...

 ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Κυριακὴ τοῦ Θωμᾶ 

 Εὐαγγελικὸ καί Αποστολικό Ἀνάγνωσμα 

Κυριακῆς 1 Μαΐου 2022

Εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 1 Μαΐου 2022, Κυριακή τοῦ Θωμᾶ (Ίωάν. κ΄ 19-31)

19 Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· εἰρήνη ὑμῖν. 20 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ. ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν Κύριον.

 21 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πάλιν· εἰρήνη ὑμῖν. καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς. 22 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· 

23 ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. 24 Θωμᾶς δὲ εἷς ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ ἦν μετ’ αὐτῶν ὅτε ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς. 25 ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί· ἑωράκαμεν τὸν Κύριον. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὴν χεῖρά μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω. 

26 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετ’ αὐτῶν. ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν· εἰρήνη ὑμῖν. 27 εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ· φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. 28 καὶ ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου. 29 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ὅτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες. 

30 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστι γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ· 31 ταῦτα δὲ γέγραπται ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

19 Καί ἡ μαρτυρία αὐτή τῆς Μαρίας ἐπιβεβαιώθηκε τήν ἴδια ἡμέρα. Διότι ὅταν βράδιασε τήν ἡμέρα ἐκείνη, τήν πρώτη τῆς ἑβδομάδος, κι ἐνῶ οἱ μαθητές ἦταν μαζεμένοι σ’ ἕνα σπίτι καί εἶχαν τίς θύρες κλειστές ἐπειδή φοβοῦνταν τούς ἄρχοντες τῶν Ἰουδαίων, ἦλθε ὁ Ἰησοῦς καί στάθηκε στή μέση καί τούς εἶπε: Ἄς ἔλθει εἰρήνη σέ σᾶς. 20 Κι ἀφοῦ τό εἶπε αὐτό, τούς ἔδειξε τά χέρια του καί τήν πλευρά του, γιά νά δοῦν τά σημάδια τῶν πληγῶν καί νά πεισθοῦν ὅτι αὐτός ἦταν ὁ Διδάσκαλός τους πού σταυρώθηκε. Ἀφοῦ λοιπόν βεβαιώθηκαν γι’ αὐτό μέ τήν ἐπίδειξη τῶν οὐλῶν του, χάρηκαν οἱ μαθητές πού εἶδαν τόν Κύριο. 

21 Ὅταν λοιπόν οἱ μαθητές ἠρέμησαν κάπως ἀπό τήν πρώτη σφοδρή συγκίνηση πού αἰσθάνθηκαν ἐξαιτίας τῆς μεγάλης τους χαρᾶς, τούς εἶπε πάλι ὁ Ἰησοῦς σέ σχέση μέ τή μελλοντική τους τώρα κλήση καί ἀποστολή: Ἄς ἔλθει εἰρήνη σέ σᾶς. Ὅπως μέ ἀπέστειλε ὁ Πατέρας μου γιά τό ἔργο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἔτσι κι ἐγώ σᾶς στέλνω νά συνεχίσετε τό ἴδιο ἔργο. 22 Κι ἀφοῦ τό εἶπε αὐτό, προκειμένου νά τούς μεταδώσει τήν πνοή τῆς νέας οὐράνιας ζωῆς ἐμφύσησε στά πρόσωπά τους, ὅπως κάποτε ὁ Θεός στό πρόσωπο τοῦ Ἀδάμ, καί τούς εἶπε: Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον.

