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1296 και έλαβε σπουδαία μόρφωση. Από νέος αγάπησε τη μοναχική και ασκητική ζωή. Κατέφυγε καταρχήν στο όρος Παπίκιο και κατόπιν στο Άγιο Όρος, όπου πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του. Ακόμη και μετά την εκλογή του ως αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ζούσε ως ασκητής.

Ο άγιος Γρηγόριος είναι συνδεδεμένος με τη λεγόμενη «ησυχαστική κίνηση», την πνευματικότερη έκφραση του ορθοδόξου μοναχικού ιδεώδους. Υπήρξε δάσκαλος και εμπνευστής του ησυχασμού και γι’ αυτό στράφηκαν με σφοδρότητα εναντίον του τα πυρά των εχθρών του ησυχασμού. Συνεχίζοντας ο ίδιος την μακραίωνη παράδοση των αρχαίων Πατέρων και ασκητών της Εκκλησίας, δίδασκε πως ο άνθρωπος, με την άσκηση και τη νίψη, μπορεί να δει και από αυτή τη ζωή, με τα φυσικά του μάτια, το άκτιστο φως του Θεού, αυτό το φως που είδαν οι μαθητές του Χριστού κατά τη Μεταμόρφωσή Του στο όρος Θαβώρ.

Ο μεγάλος αυτός άνδρας κατέστη πρότυπο και δάσκαλος της άσκησης και ενσαρκωτής των χριστιανικών αρετών. Είτε ως αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, είτε ως μοναχός στο Άγιο Όρος, δίδασκε τον αέναο αγώνα κατά του κακού και της αμαρτίας. Προέτρεπε για καθολική κάθαρση από τα ψυχοκτόνα πάθη, η οποία ονομάζεται στην ασκητική ορολογία νίψη. Έδειχνε την ουρανοδρόμο πορεία, ως μονόδρομο της σωτηρίας και της θεώσεως.

Η μεγάλη αυτή πατερική μορφή λειτουργεί ως φωτεινό ορόσημο για τους πιστούς αυτή την κατανυκτική περίοδο. Τα βαθυστόχαστα και προπαντός ορθόδοξα συγγράμματά του, όχι μόνο αποπνέουν άρωμα ευσέβειας, αλλά είναι πρακτικός οδηγός για την πνευματική μας άσκηση.

 

Ο Κατανυκτικός Εσπερινός της Α΄ Εβδομάδος των Νηστειών στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς – Η ομιλία του Σεβασμιωτάτου.

 

Χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ τελέστηκε χθες Κυριακή 1 Μαρτίου 2026 ο Κατανυκτικός Εσπερινός της Α΄ Εβδομάδος των Νηστειών στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Πειραιώς.

Κατά τη διάρκεια του κηρύγματός του ο Σεβασμιώτατος, μεταξύ άλλων, επικεντρώθηκε στο βαθύτερο πνευματικό νόημα της περιόδου της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής και ιδιαιτέρως στις έννοιες της κατανύξεως και των δακρύων της μετανοίας.

Αναφέροντας πως η Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν αποτελεί περίοδο πνευματικής αδράνειας ή εξωτερικής θρησκευτικότητας, αλλά πορεία δυναμική η οποία οδηγεί τον άνθρωπο προς τον Σταυρό και την Ανάσταση του Χριστού, επεσήμανε πως «ο πλούτος της ασκητικής και λειτουργικής παραδόσεώς μας, μας δίνει την εικόνα μιας νοητής κλίμακος, μιας σκάλας αρετών με βαθμίδες που η μία μπαίνει στην άλλη. Μιας σταυροαναστάσιμης ωδής με κορυφαίο το καινό άσμα της αγάπης που είναι ο ίδιος ο Θεός». Και συνέχισε: «Έτσι μπορούμε να έρθουμε στην πρώτη βαθμίδα αυτής της κλίμακας, στην πρώτη ωδή των αναβαθμών της ασκητικής ζωής, που είναι η κατάνυξη και τα δάκρυα. Η επιλογή δεν είναι αυθαίρετη. Η κατάνυξη συγκεφαλαιώνει το πνεύμα του Τριωδίου».

