Τετάρτη 10 Μαΐου 2023

 

Στις σιωπές μας, απαντά η Παναγία.


  Παναγία: Στις σιωπές μας απαντά η Παναγία. Λέξη δεν έβγαινε από τα ξεραμένα χείλη μου. Λέξη από το ταραγμένο μου μυαλό.

Είναι τότε που ο πόνος σε κλειδώνει, που σε παγώνει στον πιο βαρύ χειμώνα της καρδιάς σου. Σιωπή, βλέμμα κενό, καρδιά παραλυμένη…

άθε χρόνο που στην εκκλησία λέμε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας, υπάρχει μια φράση που με συγκλονίζει, «Χαίρε σιγής δεομένων πίστις…».

Χαίρε Παναγία μου, εσύ που ακούς τις προσευχές εκείνων που σιωπούν. Εκείνων των ραγισμένων που δεν έχουν λόγια να σου πουν αλλά εσύ ακούς τις κραυγές τους.

Πόσες φορές δεν στάθηκα μπροστά στην εικόνα Της, στο καντήλι της και δεν είχα τίποτε απολύτως να της πω.

Κενό, τίποτα, όλος, μάτια, όλος δάκρυα…
Λέξη δεν έβγαινε από τα ξεραμένα χείλη μου. Λέξη από το ταραγμένο μου μυαλό. Είναι τότε που ο πόνος σε κλειδώνει, που σε παγώνει στον πιο βαρύ χειμώνα της καρδιάς σου.

Σιωπή, βλέμμα κενό, καρδιά παραλυμένη. Όταν πονάς δεν μιλάς, σιωπάς και είναι τόσο δυνατές οι κραυγές σου που δεν ακούγονται.

Έχω δει χείλη να πάλλονται δίχως να μιλάνε. Φωνές να βραχνιάζουν δίχως να λένε λέξη. Όλος ο άνθρωπος γίνεται μάτια, όλο το σώμα μια κραυγή, μια φωνή δίχως ήχο. Σιωπή, σώμα σε στάση προσευχής, σε κατάσταση αναμονής…

Πόσες φορές προσευχήθηκα σε αυτή την απόλυτη σιωπή. Σε αυτά τα κρύα πατώματα της μοναξιάς σε νύχτες που έμοιαζαν αξημέρωτες.

Μόνη παρέα το εικόνισμα της Παναγίας, μια αγκαλιά, ένα χάδι Μάνας, μια ζεστή αγκαλιά και ένας ήχος στο αυτί «σσσσσσς, όλα θα πάνε καλά…….».

Αυτή είναι η Παναγία, που ακούει τις προσευχές των σιωπηλών, που ενώ δεν μιλάς ξέρει τι λες, που δίχως να εξηγείς ξέρει τι νιώθεις και σε καταλαβαίνει.

Σε αυτή την μάνα της σιωπής προσευχήθηκα και σήμερα, προσευχηθήκαμε όλοι, ακόμη και αυτοί που δεν πήγαν εκκλησία.

Άκουσε τις σιωπές μας, ένιωσε τα πένθη και τις απώλειες μας. Τις θλίψεις και τα άγχη μας, τους φόβους και πανικούς μας, τις ματαιώσεις και απογοητεύσεις μας.

Και να είστε για ένα σίγουροι, όσο οι άνθρωποι θα σας σταυρώνουν ο Θεός θα σας ανασταίνει. Όσο οι άνθρωποι θα σας πληγώνουν ο Χριστός θα σας συντροφεύει, όσο οι άνθρωποι θα ματαιώνουν τα όνειρα σας, η Παναγία θα γίνεται η πλατυτέρα της καρδιάς σας, που μέσα στο πλάτεμα της αγκαλιά Της θα χωράμε όλοι, προδότες και προδομένοι…

π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου


 

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος: Οι φωτιστές των Σλάβων.


Του Λάμπρου Κ. Σκόντζου Θεολόγου – Καθηγητού.

