...

 

Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Α΄ Οικ. Συνόδου 

 Εὐαγγελικὸ & Αποστολικό

 Ἀνάγνωσμα 

Κυριακῆς 5 Ἰουνίου 2022

Εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 5 Ἰουνίου 2022, Κυριακή τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Α΄ Οικ. Συνόδου (Ἰωάν. ιζ΄ 1-13)

Ταῦτα ἐλάλησεν ὁ Ἰη­σοῦς, καὶ ἐπῆρε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τὸν οὐ­ρανὸν καὶ εἶπε· πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα· δόξασόν σου τὸν υἱόν, ἵνα καὶ ὁ υἱός σου δοξάσῃ σε, 2 καθὼς ἔδωκας αὐτῷ ἐξ­ουσίαν πάσης σαρκός, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκας αὐτῷ δώσῃ αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. 3 αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. 4 ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ ἔργον ἐτελείωσα ὃ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω· 

5 καὶ νῦν δόξασόν με σύ, πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. 6 Ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνο­μα τοῖς ἀνθρώποις οὓς δέδωκάς μοι ἐκ τοῦ κόσμου. σοὶ ἦσαν καὶ ἐμοὶ αὐτοὺς δέδωκας, καὶ τὸν λόγον σου τετηρήκασι. 7 νῦν ἔγνωκαν ὅτι πάντα ὅσα δέδωκάς μοι παρὰ σοῦ ἐστιν· 

8 ὅτι τὰ ρήματα ἃ δέδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, καὶ αὐτοὶ ἔλαβον, καὶ ἔγνωσαν ἀληθῶς ὅτι παρὰ σοῦ ἐξῆλ­θον, καὶ ἐπίστευσαν ὅτι σύ με ἀπέστειλας. 9 Ἐγὼ περὶ αὐτῶν ἐρωτῶ· οὐ περὶ τοῦ κόσμου ἐρωτῶ, ἀλλὰ περὶ ὧν δέδωκάς μοι, ὅτι σοί εἰσι, 10 καὶ τὰ ἐμὰ πάντα σά ἐστι καὶ τὰ σὰ ἐμά, καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. 11 καὶ οὐκέτι εἰμὶ ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ οὗτοι ἐν τῷ κόσμῳ εἰσί, καὶ ἐγὼ πρὸς σὲ ἔρχομαι. πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου ᾧ δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς.

 12 ὅτε ἤμην μετ’ αὐτῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἐγὼ ἐτήρουν αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου· οὓς δέδωκάς μοι ἐφύλαξα, καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἀπώ­λε­το εἰ μὴ ὁ υἱὸς τῆς ἀπω­λεί­ας, ἵνα ἡ γραφὴ πληρω­θῇ. 13 νῦν δὲ πρὸς σὲ ἔρχομαι, καὶ ταῦτα λαλῶ ἐν τῷ κό­σμῳ ἵνα ἔχωσι τὴν χαρὰν τὴν ἐμὴν πεπληρωμένην ἐν αὐτοῖς.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