«Τα δάκρυα έχουν μητέρα τους την κατάνυξη. Δεν μπορούμε να μιλάμε για Τριώδιο ή Μεγάλη Τεσσαρακοστή αν δεν μιλήσουμε πρώτα για την κατάνυξη και βέβαια για τα δάκρυα που τη συνοδεύουν», πρόσθεσε στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος, υπογραμμίζοντας, μέσα από παραδείγματα και διδαχές Αγίων, ότι «ο αιώνιος θησαυρός και η μεγαλύτερη χαρά είναι η κατάνυξη. Όχι μιας στιγμής ή μιας ώρας, αλλά η κατάνυξη που να είναι συνεχής, γιατί είναι πηγή η κατάνυξη που πλημμυρίζει με χαρά και με δύναμη την ψυχή και μας χαρίζει την άμεση κατανόηση της αγάπης του Θεού». «Αν θέλαμε σε μια πρώτη προσέγγιση να συνοψίσουμε το ασκητικό ήθος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αυτής της Ιεράς περιόδου που έχουμε εισέλθει, θα λέγαμε ότι είναι κατάνυξις μετά δακρύων», πρόσθεσε.

«Στη γλώσσα των κοσμικών ανθρώπων», «κατανυκτικό είναι κάτι το αφηρημένο» επεσήμανε στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος, υπογραμμίζοντας παράλληλα πως «για την Εκκλησία και τη θεολογία μας» «κατάνυξη σημαίνει συντριμός της καρδιάς, σημαίνει επωφελής οδύνη της ψυχής που δεν παρέχει καμιά παρηγοριά στον εαυτόν της, αλλά ζητεί την παράκληση, τη στοργή, την αγάπη, το έλεος, τα σπλάγχνα οικτιρμών του Παναγίου Θεού. Η κατάνυξη, λοιπόν, είναι ένα κράμα, ένα μείγμα από λύπη και χαρά. Χαρμολύπη, από πένθος και ευφροσύνη. Χαροποιό πένθος. Είναι η λύπη για την αμαρτία και η ελπίδα για τη σωτηρία», «χαρά για τη μετοχή μας στην Ανάσταση του Σωτήρος μας».

«Πρόκειται για μια πολύ σοβαρή, συνειδητή, οδυνηρή και ευφρόσυνη ασκητική εργασία κάθε πιστού και βέβαια για τη συσταύρωση και συνανάστασή μας με τον Χριστό. Είναι η ευλογία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής που γεμίζει την ψυχή μας με τη χάρη της κατανύξεως», τόνισε ο Σεβασμιώτατος και αναφερόμενος στην υμνολογία της περιόδου και σε λόγους Αγίων της Εκκλησίας μας συνέχισε: «Η κατάνυξη, λοιπόν, δεν είναι απλώς μία αρετή. Είναι ο ευφρόσυνος, αλλά και ο οδυνηρός τρόπος υπάρξεως, γιατί είναι η πλήρης αίσθηση του πλήθους των αμαρτιών μας και η πλήρης εγκατάλειψή μας στον πλούτο της δυνάμεως του Θεού. Μία πραγματικότητα που συνοδεύεται και σφραγίζεται από τον κλαυθμό των δακρύων μας. Η κατάνυξη δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς δάκρυα, γι’ αυτό όταν δεν έχουμε δάκρυα, ούτε βέβαια και κατάνυξη, ικετεύουμε τον Θεόν να μας λυπηθεί και να μας τα χαρίσει».

Στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος αναφέροντας ότι από την κατάνυξη γεννώνται τα πνευματικά δάκρυα, τα οποία οι Πατέρες της Εκκλησίας θεωρούν μεγάλο χάρισμα, τόνισε πως τα δάκρυα δεν αποτελούν ένδειξη αδυναμίας ούτε συναισθηματική εκδήλωση, αλλά ενέργεια της θείας χάριτος, η οποία καθαρίζει την καρδιά και οδηγεί τον άνθρωπο στην απομάκρυνση από την αμαρτία. Έκανε λόγο για την  αμαρτωλή γυναίκα που έκλαψε στα πόδια του Χριστού, η οποία προβάλλεται ως πρότυπο μετανοίας, δείχνοντας ότι η σωτηρία δεν προέρχεται από ανθρώπινη δικαιοσύνη ή έργα, αλλά από τη συντριβή της καρδιάς και την εμπιστοσύνη στο άπειρο έλεος του Θεού. Σημείωσε, επίσης, ότι ο πιστός καλείται να εγκαταλείψει την αυτάρκεια και να προσφέρει στον Θεό όχι κατορθώματα, αλλά μετάνοια και ταπεινό φρόνημα.