 Ο εκχριστιανισμός των Σλαβικών λαών είναι ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα, τόσο για την Εκκλησία, όσο και για την πολιτική ιστορία.

Η μεγάλη ομοεθνία των Σλάβων άφησαν πίσω τους το βάρβαρο και ειδωλολατρικό παρελθόν και εντάχτηκαν στον πολιτισμένο κόσμο και το σπουδαιότερο: γνώρισαν τη σώζουσα αλήθεια του Ευαγγελίου, χάρις στους δύο μεγάλους άνδρες, τους αγίους θεσσαλονικείς αδελφούς Κύριλλο και Μεθόδιο.

Έζησαν τον 9ου αιώνα. Ήταν δύο από τα επτά παιδιά ονομαστής οικογένειας της Θεσσαλονίκης. Ο πατέρας τους Λέων ο δρουγγάριος, ευσεβής άνθρωπος, κατείχε υψηλή στρατιωτική θέση. Φρόντισε να δώσει σπουδαία μόρφωση στα παιδιά του και να τα τοποθετήσει σε ανώτερες κρατικές θέσεις.

Ο Κύριλλος (Κωνσταντίνος ήταν το κοσμικό του όνομα), γεννήθηκε το 827. Σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, χειροτονήθηκε ιερέας και έφτασε στο βαθμό του επισκόπου. Παράλληλα δίδαξε στα εκεί ονομαστά πανεπιστήμια Φιλολογία, Φιλοσοφία και Θεολογία. Γνώριζε τη σλαβική, την εβραϊκή, τη συριακή και την αραβική γλώσσα, τις οποίες χρησιμοποίησε στο κατοπινό ιεραποστολικό του έργο.

Ο Μεθόδιος (Μιχαήλ ήταν το κοσμικό του όνομα), γεννήθηκε το 815. Έκαμε και αυτός λαμπρές σπουδές και ξεκίνησε την καριέρα του ως ανώτατος στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλίας. Αλλά αργότερα παραιτήθηκε από το αξίωμά του, αποσύρθηκε σε μοναστήρι στον Όλυμπο, όπου εκάρη μοναχός.

Βρισκόμαστε με μια εποχή που το Βυζάντιο βρίσκεται στο απόγειο της δυνάμεώς του. Η βυζαντινή δόξα είχε φτάσει ως τους βαρβάρους, οι οποίοι θαύμαζαν τον βυζαντινό πολιτισμό. Το 863 ο Σλάβος ηγεμόνας της Μοραβίας Ρατισλάβος ζήτησε από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄ και τον Πατριάρχη Φώτιο να στείλουν ιεραποστόλους για να εκχριστιανίσουν το λαό του και να υιοθετήσουν τον πολιτισμό των βυζαντινών.

Τόσο ο αυτοκράτορας Μιχαήλ, όσο και ο άγιος Φώτιος επέλεξαν τους δύο αδελφούς να αναλάβουν το δύσκολο αυτό έργο. Εκείνοι δέχτηκαν με χαρά και προθυμία, διότι θεώρησαν την αποστολή τους ως κλήση του Θεού για τη σωτηρία των Σλάβων, οι οποίοι βρισκόταν στο σκοτάδι της πλάνης. Αλλά και να τους καταστήσουν φίλους της αυτοκρατορίας, σταματώντας τις ληστρικές επιδρομές τους στα βόρεια σύνορά της.

Η πρώτη ενέργειά τους ήταν να δημιουργήσουν αλφάβητο, για να προσεγγίσουν ευκολότερα τους αμαθείς αυτούς λαούς. Ο μεγαλοφυής Κύριλλος εφηύρε αλφάβητο, στηριζόμενο στο ελληνικό και αποδίδοντας τους φθόγγους της σλαβικής γλώσσας. Η γραφή του ονομάστηκε Κυριλλική, προς τιμή του Κυρίλλου και αποτέλεσε ως τα σήμερα το αλφάβητο όλων των σλαβικών λαών. Ονομάστηκε Γλαγολιτικό, στο οποίο μετέφρασαν την Αγία Γραφή και πολλά θεολογικά και λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας.