Αὐτά εἶπε ὁ Ἰησοῦς στούς μαθητές του κι ἔπειτα σήκωσε τά μάτια του στόν οὐρανό καί εἶπε: Πά­τερ, ἦλθε ἡ ὥρα πού ἡ σοφία σου ὅρισε γιά νά πάθω καί νά θυσιασθῶ. Δέξου τή θυσία τοῦ Πάθους μου καί δόξασε τόν Υἱό σου καί ὡς πρός τήν ἀνθρώπινη φύση του· γιά νά σέ δοξάσει καί ὁ Υἱός σου μέ τήν ἀπο­λύ­τρω­ση καί τή σωτηρία τῶν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία θά ὁλο­­­κληρωθεῖ μέ τή θυσία του αὐτή καί μέ τήν αἰώνια ἀρ­χι­­ε­­ρατική μεσιτεία του πού θά ἀκολουθήσει μετά ἀπ’ αὐτή. 2 Δόξασε τόν Υἱό σου σύμφωνα μέ τήν ἐξουσία πού τοῦ ἔδωσες πάνω σ’ ὅλη τήν ἀνθρωπότητα, γιά νά δώσει ζωή αἰώνια ὡς αἰώνιος ἀρχιερέας καθισμένος στά δεξιά σου σ’ ὅλο τό πλῆθος ἐκεῖνο πού τοῦ ἔδωσες καί οἱ ὁποῖοι πίστεψαν σ’ αὐτόν. 3 Αὐτή εἶναι ἡ αἰώνια ζωή, τό νά γνωρίζουν οἱ ἄν­θρωποι συ­νεχῶς ὅλο καί περισσότερο ἐσένα, τόν μό­­νο ἀληθινό Θεό, καί τόν Ἰησοῦ Χριστό, τόν ὁποῖο ἀπέ­στειλες στόν κόσμο, ἔχοντας ζωντανή ἐπικοινωνία μέ σένα καί ἀπο­­λαμ­βάνοντας τίς ἄπειρες τελειότητές σου. 4 Ἐγώ γνωστοποίησα τό ὄνομά σου στούς ἀνθρώ­πους καί ὑπάκουσα τελείως στό θέλημά σου, κι ἔτσι σέ δόξα­σα πάνω στή γῆ. Καί μέ τή θυσία μου, τήν ὁποία θά προ­σφέρω σέ λίγο πάνω στό σταυ­ρό, ὁλο­κλήρωσα τε­λεί­ως τό ἔργο πού μοῦ ἔδωσες νά ἐπι­τελέσω.

 5 Καί τώρα πού ἡ ἐπίγεια ἀποστολή μου τελείωσε, ἀνά­δει­ξέ με μέ τήν Ἀνάσταση καί τήν Ἀνάληψή μου αἰώνιο ἀρχιερέα καί δόξασέ με καί ὡς ἄνθρωπο ἐσύ, Πάτερ, δίπλα σου, μέ τή δόξα πού εἶχα κοντά σου προτοῦ νά δη­μιουργηθεῖ ὁ κόσμος. 6 Φανέρωσα τό ὄνομά σου κι ἔκανα γνωστές τίς ἄπει­ρες τελειότητές σου στούς ἀνθρώπους πού ἀπέ­σπα­σες ἀπό τούς κόλπους τοῦ κόσμου καί τούς ἔδω­σες σέ μένα. Ἡ πρόθεσή τους ἦταν ἀγαθή καί γι’ αὐτό ἦταν δι­­κοί σου. Ἐσύ τούς ἔδωσες σέ μένα, κι αὐτοί τή­ρησαν τό λόγο σου, τόν ὁποῖο τούς ἀποκάλυψα. 7 Τώρα ἔμαθαν τελειότερα καί πείσθηκαν ὅτι ἡ διδασκα­λία μου καί τά ἔργα μου καί ὅλα γενικότερα ὅσα μοῦ ἔδω­σες προέρχονται ἀπό σένα.

 8 Καί ἀπόδειξη ὅτι ἔλαβαν τήν πληροφορία καί τή γνώση αὐτή εἶναι: ὅτι τούς λόγους πού μοῦ ἔδω­­σες γιά νά τούς ἀποκαλύψω στούς ἀνθρώπους, ἐγώ τούς παρέδωσα σ’ αὐτούς μέ τή δι­­­­δα­­­­σκαλία μου, καί αὐ­τοί τούς πα­­ρέ­­­­­­λαβαν καί τούς ἀποδέχθηκαν. Καί ἀπέ­κτη­σαν πράγματι τή βεβαιότητα καί τήν πεποίθηση ὅτι γεννήθηκα καί βγῆ­κα ἀπό τούς κόλπους σου, καί πίστεψαν ὅτι ἐσύ μέ ἀπέ­­­στει­λες στόν κόσμο. 9 Ἐγώ, πού τόσο ἐργάστηκα γιά νά τούς ὁδηγήσω στήν ἀληθινή αὐτή γνώση καί πίστη, σέ παρακαλῶ γι’ αὐ­τούς ὡς μέγας ἀρχιερέας καί μεσίτης. Δέν σέ πα­ρα­­κα­­λῶ τή στιγμή αὐτή γιά τόν κόσμο τῆς ἀπιστίας καί τῆς ἁμαρτίας, ἀλλά σέ παρακαλῶ γιά κείνους πού μοῦ ἔδω­­­­­σες· διότι, ἐνῶ μοῦ τούς ἔδωσες, δέν παύουν νά εἶ­­ναι δικοί σου. 

