Τετάρτη 12 Απριλίου 2023

 

Ο Ιερός Χρυσόστομος για την προδοσία από τον Ιούδα και τη σύλληψη του Κυρίου.



Υπομνηματισμός των εδαφίων: Ματθ. 26,47-56]

 «Καὶ ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα ἦλθε, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ(:και ενώ ο Ιησούς τους μιλούσε ακόμη, ιδού, ήλθε ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα. Και μαζί του ήλθε κι ένα μεγάλο πλήθος από ανθρώπους οπλισμένους με μαχαίρια και με ρόπαλα, τους οποίους είχαν στείλει οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι του λαού)»[Ματθ.26,47].

Καλά βέβαια είναι τα σκεύη των ιερέων, όμως αυτοί έρχονται εναντίον Του με μαχαίρια και ξύλινα ρόπαλα. Και «ἰδοὺ Ἰούδας(:ιδού ήλθε ο Ιούδας)» λέει «εἷς τῶν δώδεκα ἦλθε (:ένας από τους δώδεκα)». Πάλι τον αναφέρει ότι ήταν ένας από τους δώδεκα μαθητές και δεν ντρέπεται.

«Ὁ δὲ παραδιδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον λέγων· ὃν ἂν φιλήσω, αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτόν. καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ εἶπε· χαῖρε, ῥαββί, καὶ κατεφίλησεν αὐτόν(:εκείνος μάλιστα που τον παρέδωσε, είχε δώσει σ’ αυτούς συνθηματικό λέγοντας: ‘’Εκείνον που θα φιλήσω, αυτός είναι˙ πιάστε τον προσέχοντας καλά μη σας φύγει’’. Και αμέσως πλησίασε τον Ιησού και του είπε: ‘’Χαίρε, διδάσκαλε’’. Και τον φίλησε με προσποιητή εγκαρδιότητα)»[Ματθ.26,48].

Πω, πω! Πόση πονηρία και κακία δέχτηκε η ψυχή του προδότη! Διότι με ποιους οφθαλμούς αντίκρισε τότε τον Διδάσκαλο; Με ποιο στόμα Τον φιλούσε; Πόσο μολυσμένη σκέψη! Τι σκέφτηκε; Τι τόλμησε να κάνει; Ποιο γνώρισμα της προδοσίας Του έδωσε; «Ὃν ἂν φιλήσω(:εκείνον που θα φιλήσω)», λέει. Είχε εμπιστοσύνη στην επιείκεια του Διδασκάλου, αυτή ακριβώς η οποία περισσότερο από κάθε άλλο ήταν ικανή να τον κάνει να ντραπεί και να τον στερήσει από κάθε συγνώμη, διότι πρόδωσε Αυτόν που ήταν τόσο πράος.

Και γιατί το είπε αυτό; Επειδή ενώ πολλές φορές ο Κύριος κρατιόταν από αυτούς, τους διέφυγε περνώντας ανάμεσά τους χωρίς να Τον αναγνωρίζουν. Αλλά αυτό θα μπορούσε να γίνει και τότε, εάν δεν ήθελε Εκείνος να συλληφθεί. Επειδή λοιπόν ήθελε να τον διδάξει αυτό ακριβώς το πράγμα, τύφλωσε και τότε τους οφθαλμούς τους και ο ίδιος ρωτούσε «τίνα ζητεῖτε;(:ποιον ζητείτε;)»[Ιω. 18,4]. Και δεν Τον γνώριζαν αν και ήταν με φανάρια και δάδες και είχαν και τον Ιούδα μαζί τους.

Έπειτα όταν Του είπαν ότι ζητούν τον Ιησού, λέγει «ἐγώ εἰμι (:Εγώ είμαι αυτός που ζητάτε)»[Ιω. 18,5] και εδώ πάλι προσθέτει «ἑταῖρε, ἐφ᾿ ᾧ πάρει;(:φίλε, άφησε το φίλημα και κάνε αυτό για το οποίο ήλθες και βρίσκεσαι τώρα εδώ)»[Ματθ. 25,50]. Διότι αφού έδειξε την δύναμη Του, τον συγχώρησε. Ο Λουκάς μάλιστα λέει ότι και μέχρι αυτή την ώρα προσπαθεί να τον διορθώσει λέγοντας «ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἰούδα, φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως;(:Ιούδα, με φίλημα, που ως τώρα ήταν δείγμα της αγάπης μας, προδίδεις Αυτόν που είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος του ανθρώπινου γένους και ο αναμενόμενος Μεσσίας σύμφωνα με τους προφήτες;)»[Λουκά 22,48]. «Ούτε τον τρόπο της προδοσίας δεν ντρέπεσαι», λέει. Αλλά επειδή ούτε αυτό δεν τον εμπόδισε, καταδέχθηκε και να φιληθεί, και παρέδωσε θεληματικά τον εαυτό Του και Τον συνέλαβαν και τον κράτησαν κατά την νύκτα εκείνη κατά την οποία έφαγαν το πασχαλινό δείπνο· τόσο πολύ έβραζαν και ήταν κυριευμένοι από μανία. Αλλά όμως τίποτε δεν θα μπορούσαν να κάνουν εάν δεν τους το επέτρεπε Εκείνος.

Τούτο όμως δεν απαλλάσσει τον Ιούδα από την ανυπόφορη κόλαση, αντιθέτως μάλιστα τον καταδικάζει περισσότερο, διότι αν και είχε λάβει τόσο μεγάλη απόδειξη της δύναμης και της επιείκειας και της πραότητας του Διδασκάλου του, έγινε χειρότερος από κάθε θηρίο.

Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά ας αποφύγουμε την πλεονεξία. Διότι εκείνη, ναι, εκείνη τον έκανε τότε τον Ιούδα να μαίνεται. Εκείνη προγυμνάζει όσους κυριεύσει, στην έσχατη σκληρότητα και απανθρωπιά. Διότι όταν τους κάνει να απογοητευθούν για την σωτηρία την δική τους, πολύ περισσότερο τους κάνει να παραβλέπουν την σωτηρία των άλλων. Και τόσο πολύ τυραννικό είναι το πάθος της πλεονεξίας, ώστε να υπερισχύει ενίοτε και αυτού του ισχυρότατου πάθους της πορνείας. Γι΄ αυτό και σκεπάζω το πρόσωπό μου από ντροπή, διότι πολλοί, επειδή λυπούνται τα χρήματα, δεν θέλησαν να ζήσουν σωφρόνως και με σεμνότητα για τον φόβο του Θεού. Γι΄ αυτό λοιπόν ας αποφεύγουμε το φοβερό αυτό πάθος της πλεονεξίας και αυτό είναι κάτι το οποίο δεν θα πάψω να σας το τονίζω διαρκώς.

«Καὶ ἰδοὺ εἷς τῶν μετὰ ᾿Ιησοῦ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἀπέσπασε τὴν μάχαιραν αὐτοῦ, καὶ πατάξας τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον(:και ξαφνικά, ένας από εκείνους που ήταν μαζί με τον Ιησού άπλωσε το χέρι του και έβγαλε το μαχαίρι του. Και αφού χτύπησε τον δούλο του αρχιερέα, του έκοψε το αυτί) τότε λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· ἀπόστρεψόν σου τὴν μάχαιραν εἰς τὸν τόπον αὐτῆς· πάντες γὰρ οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται (:Τότε του είπε ο Ιησούς: ‘’Βάλε το μαχαίρι ξανά πίσω στη θήκη του˙ διότι όλοι όσοι πήραν μαχαίρι για να το χρησιμοποιήσουν εναντίον του συνανθρώπου τους, με μαχαίρι θα πεθάνουν’’)· ἢ δοκεῖς ὅτι οὐ δύναμαι ἄρτι παρακαλέσαι τὸν πατέρα μου, καὶ παραστήσει μοι πλείους ἢ δώδεκα λεγεῶνας ἀγγέλων; (:Ή νομίζεις ότι δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον Πατέρα μου και να παρατάξει στο πλευρό μου περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;)· πῶς οὖν πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι;(:Αλλά εάν ζητήσω τη βοήθεια των αγγέλων, πώς λοιπόν θα εκπληρωθούν και θα επαληθευτούν οι προφητείες των Γραφών; Διότι αυτές λένε ότι έτσι πρέπει να γίνει και έτσι πρέπει ο Μεσσίας να θανατωθεί)»[Ματθ.26,51-54].

Ποιος ήταν αυτός ο ένας ο οποίος έκοψε το αυτί; Ο Ιωάννης λέει ότι ήταν ο Πέτρος: «Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν εἵλκυσεν αὐτήν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον καὶ ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν· ἦν δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος (:όταν λοιπόν εκείνοι πήραν θάρρος από τα λόγια αυτά του Ιησού και προχωρούσαν να τον συλλάβουν, ο Σίμων Πέτρος, ο οποίος συνέβη τη στιγμή εκείνη να έχει πάνω του ένα μαχαίρι, το έσυρε και χτύπησε με αυτό τον δούλο του αρχιερέα και του έκοψε το δεξί αυτί. Ο δούλος αυτός ονομαζόταν Μάλχος)»[Ιω.18,10],διότι αυτή ήταν ενέργεια της ιδιοσυγκρασίας του.