Έχοντας την στήριξη των βυζαντινών και του Ρατισλάβου, εργάστηκαν με πρωτοφανή ζήλο και σε σύντομο χρόνο εκχριστιάνισαν του Μοραβούς και άλλους λαούς της Κεντρικής Ευρώπης. Αλλά αυτό δεν άρεσε στους βάρβαρους Φράγκους, οι οποίοι είχαν ασπασθεί το λατινικό δόγμα, και είχαν υιοθετήσει κακόδοξες πίστεις, όπως την αίρεση του φιλιόκβε, διότι έβλεπαν ως απειλή την επιρροή των βυζαντινών στις κτήσεις τους. Παράλληλα προκάλεσαν την οργή και τη ζήλια των Λατίνων κληρικών, διότι και εκείνοι έβλεπαν να περιορίζεται η εξουσία τους στα μέρη εκείνα.

Επιπλέον έβλεπαν με καχυποψία την αλλαγή εθίμων των χριστιανών, οι οποίοι αρέσκονταν να ακολουθούν πλέον τα βυζαντινά. Ας μην ξεχνάμε πως την ίδια εποχή έχουμε το πρώτο, επί ιερού Φωτίου σχίσμα, με την Εκκλησία της Ρώμης, η οποία άρχισε να δηλητηριάζει τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Το αποτέλεσμα ήταν οι εντάσεις και οι διώξεις των δύο ιεραποστόλων από τους ψευδάδελφους χριστιανούς.

Το 868 αναγκάστηκαν να μεταβούν στη Ρώμη για να απολογηθούν στον πάπα Ανδριανό Β΄, κατηγορούμενοι ότι παρέβαιναν το λατινικό δόγμα, επειδή είχαν εισάγει τη σλαβική γλώσσα στη λατρεία, ενώ ήταν υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν μόνο τρεις γλώσσες, η εβραϊκή, η ελληνική και η λατινική.

Ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος υποστήριξαν με σθένος πως οι γλώσσες είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα και πως όλοι οι λαοί έχουν το δικαίωμα να ακούνε το λόγο του Θεού και να τελείται η λατρεία τους στη μητρική τους γλώσσα και στην κουλτούρα τους.

Ο Πάπας πείστηκε και ευλόγησε τις μεταφράσεις και δικαίωσε τους δύο βυζαντινούς ιεραποστόλους. Μάλιστα τέλεσε ο ίδιος, με συλλειτουργούς του τον Κύριλλο και Μεθόδιο, λειτουργία στη σλαβική γλώσσα, αναγνωρίζοντάς την και επίσης καταδίκασε ως κακόδοξους (τριγλωσσίτες), όσους απέκλειαν και άλλες γλώσσες από τη θεία λατρεία.

Ο Κύριλλος (Κωνσταντίνος) κατά την παραμονή του στη Ρώμη αρρώστησε και κοιμήθηκε το Φεβρουάριο του 869, αφού προηγουμένως έλαβε το μοναχικό σχήμα και το μοναχικό όνομα Κύριλλος. Ετάφη με τιμές στην περίφημη βασιλική του Αγίου Κλήμεντα, όπου σώζεται μέχρι σήμερα το τάφος του.

Το έργο του στους Σλάβους το συνέχισε ο Μεθόδιος, εν μέσω αφόρητων διώξεων, φυλακίσεων και ταλαιπωριών από τους Φράγκους και του Λατίνους, παρ’ όλη τη στήριξη που είχε από τον Πάπα. Είχε χειροτονηθεί επίσκοπος Σιρμίου. Κοιμήθηκε στις 6 Απριλίου του 885. Η μνήμη τους εορτάζεται από κοινού στις 11 Μαΐου.