10 Καί ὅλα ὅσα ἀνήκουν σέ μένα δικά σου εἶναι, ὅπως καί τά δικά σου εἶναι δικά μου. Κι αὐτοί λοιπόν δικοί σου ἦταν καί ἔγιναν δικοί μου· ἀλλά καί ὡς δικοί μου ἐξα­κολουθοῦν νά εἶναι δικοί σου. Κι ἐγώ ἔχω δοξασθεῖ ἀπό αὐτούς, διότι ἀναγνώρισαν τή θεϊκή μου φύση καί πίστεψαν σέ μένα. 11 Ἐγώ βέβαια δέν θά εἶμαι πλέον στόν κόσμο, ὅπως μέχρι τώ­ρα, μέ τή σωματική μου παρουσία, γιά νά τούς ἐν­θαρ­­­­­ρύνω καί νά τούς ἐνισχύω μ’ αὐτή. Αὐτοί ὅμως θά εἶναι στόν κόσμο, διότι δέν ἐπιτέλεσαν ἀκόμη τήν ἀπο­­­στολή τους. Ἐγώ ἔρχομαι σέ σένα. Πάτερ ἅγιε, φύ­­­λαξέ τους μέ τήν πατρική σου προστασία καί δύνα­μη, τήν ὁποία ἔδωσες καί σέ μένα· ἔτσι ὥστε νά πα­ρα­­­μείνουν ἑνωμένοι μαζί μου καί μεταξύ τους καί νά εἶ­­­­­ναι μέ τήν ἀγάπη καί τήν ὁμοφροσύνη ἕνα πνευματικό σῶμα, ὅπως εἴμαστε ἕνα κι ἐμεῖς πού ἔχουμε τήν ἴδια οὐ­­­σία καί φύση. 

12 Ὅταν ἤμουν μαζί τους στόν κόσμο, ἐγώ τούς φύλαγα μέ τήν πατρική καί ἰσχυρή προστασία σου. Αὐτούς πού μοῦ ἔδωσες τούς φύλαξα, καί κανείς ἀπ’ αὐτούς δέν χάθηκε παρά μόνο ὁ υἱός τῆς ἀπωλείας, ὁ προδότης Ἰούδας, ὁ ὁποῖος χάθηκε κι ἔτσι ἐκπληρώθηκαν καί ἐπαληθεύθηκαν οἱ προφητεῖες τῆς Ἁγίας Γραφῆς. 13 Τώρα ὅμως ἔρχομαι σέ σένα. Καί τά λέω αὐτά μπροστά τους, ἐνῶ βρίσκομαι ἀκό­μη στόν κόσμο αὐτόν, γιά νά τʼ ἀκούσουν κι αὐτοί, ὥστε, ἔχοντας τή βε­βαιότητα ὅτι ἐσύ πλέον θά τούς προστατεύεις, νά ἔχουν μέσα τους τέλεια τή χαρά πού αἰσθάνομαι τώρα κι ἐγώ διότι ἐπανέρχομαι κοντά σου.

Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 5 Ἰουνίου 2022, Τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Α΄ Οἰκουμ. Συνόδου (Πράξ. κ΄ 16-18, 28-36)

Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἔκρινεν ὁ Παῦλος παραπλεῦσαι τὴν ῎Εφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὐτῷ χρονοτριβῆσαι ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ· ἔσπευδε γάρ, εἰ δυνατὸν ἦν αὐτῷ, τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς γενέσθαι εἰς ῾Ιεροσόλυμα. Ἀπὸ δὲ τῆς Μιλήτου πέμψας εἰς ῎Εφεσον μετεκαλέσατο τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας. ὡς δὲ παρεγένοντο πρὸς αὐτόν, εἶπεν αὐτοῖς· προσέχετε ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἔθετο ἐπισκόπους, ποιμαίνειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος. ἐγὼ γὰρ οἶδα τοῦτο, ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου· καὶ ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα τοῦ ἀποσπᾶν τοὺς μαθητὰς ὀπίσω αὐτῶν. διὸ γρηγορεῖτε, μνημονεύοντες ὅτι τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον. καὶ τὰ νῦν παρατίθεμαι ὑμᾶς, ἀδελφοί, τῷ Θεῷ καὶ τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ τῷ δυναμένῳ ἐποικοδομῆσαι καὶ δοῦναι ὑμῖν κληρονομίαν ἐν τοῖς ἡγιασμένοις πᾶσιν. ἀργυρίου ἢ χρυσίου ἢ ἱματισμοῦ οὐδενὸς ἐπεθύμησα· αὐτοὶ γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς οὖσι μετ᾿ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. πάντα ὑπέδειξα ὑμῖν ὅτι οὕτω κοπιῶντας δεῖ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ἀσθενούντων, μνημονεύειν τε τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ, ὅτι αὐτὸς εἶπε· μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι ἢ λαμβάνειν. καὶ ταῦτα εἰπών, θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ σὺν πᾶσιν αὐτοῖς προσηύξατο.

Στοὺς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας

Τὴ σημερινὴ Κυριακὴ πρὶν ἀπὸ τὴν Πεν­τηκοστὴ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τιμᾶ τὴ μνήμη τῶν 318 θεοφόρων Πατέρων, ποὺ συγκρότησαν τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο στὴ Νίκαια τῆς Βιθυνίας τὸ 325 μ.Χ. Συνῆλθαν γιὰ νὰ καταπολεμήσουν τὴν πλανεμένη διδασκαλία τοῦ Ἀρείου καὶ νὰ διατρανώσουν τὴ θεμελιώδη ἀ­λήθεια τῆς Ἐκκλησίας μας ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι Θεὸς ἀληθινός, ὁμοούσιος μὲ τὸν Πατέρα. Γι᾿ αὐτὸ τὰ ἱερὰ ἀναγνώσματα τῆς ἡμέρας εἶ­ναι ἀφιερωμένα στὰ πάγχρυσα αὐτὰ «στό­ματα τοῦ Λόγου», ὅπως ὀνομάζει τοὺς θεοφόρους Πατέρες ὁ ἱερὸς ὑ­μνογράφος.

1. Μὲ ἀπόλυτη ἐπιμέλεια

Τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα μᾶς μεταφέρει στὴ Μίλητο. Ἐπιστρέφοντας στὰ Ἱεροσόλυμα γιὰ τὴν ἑορτὴ τῆς Πεν­τηκοστῆς, ὁ ἀπόστολος Παῦλος παρέκαμψε τὴν Ἔφεσο γιὰ νὰ μὴν καθυστερήσει καὶ ἔπλευσε κατευθείαν γιὰ τὴ Μίλητο. Ἀπὸ ἐκεῖ κάλεσε τοὺς «πρεσβυτέρους» τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἐφέσου νὰ ἔλθουν νὰ τὸν συναντήσουν καὶ τοὺς ἀπηύθυνε συγκινητικότατες συμβουλές:

Προσέχετε τὸν ἑαυτό σας καὶ τὸ πνευματικὸ ποίμνιο, στὸ ὁποῖο τὸ Ἅγιο Πνεῦμα σᾶς τοποθέτησε ἐπισκόπους, γιὰ νὰ ποιμαίνετε τὴν Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, τὴν ὁποία ὁ Κύριος ἐξαγόρασε προσφέροντας τὸ ἀτίμητο Αἷμα του. Προσέχετε, τονίζει ὁ θεῖος Ἀπόστολος, διότι μετὰ τὴν ἀναχώρησή μου θὰ εἰσ­βάλουν ἀνάμεσά σας ἄγριοι λύκοι, δηλαδὴ αἱρετικοὶ ψευδοδιδάσκαλοι θέ­λον­τας νὰ κατασπαράξουν τὶς ψυχὲς τῶν λογικῶν προβάτων. Ὅμως καὶ ἀπὸ ἐ­σᾶς τοὺς ἴδιους θὰ ἐμφανισθοῦν διεστραμμένοι ἄνθρωποι, μὲ σκοπὸ νὰ πα­ρασύρουν μαζί τους τοὺς πιστούς.

Νὰ εἶσθε ἄγρυπνοι λοιπόν, ἐνθυμούμενοι «ὅτι τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον». Νὰ θυμάστε, δηλαδή, ὅτι ἐπὶ τρία ὁλόκληρα χρόνια δὲν ἔπαυσα νύχτα – μέρα νὰ νουθετῶ μὲ δάκρυα τὸν καθένα σας ξεχωριστά.

Πόση ἐπιμέλεια ἔδειξε, ἀλήθεια, ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὴν ἱερὴ ἀποστολὴ ποὺ τοῦ εἶχε ἀναθέσει ὁ Χριστός! Μὲ τί ἄγρυπνη φροντίδα ἐργάσθηκε, τί κόπους κατέβαλε! Δὲν περιοριζόταν στὸ νὰ κηρύττει δημόσια, ἀλλὰ συμβούλευε καὶ τὸν καθέναν ξεχωριστά. Δὲν λογάριαζε τὸν κόπο τῆς ἡμέρας ἢ τὴν ἀνάπαυση τῆς νύχτας. Τὰ πάντα ἔκανε γιὰ τὸν καθέναν κάθε στι­γμή. Ἔ­δι­νε τὴν ψυχή του· πονοῦσε γιὰ τοὺς κινδύνους ποὺ ἀπειλοῦσαν τοὺς πιστούς. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τοὺς νουθετοῦσε «μετὰ δακρύων».

Ἀντίστοιχη ἐπιμέλεια καὶ αὐτοθυσία ἐπέδειξαν καὶ στὸ δικό τους ἔργο οἱ θεο­φόροι Πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Δὲν λογάριασαν κόπους, πόνους καὶ στερήσεις. Ἔδωσαν τὴν ψυχή τους γιὰ τὴν πνευματικὴ ἀκεραιότητα τοῦ ποιμνίου τους· γιὰ τὴ διαφύλαξη τοῦ ὀρθοῦ δόγματος· γιὰ τὴν προάσπιση τῆς Ἐκκλησίας. Ἔκαναν τὰ πάντα γιὰ νὰ μᾶς παραδώσουν τὴ θεμελιώδη καὶ σωτηριώδη ἀλήθεια τῆς πίστεώς μας ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι Θεὸς ἀληθινός. Αὐτὴ τὴν ἀλήθεια καλούμαστε κι ἐμεῖς νὰ κρατήσουμε ἀπαραχάρακτη μιμούμενοι τὸ παράδειγμά τους.