Εκείνο όμως που πρέπει να ερευνήσουμε είναι γιατί κρατούσαν μαχαίρια· διότι το ότι κρατούσαν φαίνεται όχι μόνο από εδώ, αλλά και από εκείνα που είπαν όταν ρωτήθηκαν, ότι δηλαδή είπαν τότε: «Κύριε, ἰδοὺ μάχαιραι ὧδε δύο (:Κύριε, να, εδώ υπάρχουν δύο μαχαίρια)»[Λουκά 22,38]. Γιατί όμως τους επέτρεψε ο Χριστός να έχουν; Διότι αυτό το αναφέρει ο Λουκάς, ότι «εἶπεν αὐτοῖς· ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλλαντίου καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήθητε; οἱ δὲ εἶπον· οὐθενός(:προαναγγέλλοντας στους μαθητές ότι στο μέλλον η πίστη όλων θα δοκιμαζόταν, τους είπε: ‘’Όταν στην πρώτη σας περιοδεία σάς έστειλα χωρίς χρήματα και χωρίς ταξιδιωτικό σάκο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε τίποτε;’’. Και αυτοί απάντησαν: ‘’Όχι, δεν στερηθήκαμε τίποτε’’)»[Λουκά 22,35] και όταν απάντησαν ότι δε στερήθηκαν τίποτε, τους είπε: «ἀλλὰ νῦν ὁ ἔχων βαλλάντιον ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν, καὶ ὁ μὴ ἔχων πωλήσει τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγοράσει μάχαιραν(:τώρα όμως τα πράγματα άλλαξαν. Και πρέπει να οπλιστείτε με σύνεση και να έχετε πάντοτε στο νου σας ότι περικυκλώνεστε από εχθρούς. Τώρα εκείνος που έχει πορτοφόλι ας το πάρει μαζί του, για να έχει χρήματα να αγοράσει τα αναγκαία για τη συντήρησή του. Το ίδιο ας κάνει κι αυτός που έχει σάκο˙ ας τον πάρει μαζί του γεμάτο με τρόφιμα. Δεν θα βρείτε πλέον την πρόθυμη φιλοξενία και υποδοχή που συναντήσατε στην πρώτη περιοδεία σας. Κι εκείνος που δεν έχει μαχαίρι, ας πουλήσει και το ίδιο το ρούχο του κι ας αγοράσει. Δεν θέλω να πω με αυτό ότι σας επιτρέπω να αντιτάσσετε βία στη βία˙ ούτε ότι έχετε δικαίωμα με το μαχαίρι να επιδιώξετε τη διάδοση του Ευαγγελίου. Απλώς με ζωηρή εικόνα θέλω να σας παραστήσω ότι ο καιρός αυτός είναι καιρός διωγμού και ότι θα αντιμετωπίσετε θανατηφόρες επιβουλές και εχθρότητες)» [Λουκά, 22,36]. Και όταν Του απάντησαν ότι «Κύριε, ἰδοὺ μάχαιραι ὧδε δύο (:Κύριε, να, εδώ υπάρχουν δύο μαχαίρια)»[Λουκά 22,38]», τους είπε: «ἱκανόν ἐστι(:Δεν καταλαβαίνετε τι σας λέω. Φτάνει λοιπόν. Ας μην εκτεινόμαστε σε περισσότερη συζήτηση)»[Λουκά, 22,38].

Γιατί λοιπόν τους επέτρεψε να έχουν; Για να τους βεβαιώσει ότι θα παραδοθεί. Και γι΄ αυτό τους λέει «εκείνος που δεν έχει μαχαίρι, ας αγοράσει», όχι για να οπλιστούν, αλίμονο, αλλά θέλοντας με αυτό να φανερώσει την επικείμενη παράδοσή Του. Και γιατί τους λέει να έχουν και σάκο; Τους συνήθιζε να είναι ψύχραιμοι και να αγρυπνούν και να είναι πλέον έτοιμοι να καταβάλλουν πολλή και δική τους προσπάθεια. Διότι στην αρχή μεν επειδή ήταν άπειροι, τους περιέβαλλε με πολλή δύναμη, τώρα όμως, σαν μικρά πτηνά που τα έβγαλε από την φωλιά, τους προτρέπει να χρησιμοποιήσουν και τα δικά τους φτερά.

Έπειτα για να μην νομίζουν ότι από αδυναμία τους αφήνει, τους προτρέπει και αυτούς να κάνουν ό,τι μπορούν, τους υπενθυμίζει τα προηγούμενα, λέγοντας: «ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλλαντίου καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήθητε;(: όταν στην πρώτη σας περιοδεία σάς έστειλα χωρίς χρήματα και χωρίς ταξιδιωτικό σάκο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε τίποτε;)»[Λουκ.22,35]. Με αυτόν τον λόγο θέλει να μάθουν τη δύναμη Του και σε αυτά στα οποία ήταν επικεφαλής, και σε αυτά τώρα που τους εγκαταλείπει σιγά-σιγά.

Αλλά πού βρέθηκαν εκεί μαχαίρια; Από δείπνο και από τράπεζα είχαν εξέλθει. Ήταν φυσικό να υπάρχουν και μαχαίρια εκεί για το αρνί, κι έτσι αυτοί, όταν άκουσαν ότι θα έλθουν κάποιοι εναντίον Του, τα πήραν ως βοηθητικά για να πολεμήσουν υπέρ του Διδασκάλου· πράγμα το οποίο αποτελεί δική τους μόνο σκέψη. Γι’ αυτό και επικρίνεται ο Πέτρος, ο οποίος το χρησιμοποίησε και μάλιστα με μεγάλη απειλή. Διότι απέκρουσε τον υπηρέτη όταν ήρθε με ορμή, αλλά όχι για υπερασπιστεί τον εαυτό του, αλλά το έκανε αυτό χάριν του Διδασκάλου.

Αλλά δεν άφησε ο Χριστός να γίνει καμία βλάβη. Διότι τον θεράπευσε και έκανε μεγάλο θαύμα, το οποίο ήταν αρκετό να φανερώσει και την δική Του επιείκεια και δύναμη και του μαθητή την αγάπη και την ηπιότητα, αφού και εκείνο το έκανε από στοργή και σε αυτό έδειξε πειθαρχία. Διότι όταν άκουσε «εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τῷ Πέτρῳ· βάλε τὴν μάχαιραν εἰς τὴν θήκην· τὸ ποτήριον ὃ δέδωκέ μοι ὁ πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό;(:αμέσως λοιπόν μετά από το συμβάν αυτό, είπε ο Ιησούς στον Πέτρο: ‘’Βάλε το μαχαίρι στη θήκη του. Θέλεις να μην πιω το ποτήρι του Πάθους μου, που μου έδωσε ο Πατέρας μου να πιω, και να το αποφύγω, παρακούοντας έτσι τον Πατέρα μου;’’)»[Ιω. 18,11], αμέσως πείστηκε και μετά από αυτό δεν το επανέλαβε πουθενά.

Άλλος μάλιστα ευαγγελιστής, ο Λουκάς, λέει ότι εκείνοι που ήταν γύρω από τον Ιησού και είδαν αυτό που γινόταν, ότι δηλαδή σκόπευαν να Τον συλλάβουν και να Τον πάρουν μαζί τους, Τον ρώτησαν: «Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ; (: ‘’Κύριε, μας επιτρέπεις να τους χτυπήσουμε με μαχαίρι;’’)» [Λουκά 22,49], Εκείνος τους εμπόδισε και θεράπευσε τον δούλο[«ἐᾶτε ἕως τούτου· καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου αὐτοῦ ἰάσατο αὐτόν(: ’’Αφήστε. Φτάνει, έως εδώ. Μην αντιστέκεστε περισσότερο’’. Ύστερα άγγιξε το αυτί του δούλου και τον θεράπευσε)»] και επέκρινε τον μαθητή και τον απείλησε για να τον πείσει, λέγοντας : «ἀπόστρεψόν σου τὴν μάχαιραν εἰς τὸν τόπον αὐτῆς· πάντες γὰρ οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται(:τότε του είπε ο Ιησούς: ‘’Βάλε το μαχαίρι ξανά πίσω στη θήκη του˙ διότι όλοι όσοι πήραν μαχαίρι για να το χρησιμοποιήσουν εναντίον του συνανθρώπου τους, με μαχαίρι θα πεθάνουν’’)». Και πρόσθεσε και τον εξής συλλογισμό «ἢ δοκεῖς ὅτι οὐ δύναμαι ἄρτι παρακαλέσαι τὸν πατέρα μου, καὶ παραστήσει μοι πλείους ἢ δώδεκα λεγεῶνας ἀγγέλων;(:ή νομίζεις ότι δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον Πατέρα μου και να παρατάξει στο πλευρό μου περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;) πῶς οὖν πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι; (: αλλά, εάν ζητήσω τη βοήθεια των αγγέλων, πώς λοιπόν θα εκπληρωθούν και θα επαληθευθούν οι προφητείες των Γραφών; Διότι αυτές λένε ότι έτσι πρέπει να γίνει κι έτσι πρέπει ο Μεσσίας να θανατωθεί)»[Ματθ.26,52-53].

Με αυτά καταπράυνε τον θυμό τους, δείχνοντας ότι αυτό είναι σύμφωνο και με τις Γραφές. Γι’ αυτό και προσευχήθηκε εκεί για να αντιμετωπίσουν το γεγονός με πραότητα, αφού πληροφορήθηκαν ότι αυτό γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη του Θεού. Και με τα δύο αυτά τους παρηγόρησε, και με την επικείμενη τιμωρία εκείνων που μελετούν το κακό, διότι «όλοι όσοι πήραν μαχαίρι για να το χρησιμοποιήσουν εναντίον του συνανθρώπου τους» είπε, «με μαχαίρι θα πεθάνουν)» και με το ότι δεν τα υφίσταται αυτά χωρίς την θέληση Του· διότι λέει: «Ή νομίζεις ότι δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον Πατέρα μου και να παρατάξει στο πλευρό μου περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;)».

Και γιατί δεν είπε «ή νομίζετε ότι δεν μπορώ εγώ να τους αφανίσω όλους;». Διότι λέγοντας αυτό, γινόταν μάλιστα πιο πιστευτός, διότι δεν είχαν ακόμη την γνώμη που έπρεπε περί Αυτού. Άλλωστε και πριν από λίγο είχε πει ότι «περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου(:η ψυχή μου είναι τόσο πολύ λυπημένη, ώστε να κινδυνεύω να πεθάνω απ’ τη λύπη)»[Ματθ. 26,38] και «πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο(:Πατέρα μου, ας φύγει από μένα το ποτήρι αυτό του μαρτυρικού θανάτου, εάν είναι δυνατόν να συμβιβαστεί αυτό με το σχέδιό Σου για τη σωτηρία των ανθρώπων)»[Ματθ.26,39] και φάνηκε να αγωνιά και να ιδρώνει και να ενισχύεται από τον άγγελο. Επειδή λοιπόν είχε δείξει πολλά ανθρώπινα χαρακτηριστικά, δεν θα φαίνονταν ότι λέγει πράγματα πιστευτά, εάν βεβαίως έλεγε: «νομίζετε ότι δεν μπορώ να τους αφανίσω;».