 23 Σ’ ὅποιους συγχωρήσετε τίς ἁμαρτίες, θά τούς εἶναι συγχωρημένες κι ἀπό τόν Θεό. Σ’ ὅποιους ὅμως τίς κρατᾶτε ἀσυγχώρητες, θά μείνουν γιά πάντα κρατημένες. 24 Ὁ Θωμᾶς ὅμως, πού ἦταν ἕνας ἀπό τούς δώδεκα ἀποστόλους καί τόν ὁποῖο ὀνόμαζαν Δίδυμο ὅσοι Ἑβραῖοι μιλοῦσαν τήν ἑλληνική γλώσσα, δέν ἦταν μαζί τους ὅταν ἦλθε ὁ Ἰησοῦς. 25 Ὅταν λοιπόν τόν εἶδαν, τοῦ ἔλεγαν οἱ ἄλλοι μαθητές: Εἴδαμε τόν Κύριο. Αὐτός ὅμως τούς ἀπάντησε: Ἐάν δέν δῶ μέ τά μάτια μου στά χέρια του τό σημάδι τῶν καρφιῶν καί δέν βάλω τό δάχτυλό μου στό σημάδι τῶν καρφιῶν καί δέν βάλω τό χέρι μου στήν πλευρά του, ὥστε ὄχι μόνο μέ τά μάτια μου ἀλλά καί μέ τά δάχτυλά μου νά βεβαιωθῶ, δέν θά πιστέψω.

 26 Πράγματι λοιπόν, ὕστερα ἀπό ὀκτώ ἡμέρες ἦταν πάλι μέσα στό σπίτι οἱ μαθητές, καί μαζί μ’ αὐτούς ἦταν κι ὁ Θωμᾶς. Ἔρχεται λοιπόν ὁ Ἰησοῦς, ἐνῶ ἦταν κλειστές οἱ θύρες, καί στάθηκε ἀνάμεσα στούς μαθητές καί εἶπε: Ἄς ἔλθει εἰρήνη σέ σᾶς. 27 Ἔπειτα λέει στόν Θωμᾶ: Φέρε τό δάχτυλό σου ἐδῶ. Ψηλάφησε καί ἐξέτασε τά σημάδια τῶν πληγῶν μου, καί δές συγχρόνως μέ τά μάτια σου τά χέρια μου. Φέρε τό χέρι σου κάτω ἀπό τά ἐνδύματά μου καί βάλ’ το στήν πλευρά μου πού χτυπήθηκε ἀπό τή λόγχη. Καί μήν ἀφήνεις τόν ἑαυτό σου νά κυριευθεῖ ἀπό τήν ἀπιστία, ὥστε νά γίνεις μόνιμα καί ἀνεπανόρθωτα ἄπιστος, ἀλλά νά προοδεύεις καί νά στηρίζεσαι στήν πίστη, ὥστε νά γίνεις ἀμετακίνητος καί ἀδιάσειστος σ’ αὐτή. 28 Ὁ Θωμᾶς τότε τοῦ ἀποκρίθηκε: Πιστεύω καί ὁμολογῶ ὅτι εἶσαι ὁ Κύριός μου καί ὁ Θεός μου. 29 Τοῦ λέει ὁ Ἰησοῦς: Πίστεψες ἐπειδή μέ εἶδες. Μακάριοι καί πιό εὐτυχισμένοι εἶναι ἐκεῖνοι πού πιστεύουν χωρίς νά μέ ἔχουν δεῖ μέ τά μάτια τους, ὅπως μέ εἶδες ἐσύ. Καί θά πιστέψουν ἔτσι ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας μου στίς γενιές πού θά ἔλθουν. 

30 Σύμφωνα λοιπόν μέ ὅσα ἐξιστορήσαμε, ἐκτός ἀπό τό θαῦμα τῆς Ἀναστάσεώς του, ὁ Ἰησοῦς μπροστά στά μάτια τῶν μαθητῶν του ἔκανε καί πολλά ἄλλα θαύματα πού ἀποδείκνυαν τή θεότητά του καί τά ὁποῖα δέν εἶναι γραμμένα στό βιβλίο αὐτό. 31 Αὐτά πού ἐκθέσαμε, γράφηκαν γιά νά πιστέψετε ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Χριστός πού προκηρύχθηκε ἀπό τούς προφῆτες, ὁ μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ· κι ἔτσι πιστεύοντας νά ἔχετε ὡς ἀναφαίρετο κτῆμα σας τή νέα, θεία καί αἰώνια ζωή, τήν ὁποία μεταδίδει ὁ ἴδιος στίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων πού ἐπικαλοῦνται τό ὄνομά του.