Οι άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος, οι φωτιστές των Σλάβων ανήκουν χωρίς αμφιβολία στις κορυφαίες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιστορίας. Φώτισαν, με το σωτήριο μήνυμα του Ευαγγελίου, τους ευρισκομένους στο στα σκοτάδια της πλάνης λαούς Κεντρικής Ευρώπης και ταυτόχρονα τους εκπολίτισαν, μεταλαμπαδεύοντας σ’ αυτούς τον θαυμαστό βυζαντινό πολιτισμό.

Δίκαια οι αδελφοί μας Σλάβοι τιμούν με ιδιαιτερότητα του δύο μεγάλους άνδρες και θεωρούν εμάς τους Ορθοδόξους Έλληνες ως φωτιστές τους. Ιδού ο σωστικός και εκπολιτιστικός ρόλος της Εκκλησίας μας στον κόσμο, που δεν είναι σε θέση να δουν οι πνευματικά κοντόφθαλμοι σύγχρονοί μας επικριτές Της!

ΠΗΓΗ:ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Τρίτη 9 Μαΐου 2023

 

Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής.

Την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μία μεγάλη δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής.

Τα βυζαντινά χρόνια, η εορτή για τη Μεσοπεντηκοστή ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και συνέτρεχαν κατ’ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξει την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως (Κεφ. 26) του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου για να δει το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 μ.Χ. στον ναό του Αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ του Σοφού (11 Μαΐου 903 μ.Χ.).

Εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του λαμπρού πανηγυρισμού, που καταλαμβάνει ολόκληρες σελίδες και καθορίζει με την γνωστή παράξενη βυζαντινή ορολογία, πως ο αυτοκράτωρ το πρωί της εορτής με τα επίσημα βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του ξεκινούσε από το ιερό παλάτι για να μεταβεί στον ναό του αγίου Μωκίου, όπου θα ετελείτο η θεία λειτουργία.

Σε λίγο έφθανε η λιτανεία με επί κεφαλής τον πατριάρχη, και βασιλεύς και πατριάρχης εισήρχοντο επισήμως στον ναό. Η θεία λειτουργία ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Μετά από αυτήν ο αυτοκράτωρ παρέθετε πρόγευμα, στο οποίο έπαιρνε μέρος και ο πατριάρχης.

Και πάλι ο βασιλεύς υπό τις επευφημίες του πλήθους «Εἰς πολλούς καί ἀγαθούς χρόνους ὁ Θεός ἀγάγει τήν βασιλείαν ὑμῶν» και με πολλούς ενδιαμέσους σταθμούς επέστρεφε στο ιερό παλάτι.

Αλλά και στα σημερινά μας λειτουργικά βιβλία, στο Πεντηκοστάριο, βλέπει κανείς τα ίχνη της παλαιάς της λαμπρότητας. Παρουσιάζεται σαν μία μεγάλη δεσποτική εορτή, με τα εκλεκτά της τροπάρια και τους διπλούς της κανόνες, έργα των μεγάλων υμνογράφων, του Θεοφάνους και του Ανδρέου Κρήτης, με τα αναγνώσματά της και την επίδραση της στις προ και μετά από αυτήν Κυριακές και με την παράταση του εορτασμού της επί οκτώ ημέρες κατά τον τύπο των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού έτους.

Ποιό όμως είναι το θέμα της ιδιορρύθμου αυτής εορτής; Όχι πάντως κανένα γεγονός της ευαγγελικής ιστορίας. Το θέμα της είναι καθαρά εορτολογικό και θεωρητικό. Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής είναι η 25η από του Πάσχα και η 25η προ της Πεντηκοστής ημέρα. Σημειώνει το μέσον της περιόδου των 50 μετά το Πάσχα εορτάσιμων ημερών. Είναι δηλαδή ένας σταθμός, μία τομή.
Χωρίς δηλαδή να έχει δικό της θέμα η ημέρα αυτή συνδυάζει τα θέματα, του Πάσχα αφ’ ενός και της επιφοιτήσεως του Αγίου Πνεύματος αφ’ ετέρου, και «προφαίνει» την δόξα της αναλήψεως του Κυρίου, που θα εορτασθεί μετά από 15 ημέρες. Ακριβώς δε αυτό το μέσον των δύο μεγάλων εορτών έφερνε στο νου και ένα εβραϊκό επίθετο του Κυρίου, το «Μεσσίας». Μεσσίας στα ελληνικά μεταφράζεται Χριστός. Αλλά ηχητικά θυμίζει το μέσον.