Γι΄ αυτό και λέει στον Πέτρο: «Ή νομίζεις ότι δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον Πατέρα μου και να παρατάξει στο πλευρό μου περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;». Και αυτό πάλι το αναφέρει με μετριοφροσύνη, όταν λέει: «καὶ παραστήσει μοι πλείους ἢ δώδεκα λεγεῶνας ἀγγέλων(:και να παρατάξει στο πλευρό μου περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων)». Διότι εάν ένας άγγελος και μόνο φόνευσε κάποτε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες οπλισμένους Ασσυρίους: «Καὶ ἐγένετο ἕως νυκτὸς καὶ ἐξῆλθεν ἄγγελος Κυρίου καὶ ἐπάταξεν ἐν τῇ παρεμβολῇ Ἀσσυρίων ἑκατὸν ὀγδοηκονταπέντε χιλιάδας· καὶ ὤρθρισαν τὸ πρωΐ, καὶ ἰδοὺ πάντες σώματα νεκρά(: Και έτσι ακριβώς και έγινε, διότι κατά τη νύκτα εκείνη εξήλθε από τον Θεό τιμωρός άγγελος, ο οποίος θανάτωσε από το στρατόπεδο των Ασσυρίων εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες άντρες. Οι υπόλοιποι ξύπνησαν το πρωί και είδαν όλα τα νεκρά σώματα)» [Δ΄Βασιλ. 19,35], γιατί να χρειάζονταν δώδεκα λεγεώνες για χίλιους μόλις ανθρώπους; Το κάνει όμως αυτό προσαρμόζοντας τον λόγο Του στον φόβο και τις αδυναμίες τους, διότι διαφορετικά θα πέθαιναν από τον φόβο.

Γι’ αυτό προβάλλει και τις Γραφές λέγοντας «πῶς οὖν πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι;(:αλλά, εάν ζητήσω τη βοήθεια των αγγέλων, πώς λοιπόν θα εκπληρωθούν και θα επαληθευθούν οι προφητείες των Γραφών; Διότι αυτές λένε ότι έτσι πρέπει να γίνει κι έτσι πρέπει ο Μεσσίας να θανατωθεί)», φοβίζοντας αυτούς και με αυτό. Διότι «εάν αυτό είναι σύμφωνο με εκείνες, εσείς γιατί εναντιώνεστε πολεμώντας να το αποτρέψετε;».

Και προς μεν τους μαθητές Του αυτά είπε. Προς εκείνους όμως που είχαν έρθει για να Τον συλλάβουν, λέει: «᾿Εν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ εἶπεν ὁ ᾿Ιησοῦς τοῖς ὄχλοις· ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με· καθ᾿ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἐκαθεζόμην διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με(:εκείνη την ώρα στράφηκε ο Ιησούς προς τους όχλους και τους είπε: ‘’Σαν να ήμουν ληστής, βγήκατε με μαχαίρια και με ρόπαλα να με πιάσετε. Κάθε μέρα καθόμουν κοντά σας διδάσκοντας μέσα στο ιερό και δεν με συλλάβατε’’)»[Ματθ.26,55].Κοίταξε πόσα κάνει τα οποία μπορεί να τους συνεφέρουν ώστε να μετανοήσουν και να μη χάσουν την ψυχή τους: τους έριξε κάτω υπτίους, θεράπευσε το αυτί του υπηρέτη, τους απείλησε με σφαγή όταν τους είπε ότι «όλοι όσοι πήραν μαχαίρι για να το χρησιμοποιήσουν εναντίον του συνανθρώπου τους, με μαχαίρι θα πεθάνουν», με την θεραπεία του αυτιού τα βεβαίωσε αυτά, από παντού με τα παρόντα και με τα μέλλοντα εμφανίζει τη δύναμη Του και δείχνει ότι η σύλληψη Του δεν ήταν έργο της δικής τους δύναμης.

Γι΄ αυτό και προσθέτει «Κάθε μέρα καθόμουν κοντά σας διδάσκοντας μέσα στο ιερό και δεν με συλλάβατε» και με αυτό δηλώνει ότι η σύλληψη Του ήταν αποτέλεσμα της δικής Του παραχώρησης. Παρασιωπώντας τα θαύματα αναφέρει την διδασκαλία, για να μην δώσει την εντύπωση ότι καυχιέται. «Όταν δίδασκα δεν με συλλάβατε, τώρα που σιώπησα ήρθατε εναντίον μου; Ήμουν στο ιερό και κανείς δεν με συνέλαβε, τώρα όμως τόσο αργά και μέσα στην νύχτα ήρθατε με μαχαίρια και ξύλα; Τι χρειάζονται αυτά τα όπλα εναντίον Εκείνου που ήταν συνεχώς μαζί σας;». Με αυτά διδάσκει ότι εάν δεν παραδιδόταν με την θέλησή Του, ούτε τότε θα μπορούσαν να Τον συλλάβουν. Ούτε ήταν δυνατό εκείνοι που δεν μπόρεσαν να συλλάβουν Αυτόν που ήταν καθημερινά μέσα στα χέρια τους και να Τον πάρουν από το μέσο και να υπερισχύσουν, και τώρα να μπορέσουν να το κάνουν αυτό, εάν Εκείνος δεν το ήθελε.

Έπειτα λύνει και την απορία, γιατί τότε θέλησε. Διότι «τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ τῶν προφητῶν(:όμως όλο αυτό έγινε για να εκπληρωθούν και να επαληθευτούν όσα προφητικώς έγραψαν οι προφήτες)». Είδες με ποιο τρόπο ακόμα και την τελευταία στιγμή, ακόμα και κατά την παράδοση Του, έκανε τα πάντα για την διόρθωση εκείνων, θεραπεύοντας, προφητεύοντας, απειλώντας (διότι λέει: «με μαχαίρι θα πεθάνουν κι αυτοί») δείχνοντας ότι υποφέρει με την θέληση Του (διότι λέει: «κάθε μέρα ήμουν μαζί σας διδάσκοντας»), δείχνοντας την συμμόρφωσή Του προς το θέλημα του Πατρός Του, με το «για να εκπληρωθούν και να επαληθευτούν όσα προφητικώς έγραψαν οι προφήτες».

Γιατί όμως δεν Τον συνέλαβαν όταν ήταν στο ιερό; Διότι δεν τολμούσαν στο ιερό εξαιτίας του όχλου. Γι’ αυτό εξήλθε έξω, δίνοντας την ευκαιρία σε αυτούς και με τον τόπο και με τον καιρό, και μέχρι τελευταίας στιγμής ανατρέποντας τις δικαιολογίες τους· διότι Αυτός ο οποίος για να πειθαρχήσει στους προφήτες, παραδίδει και τον εαυτό Του, πώς θα δίδασκε τα αντίθετα;

«Τότε οἱ μαθηταὶ πάντες ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον(:τότε όλοι οι μαθητές Τον άφησαν κι έφυγαν)»[Ματθ.26,56]· διότι όταν μεν συνελήφθη έμειναν κοντά Του, όταν όμως είπε αυτά προς το πλήθος, έφυγαν, διότι είδαν ότι δεν υπήρχε δυνατότητα να διαφύγει, αφού με την θέληση Του παρέδωσε σε αυτούς τον εαυτό Του και έλεγε ότι αυτό γίνεται σύμφωνα με τις Γραφές.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· http://khazarzar.skeptik.net/pgm/PG_Migne/John%20Chrysostom_PG%2047-64/In%20Matthaeum.pdf

· Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, Υπόμνημα στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, ομιλία ΠΓ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1979, τόμος 12, σελίδες 231-255.

· Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Άπαντα των αγίων Πατέρων, Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα, τόμος 69, ομιλία ΠΓ΄,σελ. 101-103.

· Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

· Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016

· http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html

· http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm

· http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm


ΠΗΓΗ:ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ


Το λαδάκι του Ιερού Ευχελαιου της Μεγάλης Τετάρτης.


Τι να την κάνω την υγεία χωρίς μετάνοια και Χριστό;

Τη Μεγάλη Τετάρτη ακόμα και αυτοί που δεν έρχονται στην Εκκλησία όλο τον χρόνο θα έρθουν αυτή την ημέρα για να πάρουν το λαδάκι του Ευχελαίου. 

Ο λόγος; Στους περισσότερους παγανιστικός. Να πάρουμε λάδι για να έχουμε υγεία, μην πάθουμε κάτι κακό και πεθάνουμε. Λυπάμαι, αλλά ο Χριστός μας χαλάει τα σχέδια. Δεν ήρθε για να μας δώσει βιολογική υγεία για περισσότερα χρόνια. Τέτοιος Χριστός δεν υπάρχει και φυσικά τέτοια ζωή δεν έχει νόημα. Για άλλους λόγους ήρθε. Ας τους αναζητήσουμε. 

Η υγεία είναι καλή αλλά θα τη χάσουμε κάποια στιγμή. Είναι το μοναδικό δεδομένο. Αν η παράταση και η συνέχιση της βιολογικής ζωής δεν είναι συνδεδεμένη με την καλλιέργεια της μετάνοιας, τότε είναι για πέταμα. Δεν λέμε βέβαια, ότι είναι κακό όταν κάποιος πονάει, να θέλει να γίνει καλά. Όλους τους αγκαλιάζουμε, αλλά μην θεοποιούμε την υγεία και τη παράταση της ζωής. 

 

Τέλος, άλλη μια πλάνη. Το Ευχέλαιο, δεν μας δίνει «πνευματική άδεια» για να κοινωνήσουμε. Πολλοί νομίζουν ότι επειδή πήγανε στο Ευχέλαιο, παίρνουν άδεια από «τη σημαία» για να κοινωνήσουν. Χωρίς αγώνα για καθαρή καρδιά, συντριβή και πόθο για ένωση με τον Χριστό δεν έχει κανένα νόημα το Μυστήριο της Θείας Κοινωνίας.