Ἡ Ἐκκλησία τῶν θαυμάτων 

Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 1 Μαΐου 2022, Κυριακή τοῦ Θωμᾶ (Πράξ. ε΄ 12-20)

Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, διὰ τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τῷ λαῷ πολλά· καὶ ἦσαν ὁμοθυμαδὸν ἅπαντες ἐν τῇ στοᾷ Σολομῶντος· τῶν δὲ λοιπῶν οὐδεὶς ἐτόλμα κολλᾶσθαι αὐτοῖς, ἀλλ᾿ ἐμεγάλυνεν αὐτοὺς ὁ λαός· μᾶλλον δὲ προσετίθεντο πιστεύοντες τῷ Κυρίῳ πλήθη ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν, ὥστε κατὰ τὰς πλατείας ἐκφέρειν τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τιθέναι ἐπὶ κλινῶν καὶ κραβάττων, ἵνα ἐρχομένου Πέτρου κἂν ἡ σκιὰ ἐπισκιάσῃ τινὶ αὐτῶν. συνήρχετο δὲ καὶ τὸ πλῆθος τῶν πέριξ πόλεων εἰς ῾Ιερουσαλὴμ φέροντες ἀσθενεῖς καὶ ὀχλουμένους ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων, οἵτινες ἐθεραπεύοντο ἅπαντες. Ἀναστὰς δὲ ὁ ἀρχιερεὺς καὶ πάντες οἱ σὺν αὐτῷ, ἡ οὖσα αἵρεσις τῶν Σαδδουκαίων, ἐπλήσθησαν ζήλου καὶ ἐπέβαλον τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους, καὶ ἔθεντο αὐτοὺς ἐν τηρή­σει δημοσίᾳ. ἄγγελος δὲ Κυρίου διὰ τῆς νυκτὸς ἤνοιξε τὰς θύρας τῆς φυλακῆς, ἐξαγαγών τε αὐτοὺς εἶπε· πορεύεσθε, καὶ σταθέντες λαλεῖτε ἐν τῷ ἱερῷ τῷ λαῷ πάντα τὰ ρήματα τῆς ζωῆς ταύτης.

Ἡ Ἐκκλησία τῶν θαυμάτων

1. Πλῆθος θαυμάτων

Ἡ Χάρις καὶ ἡ δύναμη τοῦ ἀναστάντος Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἦταν ἐμφανὴς στὴν πρώ­τη Ἐκκλησία. Συγκλονιστι­κὰ θαύματα, ἀντίστοιχα μὲ αὐτὰ ποὺ ἐπιτελοῦσε ὁ Κύ­ριος κατὰ τὴν τριετὴ δημόσια δράση του, συ­νέχισαν νὰ ἐνεργοῦν τώρα καὶ οἱ Ἀπόστολοί του. «Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, διὰ τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τῷ λαῷ πολλά», μᾶς πληροφορεῖ ἡ ἀποστολικὴ περικοπὴ ποὺ ἀκούσαμε σήμερα. Δηλαδή, πολλὰ ἐκπληκτικὰ καὶ ἐξαιρετικὰ θαύματα, ποὺ προκαλοῦ­σαν κατάπληξη στὸν λαό, ἐπιτελοῦσαν μὲ τὰ χέ­ρια τους οἱ Ἀπόστολοι καὶ ἐπιβεβαίωναν ἔτσι ὅτι ἡ διδασκαλία τους ἦταν ἀληθινή.