«Γνωρίζει ο πιστός ότι τα δάκρυα είναι η νέα ‘’κολυμβήθρα του Σιλωάμ’’, όπου καταδύεται ο παλαιός άνθρωπος, ο άνθρωπος της αμαρτίας, των έργων και των λογισμών της κακίας και αναδύεται ο καινός άνθρωπος, ο νέος άνθρωπος, ο άνθρωπος της Χάρης, της καινής και καθαρής καρδιάς που βλέπει το φως του προσώπου του απ’ αιώνος αποκαλυπτομένου Θεού», είπε χαρακτηριστικά ο Σεβασμιώτατος, συμπληρώνοντας πως «τα δάκρυα δεν συνδέονται με κάποια αδυναμία του σαρκικού ανθρώπου, αλλά μαρτυρούν τη δύναμη της δωρεάς του Πνεύματος που ως δεύτερο Βάπτισμα ήδη εργάζονται την ανακαίνιση της υπάρξεώς μας». «Ούτε βέβαια εντάσσονται σε κάποια συναισθηματική ή ψυχολογική περιοχή, ώστε να τα ερμηνεύουμε στο επίπεδο της πεσμένης μας φύσεως ή στον χώρο των δαιμονικών πειρασμών όπως είναι τα δάκρυα της κενοδοξίας και των κοσμικών φόβων», πρόσθεσε.

Τόσο η υμνολογία της Εκκλησίας μας όσο και τα Πατερικά κείμενα, στα οποία αναφέρθηκε ο Σεβασμιώτατος, προβάλλουν τα δάκρυα ως δύναμη πνευματική που φθάνει μέχρι τον ουρανό, ελκύοντας το έλεος του Θεού. Τα δάκρυα της μετανοίας εξαγνίζουν την ψυχή, ενώ τα δάκρυα ευχαριστίας και αγάπης μαρτυρούν την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Μέσα από αυτά ο άνθρωπος αποκτά πραότητα, ειρήνη, ελεημοσύνη και αγάπη ακόμη και προς τους εχθρούς του, φθάνοντας στην ομοίωση με τον Θεό. «Ενώ εκφράζουν την αίσθηση της αδυναμίας του αμαρτωλού ανθρώπου, μαρτυρούν ταυτόχρονα και τη δύναμή τους να σχίζουν τους ουρανούς και να πλημμυρίζουν την καρδιά του Θεού». «Αν η πηγή των δακρύων ξηραθεί ή αν τα δάκρυα καταπνιγούν στη σκληροκαρδία μας, στις ματαιότητες και στις ηδονές του βίου, τότε η πνευματική μας ζωή γίνεται φτωχή» σημείωσε χαρακτηριστικά.

«Από τα δάκρυα της μετανοίας, καρποφορείται στους πιστούς η πραότης, η ειρήνη, η ελεημοσύνη, η ευσπλαχνία, η χριστότης, η πίστις, η αγαθοσύνη, η εγκράτεια, τα δώρα του Αγίου Πνεύματος», είπε ολοκληρώνοντας το κήρυγμά του ο Σεβασμιώτατος, επισημαίνοντας παράλληλα πως η κατάνυξη και τα δάκρυα «ωριμάζουν ως ταπείνωση και μετάνοια. Και η ταπείνωση και η μετάνοια σπέρνονται στην κατάνυξη για τα δάκρυα. Αν η κατάνυξη είναι συντριβή καρδιάς, τότε την τελείωσή της, τη βρίσκει στην ταπείνωση. Τότε τη δυναμική της, την εκφράζει ως ταπείνωση. Και αν τα δάκρυα είναι καρπός αυτής της συντριβής, δηλαδή της κατανύξεως, τότε δεν μπορούν παρά να τελειωθούν και να λειτουργήσουν σαν δάκρυα μετανοίας. Αυτό λοιπόν είναι το μήνυμα της Τεσσαρακοστής: Κατάνυξη, δάκρυα, ταπείνωση, μετάνοια».

Δείτε σχετικό φωτογραφικό υλικό ΕΔΩ.