ΥΓ. Υπάρχουν κάποιες κυρίες με σύριγγα στην τσέπη ώστε πηγαίνουν στο τέλος για να «αρμέξουν» το λαδάκι του Ευχελαίου. Χαλαρώστε λιγάκι, η ευλογία δεν πάει με το κιλό, δεν είμαστε στο super market, αλλά με τον πόθο και τη μετάνοια της καρδιάς.

Έτσι για την ιστορία . . .

Καλή μετάνοια να έχουμε όλοι μας…

π. Σπυρίδων Σκουτής 

Πηγή:  euxh.gr

Τρίτη 11 Απριλίου 2023

 ΙΕΡΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ   ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟΥ ΑΓΙΩΝ ΡΑΦΑΗΛ,ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΣ ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΜΑΣ.





 

          Μεγάλη Τρίτη.

Κατά την Μ. Τρίτη επιτελούμε ανάμνηση (α) της περί των δέκα παρθένων γνωστής παραβολής του Κυρίου. Η Εκκλησία μας καλεί να είμεθα έτοιμοι για να υποδεχθούμε, κρατούντες τις λαμπάδες των αρετών μας, τον ουράνιον Νυμφίο, τον Κύριον Ιησού, ο Οποίος θα έλθει αιφνίδια, είτε ειδικά κατά τη στιγμή του θανάτου μας, είτε γενικά κατά τη Δευτέρα Παρουσία. 

Επίσης μας καλεί, (β) φέρουσα ενώπιό μας και τη παραβολή των ταλάντων, να καλλιεργήσουμε και να αυξήσουμε τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός. 

Ο Κύριός μας, ο Ιησούς Χριστός, όταν ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα και πλησίαζε προς το εκούσιο Πάθος, έλεγε στους μαθητές Του ορισμένες παραβολές για να τους προετοιμάσει. Μερικές, μάλιστα, τις έλεγε για να καυτηριάσει και να χτυπήσει του Γραμματείς και τους Φαρισαίους.
Μια από αυτές, τη σημερινή των δέκα παρθένων, την είπε για να παρακινήσει μεν όλους προς την ελεημοσύνη, αλλά και να διδάξει όλους μας να είμαστε έτοιμοι πριν μας προλάβει το τέλος του θανάτου. Επειδή έχει πολλή δόξα η παρθενία (πραγματικά είναι μεγάλο κατόρθωμα!) και για να μη βρεθεί κάποιος που κατορθώνει αυτό το μεγάλο έργο, αλλά παραμελεί τα άλλα και ιδίως την ελεημοσύνη, προβάλλει αυτή τη παραβολή.


Τρέχει πολύ γρήγορα η νύκτα της παρούσης ζωής, έτσι οι παρθένες όλες νύσταξαν και κοιμήθηκαν, δηλαδή πέθαναν, γιατί ο θάνατος λέγεται και ύπνος. Καθώς κοιμόντουσαν, στη μέση της νύχτας ακούσθηκε μια δυνατή φωνή που έλεγε: «Νάτος ο Νυμφίος, έρχεται! Βγείτε όλες να Τον προϋπαντήσετε!». 

Τότε οι φρόνιμες παρθένες που είχαν φροντίσει να έχουν άφθονο λάδι, συνάντησαν τον Νυμφίο και μπήκαν μέσα μαζί Του, όταν ανοίχθηκαν οι πύλες. Αυτές κοντά στις άλλες αρετές και μάλιστα της παρθενίας, φρόντισαν να έχουν άφθονο και το λάδι της ελεημοσύνης.
Αντίθετα οι άλλες πέντε παρθένες που δεν είχαν αρκετό λάδι, όταν ξύπνησαν ζητούσαν λίγο από τις φρόνιμες, αλλά μετά θάνατο δεν είναι εύκολο να αγοράσεις λάδι από αυτούς που το πουλούν, δηλαδή τους φτωχούς. Αυτές η παραβολή τις ονομάζει μωρές, γατί ενώ κατόρθωσαν το δυσκολότερο, την ''παρθενία'', παραμέλησαν το ευκολότερο γιατί ήταν ανελεήμονες καρδιές. 

Όποιος λοιπόν κατορθώσει μια αρετή - έστω μεγάλη - αλλά δε φροντίσει και για τις άλλες και ιδίως την ελεημοσύνη, δε μπορεί να μπει μαζί με το Χριστό στην αιώνια ανάπαυση και γυρίζει πίσω ντροπιασμένος. Και τίποτα δεν είναι πιο λυπηρό και πιο ντροπιαστικό από μια "παρθένο" που νικιέται απ' τον έρωτα των χρημάτων.


Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. δ’.
Ἰδοῦ ὁ Νυμφίος ἔρχεται, ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός· καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὑρήσει γρηγοροῦντα· ἀνάξιος δὲ πάλιν, ὃν εὑρήσει ῥαθυμοῦντα. Βλέπε οὖν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθῇς, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ παραδοθῇς, καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθῇς· ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα· Ἅγιος, Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.


Κοντάκιον. Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Τὴν ὥραν ψυχή, τοῦ τέλους ἐννοήσασα, καὶ τὴν ἐκκοπήν, τῆς συκῆς δειλιάσασα, τὸ δοθέν σοι τάλαντον, φιλοπόνως ἔργασαι ταλαίπωρε, γρηγοροῦσα καὶ κράζουσα· Μὴ μείνωμεν ἔξω, τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ.


Δευτέρα 10 Απριλίου 2023

 

Ξεκίνησε η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα – Τι τιμά η Εκκλησία μας τη Μεγάλη Δευτέρα.


: Λέγεται «Μεγάλη», όχι γιατί εμπεριέχει περισσότερων ωρών ακολουθίες, αλλά επειδή τα γεγονότα που καλούνται οι Χριστιανοί να ζήσουν είναι, θεολογικά, σπουδαία και πανίερα.

Σήμερα, Μεγάλη Δευτέρα, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Ιωσήφ του Παγκάλου και υπενθυμίζει, σύμφωνα με την ευαγγελική περικοπή, το γεγονός της καταρασθείσης και ξηρανθείσης συκής. Ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος, ο ενδέκατος γιός του Πατριάρχη Ιακώβ και εξέχουσα ιστορική προσωπικότητα της Παλαιάς Διαθήκης, προβάλλεται ως παράδειγμα σύνεσης και σωφροσύνης.

Ο Ιωσήφ βρέθηκε στην Αίγυπτο, ένεκα του φθόνου των αδελφών του. Ερμήνευσε τα όνειρα του Φαραώ και αναδείχθηκε σπουδαίος άρχοντας. Στο τέλος φιλοξένησε τους οικείους του στην Αίγυπτο, τους οποίους και τους φρόντισε στα δύσκολα χρόνια της πείνας. Ο περιφρονημένος και εξόριστος Ιωσήφ αναδείχθηκε, με τη χάρη του Θεού ένεκα της ταπείνωσή του, σε άρχοντα της Αιγύπτου.

Εδοξάσθη με το άφθαρτο στεφάνι της τιμιότητας από το Θεό, ο οποίος διείδε την αντίσταση του Ιωσήφ απέναντι στις προκλήσεις «της δευτέρας Εύας», της Αιγυπτίας, συζύγου του Πετεφρή.

Την ίδια ημέρα προβάλλεται, μέσα από το Ευαγγέλιο, η διδασκαλία του Ιησού με την ξηρανθείσα συκιά. Η ακαρπία και ξηρότητα της τυπολατρίας της παλαιάς διδασκαλίας καταργείται με την παρουσία του Θεανθρώπου Λυτρωτή.

Οι πιστοί καλούνται ασκούμενοι να αποκτήσουν καρπούς πνευματικούς, με την πίστη, την ταπείνωση και την αγάπη, ενθυμούμενοι τον κίνδυνο εκκοπής από το πνευματικό σώμα της Εκκλησίας, λόγω πνευματικής ακαρπίας.

Σήμερα το πρωί τελείται ο Εσπερινός με Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων και το απόγευμα ο Όρθρος της Μεγάλης Τρίτης, με τον οποίο η Εκκλησία υπενθυμίζει την παραβολή των δέκα γυναικών παρθένων, οι οποίες ετοίμασαν τις λαμπάδες τους και περίμεναν το Νυμφίο.

Οι μεν πέντε ήσαν φρόνιμες και ανέμεναν με εγρήγορση, οι δε άλλες πέντε ήσαν αμελείς και δεν είχαν την ανάλογη υπομονή. Όταν ήρθε ο Νυμφίος, δεν ήσαν έτοιμες για την υποδοχή. Γι’ αυτό, η αμέλεια τις κράτησε εκτός του νυμφώνος.

Συνεπώς, οι πιστοί προτρέπονται να παραμένουν έτοιμοι και επιμελείς, για να μην μείνουν «έξω του Νυμφώνος Χριστού», διότι δεν ξέρουν την ώρα που ο Νυμφίος Χριστός θα έρθει.

Έτσι, εξηγείται γιατί τις πρώτες τρεις ημέρες η ακολουθία του όρθρου λέγεται και Νυμφίος: διότι ξεκινά με το τροπάριο «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός …».

Επίσης, στο Ευαγγέλιο απόψε, στην ακολουθία του όρθρου της Μεγάλης Τρίτης, θα ακουστούν τα «ουαί» του ελέγχου από μέρους του Χριστού της τυπολατρίας των ανθρώπων του νόμου. Αλίμονο, σε όσους ευρίσκονται μακριά από το αληθινό θέλημα του Θεού. Ο Χριστός δέχεται τους ταπεινούς και αυθεντικούς και όχι τους αλαζόνες ανθρώπους.

Ακολουθώντας οι πιστοί την πορεία των εκουσίων παθών, του Θεανθρώπου, εντείνουν τον αγώνα, για να συναντήσουν επάξια το Νυμφίο της Εκκλησίας και να μη βρεθούν, λόγω πνευματικής αμέλειας, ανάξιοι της παραδείσιας χαράς.