Ὅλοι οἱ πιστοὶ μαζὶ συγκεντρώνονταν στὴ στοὰ τοῦ Σολομῶντος, καὶ ὁ πολὺς λαὸς τοὺς ἔβλεπε μὲ θαυμασμὸ καὶ τοὺς σεβόταν. Ἔ­τσι ὁλοένα καὶ περισσότερα πλήθη ἀν­δρῶν καὶ γυναικῶν προσελκύονταν στὴν πί­στη καὶ γίνονταν μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ φή­μη τῶν Ἀποστόλων εἶχε πλέον διαδοθεῖ· πολ­λοὶ δὲ πιστοί, πλούσιοι καὶ φτωχοί, ἔβγαζαν τοὺς ἀσθενεῖς τους στὶς πλατεῖες, πάνω σὲ κρεβάτια καὶ σὲ φορεῖα, «ἵνα ἐρχομένου Πέτρου κἂν ἡ σκιὰ ἐπισκιάσῃ τινὶ αὐτῶν»· ἔτσι ὥστε, ὅταν θὰ περνοῦσε ἀπὸ κοντά τους ὁ ἀπόστολος Πέτρος, νὰ πέσει ἔστω καὶ ἡ σκιά του ἐπάνω στὸν ἀσθενή τους καὶ νὰ τὸν θεραπεύσει. Ὄχι δὲ μόνο οἱ κάτοικοι τῆς Ἱερουσαλήμ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὶς γύρω πόλεις ἔφερναν κάθε εἴδους ἀσθενεῖς καὶ ἀνθρώπους ποὺ ὑπέφεραν ἀπὸ ἀκάθαρτα πνεύματα, «οἵτινες ἐθεραπεύοντο ἅπαντες». Δηλαδὴ ὅλο αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν ἀσθενῶν ἀνθρώπων ἔβρισκε τὴ θεραπεία.

Κάνουν ἀσφαλῶς ἐντύπωση τὰ ὑπερφυσικὰ σημεῖα, ποὺ ἐπιτελοῦνταν ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους στὴν πρώτη Ἐκ­κλη­σία. Ὅλα ὅμως αὐτὰ τὰ θαυμαστὰ γεγονότα δὲν συν­έβαιναν μόνο τότε. Ἐπανα­λαμ­βάνονται σὲ κάθε ἐποχή, ἀκόμη καὶ στὶς ἡμέρες μας, διότι ποτὲ δὲν ἔλειψε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας τὸ θαῦμα. Θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ χῶρος τοῦ θαύματος, μέσα στὸν ὁποῖο ὑ­περ­βαίνονται οἱ φυσικοὶ νόμοι· ὁ χῶρος στὸν ὁποῖο ἐνεργεῖ ὁ Θεὸς καὶ θεραπεύει τὸν ἄνθρωπο ὄχι μόνο ἀπὸ τὶς ἀσθένειες τοῦ σώματος, ἀλλὰ κυρίως ἀ­πὸ τὶς ἀσθέ­νει­ες τῆς ψυχῆς, καὶ τὸν ὁδηγεῖ στὴν αἰώνια σωτηρία.

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἔχει ἀγαθὲς προθέσεις μπορεῖ μὲ σαφήνεια νὰ διακρίνει τὸ ὑπερφυσικὸ στοιχεῖο στὴν Ἐκκλησία. Ἀντίθετα αὐτὸς ποὺ εἶναι τυφλωμένος ἀπὸ τὸν ἐγωισμό, παραμένει ἄπιστος, ὅσα θαύματα κι ἂν συμβαίνουν μπροστὰ στὰ μάτια του, ὅπως βλέπουμε καὶ στὴ συνέχεια τῆς περικοπῆς.

2. Ὁ ζωντανὸς Θεὸς

Ὅπως ἦταν ἀναμενόμενο, ὅλη αὐτὴ ἡ φήμη καὶ ἡ ἀναγνώριση τῶν Ἀποστόλων ἀπὸ τὸν λαὸ καὶ ἡ καρποφορία τοῦ κη­ρύ­γματός τους προκάλεσε τὸν φθόνο τοῦ ἀρχιερέως καὶ τῶν Σαδδουκαίων, οἱ ὁ­ποῖ­­οι ἦταν ἄν­θρωποι ὑλόφρονες ποὺ δὲν πί­στευαν στὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν. Γι᾿ αὐ­τὸ καὶ δὲν ἤ­θε­λαν νὰ πιστέψουν στὸν Χριστό, παρὰ τὰ θαυ­μαστὰ γεγονότα ποὺ συνέβαιναν ­δίπλα τους. Ἐπιπλέον δέ, τυ­φλω­μένοι ἀπὸ τὸ πάθος τους, συνέλαβαν τοὺς Ἀποστόλους καὶ τοὺς ἔριξαν στὴ φυλακή, νομίζον­τας ὅτι ἔτσι θὰ ἐμπόδιζαν τὴ δράση καὶ τὰ θαύματά τους.