2. Μὲ πλήρη ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ

Καὶ τώρα, ἀδελφοί μου, σᾶς ἐμπιστεύομαι στὸν Θεὸ καὶ στὸν λόγο ποὺ ἡ Χάρις του μᾶς ἀποκάλυψε, συνεχίζει τὸν λόγο του ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Παρατίθεμαι ὑμᾶς, ἀδελφοί, τῷ Θεῷ καὶ τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ». Σᾶς ἐμπιστεύομαι πλήρως στὸν Θεό. Ἐκεῖ­νος μπορεῖ νὰ σᾶς καταρτίσει περισσότερο, ὥστε νὰ κληρονομήσετε τὸν οὐρανὸ μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς Ἁγίους. Ποτὲ δὲν ἐπεθύμησα ἀσήμι ἢ χρυσάφι ἢ πολυτελὴ ἐνδύματα. Γνωρίζετε καλὰ ὅτι γιὰ τὶς ἀνάγκες τὶς δικές μου καὶ ὅσων ἦταν μαζί μου, ἐργάσθηκαν τὰ ροζιασμένα αὐτὰ χέρια. Μὲ κάθε τρόπο σᾶς ὑπέδειξα ὅτι πρέπει νὰ καταβάλλετε κάθε κόπο, προκειμένου νὰ μὴ σκανδαλίζονται οἱ ἀδύναμοι ἀ­δελ­φοί, ἀλλὰ νὰ ἐνισχύονται πνευματικά. Νὰ θυμάστε δὲ τὰ λόγια τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος εἶπε ὅτι εἶ­ναι καλύτερο νὰ δίνει κανεὶς παρὰ νὰ παίρνει. «Καὶ ταῦτα εἰπών, θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ σὺν πᾶσιν αὐτοῖς προσ­ηύξατο». Ἀφοῦ δηλαδὴ εἶπε τὰ λόγια αὐτά, γονάτισε καὶ προσευχήθηκε μαζί τους, πρὶν τοὺς ἀποχαιρετήσει.

Ἀφοῦ κατέβαλε κάθε ἀνθρώπινη προσπάθεια, ἀφοῦ ἔκανε τὰ πάντα, σὰν νὰ ἐξηρτῶντο ὅλα ἀπὸ αὐτόν, στρέφεται τώρα στὸν Θεὸ καὶ ἐμπιστεύεται τὸ ἔργο του σ᾿ Ἐκεῖνον, διότι τελικὰ ὅλα Ἐκεῖνος τὰ ἐνεργεῖ. Προσ­εύχεται ὁ μέγας Ἀπόστολος γιὰ ὅλα ἐκεῖνα ποὺ τοὺς εἶχε συστήσει νωρίτερα. Προσεύχεται στὸν Κύριο νὰ τοὺς ἐνισχύσει, ὥστε νὰ ἀνταποκριθοῦν στὶς ὑποχρεώσεις τους. Προσεύχεται γιὰ τὸ λογικὸ ποίμνιο τῆς Ἐκκλησίας, νὰ τὸ διαφυλάξει ὁ Θεὸς ἀπὸ τοὺς σκληροὺς καὶ αἱμοβόρους λύκους ποὺ τὸ ἀπειλοῦσαν. Ἀναθέτει τὰ πάντα στὸν παντοδύναμο Θεό.

Ἀξιοθαύμαστο τὸ παράδειγμά του! Διδάσκει καὶ τοὺς σημερινοὺς ποιμένες τῆς Ἐκκλησίας, ἐπισκόπους, ἱερεῖς, θεολόγους καὶ κατηχητές, ἔπειτα ἀπὸ κάθε ἐπίπονη προσπάθεια γιὰ τὴ φρον­τίδα τῶν πιστῶν, νὰ κλίνουν κι αὐτοὶ τὰ γόνατά τους καὶ νὰ ἀναπέμ­πουν θερμὴ ἱκεσία στὸν Θεό. Νὰ τὰ ἀποθέτουν ὅλα σ᾿ Ἐκεῖνον. Δικό του σῶμα εἶναι ἄλλωστε ἡ Ἐκκλησία· σ᾿ Ἐκεῖνον ἀνήκουν οἱ πιστοί. Ὅταν ὁ ἀνθρώπινος κόπος ἐπισφραγίζεται μὲ τὴν προσευχή, τότε ἔχει καὶ πλούσια καρποφορία.