Πηγή: Εκκλησία Κύπρου

Κυριακή 9 Απριλίου 2023

 

https://youtu.be/NvaI5F2GDBw            

 

Η προφητική Κυριακή των Βαΐων και το μυστήριο του Σταυρού





«Ο Κύριος εγγύς. Μηδέν μεριμνάτε»[1]. Με το σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα η άμωμη Εκκλησία προαναγγέλλει ότι έφθασε ο καιρός του σωτηρίου του Θεού ημών· έφθασε ο καιρός να βιώσουν και πάλι οι πιστοί το ακατάληπτο μυστήριο της θειας Οικονομίας.

Κατά τις άγιες αυτές ημέρες παύουμε να θέτουμε πλέον αιτήματα στον Θεό. Προσφέρουμε μόνον προσευχή ευγνωμοσύνης, που πάνω στη ζέση της μετατρέπεται σε προσευχή φλογερής μετανοίας. Τι άλλωστε επιπλέον θα μπορούσε να ζητήσει ο άνθρωπος αντικρίζοντας Θεόν Εσταυρωμένον; «Ευλαβείσθω πάσα η γη και σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία». Οι ημέρες αυτές είναι ο καιρός να προσπέσουμε στα γόνατα και με ευλάβεια να προσκυνήσουμε το μυστήριο της αγάπης και του Πάθους του Χριστού, που ξεκινάει σήμερα με την είσοδό Του στα Ιεροσόλυμα. Είναι ο καιρός να κλείσουμε τις θύρες των αισθήσεων, ώστε να συνάξουμε τον νου μέσα στην καρδιά μας και να προσεγγίσουμε «μετά αιδούς και ευλαβείας»[2] τα αιώνια αυτά γεγονότα.

Εάν ο κόσμος μας πνίγει με τις ποικίλες μέριμνές του, τότε όλη η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, και ακόμη περισσότερο η Μεγάλη Εβδομάδα, μας χαρίζεται από τον Θεό ως άγκυρα ελπίδος, μια άγκυρα στον ουρανό, αφού μας παρέχει τη δυνατότητα και το προνόμιο να μεταθέσουμε τον νου από τα φθαρτά στα άφθαρτα, από τα επίγεια στα ουράνια, και να αδολεσχήσουμε στο μυστήριο της οδού του Χριστού. Η Αγία Εκκλησία με τις ακολουθίες, την υμνογραφία και τα αναγνώσματα, μας φανερώνει το μυστήριο αυτό με εξαίσιο τρόπο και μας ενισχύει να ανιχνεύσουμε, ο καθένας κατά δύναμιν, το μυστήριο της οδού του Άσπιλου Χριστού.

Η οδός που φανέρωσε ο Χριστός είναι η άκρα κένωση, όπως προανήγγειλε ο Προφήτης: «Εν τη ταπεινώσει Αυτού η κρίσις Αυτού ήρθη»[3]. Ο Χριστός αποκάλυψε κάτι πρωτοφανές και αδιανόητο για τον άνθρωπο· να νικά το κακό «εν τω αγαθώ»[4], βάζοντας τον εαυτό του κάτω από όλους. Η σκαιότητα του διαβόλου συνήργησε με την κακία των ανθρώπων, που συνέλαβαν και κράτησαν δέσμιο τον Κύριο του παντός. Ωστόσο, Αυτός ήταν ήδη «αιχμαλωτισμένος» από κάτι ισχυρότερο των σιδηρών δεσμών· τη «μείζονα» αγάπη Του. Εάν στην Παλαιά Διαθήκη η αγάπη ήταν «κραταιά ως ο θάνατος»[5], τότε με τον Χριστό εγκαινίσθηκε η «παναλκής δυναστεία» της «εις τέλος» αγάπης Του, που είναι κραταιότερη του θανάτου.

Η προτροπή «μηδέν μεριμνάτε» διαφαίνεται εναργώς στην παράδοση που ακολουθεί η Εκκλησία αυτές τις μέρες. Για παράδειγμα, από το Σάββατο του Λαζάρου ως και την Κυριακή του Θωμά δεν τελούνται μνημόσυνα. Επίσης στην ακολουθία του Όρθρου δεν διαβάζουμε από το Μηναίον τους κανόνες των Αγίων. Όλη η Εκκλησία είναι προσηλωμένη μόνο στο Πρόσωπο του Χριστού και στο έργο της Οικονομίας, στον Σταυρό και την Ανάσταση.

Το αποστολικό ανάγνωσμα, βεβαίως, δεν σταματάει στην ανάγκη να αποθέσουμε κάθε βιοτική μέριμνα. Τις θλίψεις μας και το περιεχόμενο της καρδιάς μας πρέπει «μετ’ ευχαριστίας» να τα αναφέρουμε στον Θεό[6]. Τώρα είναι ο καιρός να εργαστούμε τη χριστιανική τελειότητα και να προσφέρουμε στον Θεό όλα εκείνα που Του αξίζουν: «Όσα εστίν αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα αγνά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, ει τις αρετή και ει τις έπαινος»[7].

Η εορτή της Κυριακής των Βαΐων έχει μυστικό και συμβολικό χαρακτήρα. Προτυπώνει την Ημέρα τη μεγάλη και επιφανή, όταν ο Κύριος θα έλθει πάλι «μετά δόξης». Υπό αυτήν την προοπτική ερμηνεύονται κάποια χαρακτηριστικά της εορτής, που ειδάλλως θα παρέμεναν κεκρυμμένα μυστήρια, όπως το γεγονός ότι ο Χριστός δέχεται να Τον δοξάσουν τα πλήθη ως Βασιλέα, ενώ γνώριζε ότι σε λίγες μέρες θα ακολουθούσε η ατίμωση και ο Σταυρός. Επομένως, το νόημα της θριαμβευτικής υποδοχής του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, θα αναφανεί στην ολότητά του, όταν εκπληρωθεί το γεγονός που προφητεύει.

Παρατηρούμε ότι στην Παλαιά Διαθήκη ο λόγος του Θεού προφητεύει μέχρι λεπτομερείας τα γεγονότα της ζωής και τα έργα του Χριστού κατά την επί γης επιδημία Του. Ο λόγος του Θεού, δηλαδή, προηγείται των έργων. Επίσης όμως, στην Καινή Διαθήκη πολλά γεγονότα της ζωής του Κυρίου προφητεύουν αφενός «την Βασιλείαν Αυτού εληλυθυίαν εν δυνάμει»[8], δηλαδή την Εκκλησία, και αφετέρου τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

Οι ημέρες των παθών του Κυρίου Ιησού πρέπει να ήταν οι ζοφερότερες που έχει ζήσει η ανθρωπότητα. Ο ίδιος ο Κύριος όταν Τον συνέλαβαν είπε: «Αύτη εστίν υμών η ώρα και η εξουσία του σκότους»[9]· αυτή ήταν η ώρα της θεομαχίας. Εντούτοις, για εμάς αυτή είναι η ώρα της μεγαλύτερης αποκαλύψεως της θειας αγάπης, η ώρα που στην καρδιά αντηχεί: «Ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν Αυτού τον Μονογενή έδωκεν, ίνα πας ο πιστεύων εις Αυτόν μη απόληται, αλλ’ έχη ζωήν αιώνιον»[10]. Με παράδοξο τρόπο, επομένως, ενώ οι μέρες του κοσμοσωτηρίου Πάθους είναι οι ζοφερότερες στην ιστορία του ανθρώπινου γένους, ταυτόχρονα είναι και «φώτα σωστικά» που διατρανώνουν την τελειότητα της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο.

Η αγάπη που φανέρωσε ο Χριστός είναι η αγάπη που σταυρώνει τον εαυτό της για τον άνθρωπο, που με την αμαρτία είχε γίνει εχθρός του Θεού. Αν θέσουμε το ερώτημα: «Ποιος σταύρωσε τελικά τον Κύριο;», η απάντηση δεν είναι τόσο προφανής. Βεβαίως, Τον σταύρωσαν και Τον ανασταυρώνουν οι αμαρτίες μας, αλλά κάποιος θα ισχυριζόταν ότι, συμβάλλουμε μεν, αλλά δεν είμαστε εκείνοι που Τον σταύρωσαν. Ο Πιλάτος είχε καίρια θέση στην κλιμάκωση των Παθών του Κυρίου, ωστόσο, από το Ευαγγέλιο διαπιστώνουμε ότι ο ίδιος δεν ήθελε να σταυρωθεί ο Χριστός και αποποιήθηκε την ευθύνη της καταδίκης Του· «λαβών ύδωρ απενίψατο τας χείρας απέναντι του όχλου λέγων· αθώός ειμι από του αίματος του δικαίου τούτου»[11]. Οι αρχιερείς, οι γραμματείς και οι φαρισαίοι υποκίνησαν τη σταύρωση και συντέλεσαν σε αυτήν. Πλην όμως, οι ίδιοι δεν μπορούσαν να σταυρώσουν τον Χριστό, διότι ο νόμος τους απαγόρευε τη θανατική καταδίκη[12]. Ο Ιούδας Τον πρόδωσε, αλλά μεταμελήθηκε και έφερε οικτρό τέλος στη ζωή του. Οι στρατιώτες Τον κρέμασαν στον Σταυρό και Τον βλασφημούσαν. Ωστόσο δεν γνώριζαν τι έκαναν. Γι’ αυτό και ο ίδιος ο Κύριος προσευχόταν στο Πατέρα: «Πάτερ, άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσιν»[13]. Ο διάβολος ήθελε μεν, αλλά δεν είχε την εξουσία να σκοτώσει τον άμωμο Κύριο, αν δεν του επιτρεπόταν από τον Θεό. Κατέχει δύναμη, αλλά όχι εξουσία, όπως βλέπουμε στην περίπτωση του Ιώβ, όπου ο Θεός είπε στο πνεύμα της πονηρίας που ήθελε να καταστρέψει τον πιστό δούλο Του: «Ιδού, πάντα όσα εστίν αυτώ, δίδωμι εν τη χειρί σου, αλλ’ αυτού μη άψη»[14].