Μάταια ὅμως! «Ἄγγελος Κυρίου διὰ τῆς νυκτὸς ἤνοιξε τὰς θύρας τῆς φυλακῆς». Ἄγγελος Κυρίου ἐμφανίσθηκε μέσα στὴ νύχτα, ἄνοιξε τὶς θύρες τῆς φυλακῆς, ἐλευθέρωσε τοὺς Ἀποστόλους καὶ τοὺς εἶπε: Πηγαίνετε ἀμέσως καὶ σταθεῖτε γεμάτοι θάρρος στὸν ἱερὸ περίβολο τοῦ ναοῦ καὶ κηρύξτε δημόσια στὸν λαὸ τὰ θεῖα λόγια τῆς νέας ζωῆς, ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο ὁ Χριστὸς καὶ τὴν ὁποία γνωρίσατε μὲ τὴν προσωπική σας πείρα.

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι κανένα ἄλλο πρόσωπο μέσα στὴν ἱστορία δὲν πολεμήθηκε μὲ τό­ση σκληρότητα ὅσο τὸ Πρόσωπο τοῦ Χρι­στοῦ. Οἱ ἄρχοντες τῶν Ἑβραίων μεθόδευσαν τὸν ἀφανισμό του. Τὸν σταύρωσαν καὶ Τὸν ἐνταφίασαν. Φυλάκισαν κατόπιν τοὺς Ἀποστόλους του γιὰ νὰ σιγήσει τὸ κήρυγμα τῆς Ἀναστάσεως. Δίωξαν τὴν Ἐκκλησία του ὁδηγώντας χιλιάδες Χριστιανοὺς σὲ φρι­κτὰ βασανιστήρια. Ὑβρίζεται μέχρι καὶ σήμερα, ἀκόμη καὶ στὴν Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα μας, τὸ Ὄνομά του καὶ ἡ διδασκαλία του. Ἀμφισβητεῖται τὸ Εὐαγγέλιό του. Χλευάζονται τὰ ἱερὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας του.

Ὅπως ὅμως ὁ Κύριος διέρρηξε τὰ δε­σμὰ τοῦ θανάτου καὶ ἀναστήθηκε, ὅπως ἐλευθέρωσε τοὺς Ἀποστόλους του μὲ θαυ­μαστὸ τρόπο ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς φυλα­κῆς, ἀνάλογα προστατεύει καὶ καθο­δηγεῖ αἰῶνες τώρα τὴν Ἐκκλησία του. Γι᾿ αὐτὸ ὄχι μόνο δὲν ξεριζώνεται ἡ πίστη του ἀπὸ τὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ ἐπιπλέον ὁ λόγος του παραμένει αἰώνιος. Τὸ Εὐαγγέλιό του κυκλοφορεῖ σὲ ἑκατομμύρια ἀν­τίτυπα κάθε χρόνο. Ἀναρίθμητοι πιστοὶ ἀκολουθοῦν τὸ θεῖο θέλημά του. Κάποιοι Τοῦ προσφέρουν ἀκόμα καὶ τὴ ζωή τους.

Ὅλα αὐτὰ λοιπὸν ἐπιβεβαιώνουν ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν εἶναι ἕνα νεκρὸ ἱστορικὸ πρόσωπο, ἀλλὰ ὁ ἀναστημένος Κύριος, ποὺ ἐνερ­γεῖ μέσα στὴν Ἐκκλησία του. Εἶναι ὁ ζων­τανὸς Θεός, ποὺ πάντοτε ἐνισχύει κάθε πιστὸ στὸν πνευματικὸ ἀγώνα του καὶ τὸν ὁδηγεῖ μὲ ἀσφάλεια στὴν αἰώνια σωτηρία.