Επομένως, βλέπουμε ότι στην περίπτωση του Κυρίου κάποιοι δεν γνώριζαν, κάποιοι δεν ήθελαν, σε κάποιους δεν επιτρεπόταν να Τον θανατώσουν. Ποιος, λοιπόν, φόνευσε τον Χριστό; Οι φονείς ήταν πράγματι η κακία και η αμαρτία των ανθρώπων, η μοχθηρία και η πονηρία του διαβόλου, αλλά όχι μόνον. Είναι η ίδια η αγάπη του Θεού που δέχθηκε να σταυρωθεί. Η Πρόνοια του Θεού επέτρεψε να έλθουν οι περιστάσεις έτσι, ώστε ο Χριστός να πορευθεί στη θυσία Του μέχρι τέλους. Και είναι αυτό ένα πολύ λεπτό σημείο της πίστεώς μας. Ο Θεός Πατέρας παραδίδει τον Υιό Του στη σταύρωση· ο Υιός εκουσίως δέχεται να σταυρωθεί· με τον Σταυρό και την Ανάσταση το Πνεύμα το Άγιο επιδημεί στον κόσμο και θριαμβεύει. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι, ο Πατέρας είναι η σταυρούσα αγάπη· ο Κύριος Ιησούς είναι η σταυρωμένη αγάπη· το Άγιο Πνεύμα είναι η θριαμβεύουσα αγάπη. Επομένως, η σταύρωση του Χριστού οφείλεται στην άπειρη αγάπη του Θεού, την οποία ενέσπειρε μέσα στην κακία του πεπτωκότος κόσμου και μέσα στον θάνατο.

Ο Κύριος πήρε πάνω Του τον θάνατο του ανθρώπου με τους λόγους: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω εμαυτόν, ίνα και αυτοί ώσιν ηγιασμένοι εν αληθεία»[15].

Με την αμαρτία και την πτώση ο άνθρωπος χωρίσθηκε από τον Θεό, έφραξε τον δρόμο προς τη θεια αγάπη, θέτοντας έτσι ένα φραγμό, τον οποίο ήταν αδύνατον να θραύσει από μόνος του. Σύμφωνα με τους Πατέρες, τον φραγμό αυτόν τον κατήργησε ο ίδιος ο Θεός τη δικαιοκρισία Του». Η δικαιοσύνη του Θεού πάντοτε προηγείται της παντοδυναμίας Του.

Όπως παρατηρεί ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο προαιώνιος και απερίληπτος και παντοκράτωρ Λόγος του Θεού μπορούσε, βεβαίως, να σώσει τον άνθρωπο με ένα νεύμα Του, χωρίς την ενανθρώπησή Του. Ωστόσο, αυτός ήταν ο αρμοδιότερος τρόπος για τη φύση και την ασθένειά μας, όπως επίσης ο καταλληλότερος για τον σώζοντα Θεό, διότι έχει το δίκαιο με το μέρος του.

Πράγματι, ο άνθρωπος εγκαταλείφθηκε δικαίως από τον Θεό, αφού πρώτος αυτός Τον εγκατέλειψε και εκουσίως έτρεξε προς τον αρχέκακο διάβολο και έδειξε εμπιστοσύνη σε αυτόν που συμβουλεύει δολίως όσα αντιτίθενται στον Θεό. Επομένως, ο άνθρωπος δικαίως παραδόθηκε στον εχθρό. Εξαιτίας του φόβου του πονηρού και με δίκαιη παραχώρηση του αγαθού, εισήλθε στον κόσμο ο θάνατος. Και ο θάνατος από την υπερβολική κακία του αρχέκακου έγινε διπλάσιος, διότι με την ενέργεια του εχθρού δεν λαμβάνει χώρα μόνο ο φυσικός θάνατος, αλλά ακολουθεί ο αιώνιος.

Εφόσον λοιπόν δικαίως ο άνθρωπος παραδόθηκε στη δουλεία του εχθρού και στη θνητότητα, έπρεπε και η επάνοδος του ανθρώπου στην ελευθερία και τη ζωή να πραγματοποιηθεί δικαίως.

Ο Θεός ήθελε να καταβληθεί ο διάβολος πρώτα με τη θεια δικαιοσύνη, την οποία αυτός συνεχώς μάχεται, και ύστερα με τη δύναμη της Αναστάσεώς Του και της μέλλουσας κρίσεως.

Παρέλειψε λοιπόν ο Θεός εκείνο που μπορούσε εξαρχής να πράξει, για να ενεργήσει πρώτα αυτό που έπρεπε να επιτελεσθεί[16].

Πως όμως έγινε αυτό στην πράξη; Το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας ήλθε στη γη. Έγινε άνθρωπος και ένωσε τα διεστώτα. Ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση με αναμάρτητο τρόπο. Η σύλληψή Του ήταν εκ Πνεύματος Αγίου· δεν είχε ως προπομπό την ηδονή. Ως εκ τούτου, ο θάνατός Του ήταν αναίτιος, διότι ο θάνατος είναι το απότοκο της αμαρτίας, που όλοι κληρονομούμε όταν ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο. Επίσης, ο θάνατός Του ήταν άδικος, διότι όλη η ζωή Του πάνω στη γη ήταν αναμάρτητη. Σύμφωνα με το προφητικό λόγιο, το «παιδίον Χριστός» πριν καν γνωρίσει το κακό, είχε επιλέξει με ακάθεκτο καθορισμό το αγαθό[17].

Ο Κύριος εκπλήρωσε «πάσαν δικαιοσύνην», τήρησε κάθε εντολή, και επομένως ο εχθρός δεν είχε λαβή επάνω Του. Όπως ο ίδιος ο Χριστός είπε: «Έρχεται γαρ ο του κόσμου άρχων, και εν εμοί ουκ έχει ουδέν»[18].  Γι’ αυτόν τον λόγο με τον θάνατό Του ο Κύριος κατήργησε το κράτος του θανάτου και τη δυναστεία του στο γένος των ανθρώπων. Η αγία και άσπιλη Σάρκα Του «αγγίστρευσε με θεόσοφο δέλεαρ τον αρχέκακο όφι»[19]. Ο εχθρός πήρε τη μορφή του όφεως για να απατήσει τον άνθρωπο, και τώρα ο Λόγος του Θεού με την ανθρώπινη φύση εξαπάτησε τον απατεώνα διάβολο[20]. Έδωσε ως λύτρο το Τίμιο Αίμα Του. Στον Σταυρό διέρρηξε το χειρόγραφο των πταισμάτων του ανθρώπου και τον λύτρωσε από την τυραννία του διαβόλου[21]. Κατέστησε αθώους, όσους συνθάπτονται μαζί Του με το άγιο Βάπτισμα.

Ο Θεός είναι τέλειος και εκείνο που χαρακτηρίζει την αγάπη Του είναι η τελειότητα, η οποία φανερώθηκε πάνω στον Σταυρό. Γι’ αυτό ο Σταυρός γίνεται το σημείο, πάνω στο οποίο ενώνονται με τέλειο τρόπο η αγάπη του Θεού και η αγάπη του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον άγιο Σωφρόνιο, ο Σταυρός είναι ο τόπος και ο χρόνος, όπου η κτιστή ύπαρξή μας ενώνεται με την άκτιστη θεϊκή ύπαρξη. Με τη σταύρωση του Κυρίου επαληθεύεται το ψαλμικό λόγιο: «Έλεος και αλήθεια συνήντησαν, δικαιοσύνη και ειρήνη κατεφίλησαν· αλήθεια εκ της γης ανέτειλε και δικαιοσύνη εκ του ουρανού διέκυψεν»[22].

Η μόνη στιγμή στην ιστορία της ανθρωπότητας που ανέτειλε αλήθεια σε αυτήν τη γη, η οποία κείται στο πονηρό[23], στο ψεύδος και στη φθορά, ήταν όταν ο Χριστός υψώθηκε πάνω στον Σταυρό. Αυτή ήταν η στιγμή κατά την οποία η θεια δικαιοσύνη φανερώθηκε στον κόσμο. Όχι η δικαιοσύνη που κρίνει και τιμωρεί, αλλά η δικαιοσύνη που κρίνει το κακό και ελεεί τον άνθρωπο.

Η άμωμη δικαιοσύνη του Θεού που δωρεάν ελεεί τον αμαρτωλό άνθρωπο διέκυψε στη γη και φανερώθηκε η θαυμαστή ειρήνη Του, που φρουρεί την καρδιά και τα νοήματα του ανθρώπου «εν Χριστώ Ιησού»[24]. Γι’ αυτό και ο προφήτης Ζαχαρίας λέει: «Μη φοβού, θύγατερ Σιών· ιδού ο βασιλεύς σου έρχεται καθήμενος επί πώλον όνου»[25]· δεν έρχεται δηλαδή ως τιμωρός, αλλά ως λυτρωτής. Ο Σταυρός του Κυρίου είναι φοβερό κριτήριο. Δέος μας καταβάλλει, διότι τα δικά μας μέτρα είναι πολύ μικρά και δεν μπορούμε να προσλάβουμε την αγάπη του Θεού, η οποία «έξω βάλλει τον φόβον»[26].

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς σε μια ομιλία του για το Μεγάλο Σάββατο σχολιάζει: «Ει μη έτι ασεβών όντων ημών, [ο Χριστός] υπέρ ημών εσαρκώθη και το πάθος υπήνεγκεν… ουκ αν της κατασπώσης επάρσεως απεσχόμεθα. Νυν γαρ ως μηδέν προεισενεγκόντες… αεί ταπεινότεροι γινόμεθα, όθεν η σωτηρία»[27]. Με άλλα λόγια, εάν ο Χριστός δεν είχε υποστεί απερινόητα παθήματα, ενώ εμείς βρισκόμασταν σε πτώση και αποστασία, δεν θα μπορούσαμε να νικήσουμε το πάθος της υπερηφάνειας. Βλέποντας όμως τώρα τον Χριστό να πάσχει και να λοιδορείται από εκείνους για τους οποίους πεθαίνει, οδηγούμαστε ολοένα σε μεγαλύτερα βάθη ταπεινώσεως. Και η ταπείνωση είναι το κλειδί, που ακόμη και την ενδεκάτη ώρα, λίγες ημέρες πριν το Πάσχα, μπορεί να ανοίξει την καρδιά μας, για να εισέλθει εκεί θριαμβευτικά ο Κύριος.

Ο Χριστός ήλθε στην οικουμένη να εκπληρώσει το θέλημα του ουρανίου Πατρός για τη σωτηρία του κόσμου: «Ιδού ήκω, του ποιήσαι το θέλημά Σου, ο Θεός μου»[28]. Με τον επίγειο Σταυρό Του ο Κύριος αποκάλυψε στον κόσμο  το μέγα μυστήριο της θειας αγάπης.

Στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, λίγους στίχους μετά την περιγραφή της θριαμβευτικής εισόδου του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, μόλις δηλαδή ο Χριστός είχε εισέλθει στον τόπο όπου επρόκειτο να θυσιασθεί, είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, εάν μη ο κόκκος του σίτου πεσών εις την γην αποθάνη, αυτός μόνος μένει· εάν δε αποθάνη πολύν καρπόν φέρει»[29].

Ο κόκκος ήταν κατεξοχήν ο ίδιος ο Χριστός, η θεια σπορά, και ο παραπάνω λόγος επαληθεύθηκε κατά τη σταύρωσή Του, όταν ο ουράνιος σπόρος άρχισε να καρποφορεί.

Ποιοι ήταν οι πρώτοι καρποί; Κατ’ αρχάς, ο εκ δεξιών ληστής, του οποίου η καρδιά μεταποιήθηκε, βλέποντας τον άμωμο Χριστό να πάσχει άδικα προσευχόμενος για τους σταυρωτές Του. Ο ληστής ήταν άγριος, θηριώδης και πιθανόν να είχε διαπράξει φοβερά εγκλήματα. Ωστόσο,  σε μια στιγμή η ψυχή του υπέστη την καλή αλλοίωση· μέμφθηκε τον εαυτό του, λέγοντας, «ημείς μεν δικαίως· άξια γαρ ων επράξαμεν απολαμβάνομεν· ούτος δε ουδέν άτοπον έπραξεν»[30]. Η αυτομεμψία άνοιξε τον νου του, και αμέσως άρχισε να θεολογεί. Ομολόγησε ότι Εκείνος που κρεμόταν δίπλα του σαν κακούργος, ήταν ο Βασιλέας των όλων και αναγγέλοντας προφητικά ότι μέλλει να έλθει και πάλι, προσευχήθηκε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη Βασιλεία Σου»[31]. Αυτός ο κακούργος, που δεν είχε ακούσει ποτέ τη διδασκαλία του Χριστού, πως γνώριζε ότι μετά τον Σταυρό ο Χριστός θα εισερχόταν στην ουράνια Βασιλεία; Πως γνώριζε ότι θα έλθει και πάλι; Πως γνώριζε ότι είχε την εξουσία να δεχθεί την ψυχή του; Δήλον ότι Θεού το έργον μέσα στην καρδιά του.

Ένας άλλος καρπός ήταν ο ειδωλολάτρης εκατόνταρχος, ο οποίος βλέποντας τον Χριστό να κράζει: «Πάτερ, εις χείράς σου παρατίθεμαι το πνεύμά μου»[32], μεταστράφηκε και ομολόγησε: «Αληθώς ο άνθρωπος ούτος Υιός ήν Θεού»[33]. Επίσης, οι μαθητές που τρομαγμένοι από τα φοβερά γεγονότα εγκατέλειψαν τον Κύριο και διασκορπίσθηκαν, αμέσως συνάχθηκαν και πάλι γύρω από το κενό μνήμα. Ο Ιωσήφ, που ως τότε φοβόταν να ομολογήσει την πίστη του και το ότι ήταν μαθητής του Χριστού, ξαφνικά απέκτησε τέτοια τόλμη, ώστε να παρουσιασθεί μπροστά στον Πιλάτο για να του ζητήσει το νεκρό Σώμα αυτού του Ξένου, του Χριστού.

Βεβαίως, ο μεγαλύτερος καρπός του Σταυρού ήταν η έλευση του Αγίου Πνεύματος, που εκχύθηκε άφθονα στο πρόσωπο της γης και εγκαινίσθηκε στις καρδιές των πιστών.

Ποιος θα ήταν άραγε ικανός να αριθμήσει τους καρπούς του Σταυρού στους αιώνες που ακολούθησαν;

Το μυστήριο του Σταυρού και των καρπών που φέρει ενεργείται αδιάλειπτα στους μακρούς αιώνες της χριστιανοσύνης, και θα ενεργείται ως το τέλος του κόσμου. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, όσο εγγίζουν τα έσχατα, να ενεργείται το  μυστήριο αυτό με περισσότερη δύναμη. Οι διωγμοί θα είναι μεγαλύτεροι, οι πειρασμοί θα βάλλουν από παντού, οι συνθήκες ολοένα θα γίνονται χαλεπότερες, οι εχθροί του Σταυρού θα είναι μοχθηρότεροι. Ωστόσο, και η χάρη που αναβλύζει από τον Σταυρό θα υπεραφθονεί «έτι και έτι».

Δεν είναι τυχαίο ότι στην Αποκάλυψη περιγράφεται μια σκηνή που ομοιάζει πολύ με την εορτή της Κυριακής των Βαΐων. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης βλέπει τις ψυχές των δικαίων ως αναρίθμητο όχλο από όλες τις φυλές της γης, συναθροισμένο μπροστά στον θρόνο του Ἀρνίου-Χριστοῦ, ενδεδυμένο λευκά ιμάτια να βαστάζει στα χέρια κλαδιά φοινίκων και να κράζει: «Η σωτηρία τω Θεώ ημών τω καθημένω επί του θρόνου και τω αρνίω»[34]. Ενώ την ίδια ώρα οι ισχυροί της γης και οι σοφοί του κόσμου τούτου, έντρομοι από τα φοβερά σημεία και τις συμφορές, «λέγουσι τοις όρεσι και ταις πέτραις· πέσατε εφ’ ημάς και κρύψατε ημάς από προσώπου του καθημένου επί του θρόνου και από της οργής του αρνίου»[35].

Στην ερώτηση του Ιωάννη, ποιοι είναι αυτοί που φορούν λευκούς χιτώνες και από που ήλθαν, δόθηκε η απάντηση: «Ούτοί εισιν οι ερχόμενοι εκ της θλίψεως της μεγάλης, και έπλυναν τας στολάς αυτών και ελεύκαναν αυτάς εν τω αίματι του αρνίου»[36]. Ποια είναι άραγε αυτή η μεγάλη θλίψη; Η θλίψη η μεγάλη συνίσταται στον αγώνα τηρήσεως των εντολών του Χριστού μέσα σε αυτόν τον πεπτωκότα κόσμο. Όσοι συνέχονται να τηρήσουν την εντολή «άσπιλον, ανεπίληπτον, μέχρι της επιφανείας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού»[37], αναπόφευκτα πάσχουν σε αυτή τη ζωή. Αυτοί είναι «οι ακολουθούντες τω Αρνίω όπου αν υπάγη. Ούτοι ηγοράσθησαν από των ανθρώπων απαρχή τω Θεώ και τω Αρνίω»[38]. Αυτοί βάδισαν την οδό του Χριστού και «ουκ ηγάπησαν την ψυχήν αυτών άχρι θανάτου»[39].

Στην Παλαιά Διαθήκη υποδέχονταν τους βασιλείς με κλάδους φοινίκων και βάϊα. Με κλάδους και βάϊα αποδίδουν και οι πιστοί δόξα και τιμή στον αιώνιο Βασιλέα, τον Χριστό. Οι ψυχές των δικαίων λεύκαναν τον χιτώνα τους στο Αίμα του Αρνίου, διότι μόνο με το Αίμα του Χριστού θα μπορούσε η ανθρωπότητα να λευκάνει πάλι τον ιματισμό της ψυχής της. Ακόμη και αν βρίσκονταν άνθρωποι πρόθυμοι να προσφέρουν τον εαυτό τους ολοκαύτωμα στον Θεό, η θυσία τους δεν θα ήταν καθαρή, διότι οι ίδιοι έφεραν μέσα τους τον μολυσμό της αμαρτίας. Η θυσία του Χριστού όμως ήταν τέλεια ευχαριστία προς τον Θεό Πατέρα, διότι ο ίδιος ο Κύριος ήταν αναμάρτητος.

Ο Ησαΐας είδε προφητικά τον Χριστό ως μια πληγή, στην οποία δεν ήταν καν δυνατόν να βάλει κάποιος επίδεσμο: «Από ποδών έως κεφαλής ουκ έστιν εν αυτώ ολοκληρία, ούτε τραύμα ούτε μώλωψ ούτε πληγή φλεγμαίνουσα· ουκ εστι μάλαγμα επιθείναι ούτε έλαιον ούτε καταδέσμους[40]». Ο Κύριος έγινε για εμάς «ανήρ οδυνών» και «πάσχων δούλος». «Έκαστον μέλος της αγίας Αυτού σαρκός, ατιμίαν δι’ ημάς υπέμεινε»[41].

Τα τροπάρια της Εκκλησίας κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα περιγράφουν τι υπέμεινε το Σώμα του Κυρίου. Ποια ανθρώπινη γλώσσα όμως θα μπορούσε να περιγράψει την καρδιά του Χριστού; Ποιος ανθρώπινος νους θα τολμούσε να εισέλθει στα άδυτα, στα Άγια των Αγίων, και να αντικρίσει τι διαδραματίζονταν στην άμωμη καρδιά του Κυρίου την ώρα του Πάθους και του Σταυρού;

Στη Γραφή και στην υμνολογία μας δίδεται η ευκαιρία να προσεγγίσουμε, έστω και λίγο, την κατάσταση του Κυρίου κατά την ώρα του Πάθους. Στα Ευαγγέλια δεν δίδεται αναλυτική περιγραφή. Αναφέρονται όμως τα βασικά γεγονότα κατά τη σταύρωση· ότι ο Κύριος δίψασε, τα λόγια που είπε, πως παρέδωσε το Πνεύμα Του, το σκότος και τα φοβερά σημεία που ακολούθησαν. Εντούτοις, στον εικοστό πρώτο ψαλμό του Δαβίδ, που είναι μεσσιανικός και αναφέρεται στα Πάθη του Χριστού, γίνεται νύξη στην κατάσταση της αγίας ψυχής Του. «Εγώ ειμι σκώληξ και ουκ άνθρωπος… Εγενήθη η καρδία μου ωσεί κηρός τηκόμενος εν μέσω της κοιλίας μου»[42].

Ο Χριστός έφερε τη γνώση του Θεοῦ-Πατέρα αναφαίρετη μέσα Του, ακόμη και στο έσχατο Πάθος, γι’ αυτό και ομολογούσε στους μαθητές: «Έρχεται ώρα… ίνα σκορπισθήτε έκαστος εις τα ίδια και εμέ μόνον αφήτε· και ουκ ειμί μόνος, ότι ο Πατήρ μετ’ εμού εστι»[43]. Γνώριζε ότι εκπλήρωνε το θέλημα του Πατέρα. Εντούτοις η κένωσή Του ήταν τέλεια. Έφθασε το ύστατο σημείο, όταν κρεμάμενος στον Σταυρό έκραξε: «Θεέ μου Θεέ μου, ινατί με εγκατέλιπες;»[44].

Η εγκατάλειψη αυτή του Χριστού ήταν πραγματική και την υπέμεινε στον δικό μας τόπο. Γι’ αυτό και κανένας άλλος σταυρός γηγενούς δεν μπορεί να συγκριθεί με τον δικό Του Σταυρό. Ο άγιος Σωφρόνιος αναφέρει ότι ο ανθρώπινος νους αδυνατεί να συλλάβει τι εννοούσε ο Χριστός όταν είπε, «Τετέλεσται», ούτε μπορεί να προχωρήσει πέρα από αυτό[45][46]. Ωστόσο, από τους βίους των Αγίων γνωρίζουμε ότι, συχνά η θεοεγκατάλειψη έρχεται σε περιόδους άκρας εντάσεως για την τήρηση των εντολών, γι’ αυτό και όποιος την υπομένει, τη βιώνει ως πικρό ποτήριον και αληθινή σταύρωση.

Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο με σκοπό τη σωτηρία όλου του Αδάμ. Είναι πολύ  χαρακτηριστικό ότι τα δυο τελευταία γεγονότα πριν το Πάθος, που, τρόπον τινα, ο Κύριος πήρε μαζί Του όταν πορευόταν στον Γολγοθά, ήταν η ανάσταση του Λαζάρου και η μεταστροφή της πόρνης που άλειψε με μύρο τα πόδια Του,  δηλαδή ο σωματικός θάνατος του ανθρώπου, που είναι συνέπεια της αμαρτίας, και ο ψυχικός θάνατος που επιφέρει ο ανήθικος βιος. Με τον Αδάμ παγγενή στην καρδιά Του ο Κύριος ανέβηκε στον Σταυρό· με όλον τον Αδάμ κατέβηκε στον άδη· με όλον τον Αδάμ αναστήθηκε και αναλήφθηκε στους ουρανούς.

Η ανάσταση του Λαζάρου είναι προφητεία, τύπος και σύμβολο της Κοινής Αναστάσεως την έσχατη ημέρα, όπως και η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τύπος της δεύτερης και ένδοξης επιφάνειας του Κυρίου Ιησού.

Όπως ο Χριστός εισήλθε στην Ιερουσαλήμ πράος, ταπεινός, δίκαιος και σώζων, έτσι εισέρχεται και στη ζωή μας «άνευ παρατηρήσεως»·  χωρίς να εκφοβίζει ή να παραβιάζει την ελευθερία μας. Ποιος όμως έχει καθαρή καρδιά, ώστε με την παρρησία ενός αθώου παιδιού να Τον συναντήσει λέγοντας: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»; Αν ελέγξουμε τη ζωή μας, διαπιστώνουμε ότι έχουμε προσφέρει στον Κύριο «ποτήριον πικρόν», ποτήριο ανυπακοής, αχαριστίας, αμέλειας, αποστασίας.

Ωστόσο, ακόμη και αν αυτή η διαπίστωση είναι η αλήθεια, δεν πρέπει να απελπισθούμε. Οφείλουμε πάντοτε να θυμόμαστε το παράδειγμα του μεγάλου Πέτρου. Η πτώση του Πέτρου όταν αρνήθηκε τον Διδάσκαλο, ήταν φοβερή, αλλά δεν παραδόθηκε στην απόγνωση. «Εξελθών έξω έκλαυσε πικρώς»[46]. Και ποτέ πριν δεν ήταν εγγύτερα στον Κύριο, όσο μετά από αυτά τα πικρά δάκρυα. Προηγουμένως υπήρχε πάντοτε κάτι που τον χώριζε από τον Διδάσκαλο. Όταν για παράδειγμα είπε: «Ει και πάντες σκανδαλισθήσονται, αλλ’ ουκ εγώ»[47], αυτό το «εγώ» υψώθηκε ως εμπόδιο ανάμεσα στον Χριστό και σε αυτόν.

Δεν αρκεί να κρατάμε βάϊα στα χέρια και να ψάλλουμε τους ύμνους της Εκκλησίας. Ο τρόπος για να γίνουμε και εμείς σύγχρονοι των αιωνίων αυτών γεγονότων είναι τα πικρά μας δάκρυα, που θα μας ενώσουν με Εκείνον που ήπιε πικρό Ποτήριον για χάρη μας. Αν προσφέρουμε πικρά δάκρυα, τότε όλοι οι πειρασμοί και οι δοκιμασίες μας γίνονται για εμάς ευκαιρίες επιστροφής στο ρεύμα του θειου θελήματος, διότι στην αγαθότητά Του ο Κύριος δέχεται την έμπονη μετάνοιά μας και κάνει ενεργό το μυστήριο του Σταυρού στη ζωή μας. Τα δάκρυα κατ’ αυτόν τον τρόπο μετατρέπονται στο ένδυμα, που θα μας επιτρέψει την είσοδο στον Νυμφώνα Χριστού.

Εισερχόμαστε στην Αγία Εβδομάδα με την ταπεινή ικεσία να έλθει ο Νυμφίος Χριστός και να οικοδομήσει το σκήνωμά Του στην καρδιά μας. Και αν υστερούμε στην αγάπη μας προς Αυτόν και ντρεπόμαστε  να αναφωνήσουμε τον θριαμβευτικό ύμνο, «ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος», μπορούμε τουλάχιστον ταπεινά να ομολογήσουμε: «Ευλογημένος ει, Κύριε, ο ελθών εις τον κόσμον αμαρτωλούς σώσαι, ων πρώτός ειμι εγώ».

[1]. Φιλιπ. 4,5-6.

[2]. Βλ. Εβρ. 12,28.

[3]. Βλ. Ησ.53,8.

[4]. Βλ. Ρωμ. 12,21.

[5]. Βλ. Άσμα8,6.

[6]. Βλ. Φιλιπ. 4,6.

[7]. Φιλιπ. 4,8.

[8]. Βλ. Μάρκ. 9,1.

[9]. Λουκ. 22,53.

[10]. Ιωάν. 3,16.

[11]. Ματθ. 27,24.

[12]. Πρβλ. Ιωάν. 18,31.

[13]. Λουκ. 23,34.

[14]. Ιώβ 1,12.

[15]. Ιωάν. 17,19.

[16]. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΙΣΤ΄: «Περί της κατά σάρκα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού οικονομίας», Γρηγορίου του Παλαμά 1-3, Συγγράμματα, τόμ. Στ΄, έκδ. Βασ. Ψευτογκά, Θεσσαλονίκη 2015, σσ. 182-183.

[17]. Πρβλ. Ησ. 7,16.

[18]. Ιωάν. 14,30.

[19]. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΙΣΤ’: «Περί της κατά σάρκα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού οικονομίας», ὅ.π., σ. 194.

[20]. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΙΣΤ’: «Περί της κατά σάρκα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού οικονομίας», Γρηγορίου του Παλαμά 26, ὅ.π. σ. 196.

[21]. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΙΣΤ΄: «Περί της κατά σάρκα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού οικονομίας», Γρηγορίου του Παλαμά 30, ὅ.π. σ. 198.

[22]. Ψαλμ. 84,11-12.

[23]. Βλ. Α’ Ιωάν. 5,19.

[24]. Βλ. Φιλιπ. 4, 7.

[25]. Βλ. Ζαχ. 9,9· Ιωάν. 12,15.

[26]. Α’ Ιωάν. 4,18.

[27]. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΙΣΤ΄: «Περί της κατά σάρκα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού οικονομίας», Γρηγορίου του Παλαμά 17, ὅ.π., σ. 191.

[28]. Ψαλμ. 39,8-9· Εβρ. 10,7.

[29]. Ιωάν. 12,24.

[30]. Λουκ. 23,41.

[31]. Λουκ. 23,42.

[32]. Λουκ. 23,46.

[33]. Μάρκ. 15,39.

[34]. Βλ. Αποκ. 7,9-10.

[35]. Αποκ. 6,16.

[36]. Αποκ. 7,14.

[37]. Βλ. Α’ Τιμ. 6,14.

[38]. Αποκ. 14,4.

[39]. Αποκ. 12,11.

[40]. Ησ. 1,6.

[41]. Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής, Αίνοι, στιχηρά ιδιόμελα.

[42]. Ψαλμ. 21, 7· 21,15.

[43]. Ιωάν. 16,32.

[44]. Ματθ. 27,46.

[45]. Βλ. Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστι, σσ. 170-171, 330-331, 351.

[46]. Ματθ. 26,75.

[47]. Μάρκ. 14,29.

ΚΥΡΙΑΚΗ 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026 – Θ΄ ΛΟΥΚΑ (Λουκ. ιβ΄ 16-21) (Εφεσ. δ΄ 1-7)

    ¨Ο Λόγος του Θεού στον Λαό του Θεού" Πλήρωμα ζωής «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, α δε ητοίμασας τίνι έστα...