Σάββατο 6 Μαΐου 2023

 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ.


"Ο Λόγος του Θεού στον Λαό του Θεού"


Ο αληθινός ιατρός  (Ιω. ε΄ 1-15) (Πράξ. θ΄ 32-42)

 «Άνθρωπον ουκ έχω»

Χριστός Ανέστη! Τριανταοκτώ ολόκληρα χρόνια ο παράλυτος του σημερινού Ευαγγελίου υπέφερε και περνούσε την δική του δοκιμασία. Ίσως διάνυσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του κάτω από τη στοά της θαυματουργικής κολυμβήθρας του Σιλωάμ. Μάταια όμως περίμενε ένα άνθρωπο που θα τον συμπονούσε και να τον βοηθούσε να μπει στην κολυμβήθρα μόλις θα ταρασσόταν το ύδωρ.

Βρήκε τον Κύριο

 Την στιγμή που θα μπορούσε να είχε χάσει κάθε ελπίδα ο παραλυτικός της περικοπής μας, η παρουσία του Κυρίου αποβαίνει και πάλι σωτήρια. Ο μόνος Φιλάνθρωπος, ο Κύριος και Θεός μας, που κατά καιρούς έστελλε εκεί τον άγγελό του για να ταράσσει το νερό, ώστε ο πρώτος που θα ριχνόταν σε αυτό να γίνεται αμέσως υγιής, ήλθε τώρα ο ίδιος. Απευθύνεται στον παράλυτο και του λέει: «Θέλεις υγιής γενέσθαι;». 

 Ο Κύριος έκανε την ερώτηση αυτή, όχι βέβαια γιατί αμφέβαλλε για την επιθυμία του παραλύτου, αλλά για να τον προβληματίσει και να μπορέσει να διεισδύσει βαθύτερα στην πραγματικότητα της σωτηρίας του. Ο παράλυτος δεν απήντησε ευθέως στην ερώτηση, αλλά εμμέσως εξέφρασε και το παράπονο που τον διακατείχε: «Κύριε, άνθρωπον ουκ έχω, ίνα όταν ταραχθή το ύδωρ, βάλη με εις την κολυμβήθραν, εν ω δε έρχομαι εγώ, άλλος προ εμού καταβαίνει».

  Ο Κύριος έδωσε αμέσως την υγεία στον παραλυτικό και τον πρόσταξε να πάρει στον ώμο του το κρεβάτι του και να περπατά πλέον υγιής. «Έγειρε, άρον τον κράβατόν σου και περιπάτει». Το θαύμα είχε γίνει. Ο μέχρι εκείνη τη στιγμή παράλυτος έγινε υγιής. Βάσταξε στον ώμο του το κρεβάτι, πάνω στο οποίο τόσα χρόνια ήταν κατάκοιτος.

Δεν είχε άνθρωπο

 Το παράπονο του παραλυτικού που εκφράζεται με το «άνθρωπον ουκ έχω», μπορεί να επαναλαμβάνεται και σήμερα. Αυτό δημιουργεί και το δικό μας χρέος και την υποχρέωση να συμπαραστεκόμαστε με κάθε τρόπο και να εκφράζουμε την εν Χριστώ αγάπη μας σε κάθε πονεμένο συνάνθρωπό μας. Ο πόνος και η θλίψη αλλά και η κάθε δοκιμασία, παρουσιάζονται στη ζωή μας και λειτουργούν ως πρόκληση και συνάμα πρόσκληση για να στεκόμαστε δίπλα από τον κάθε συνάνθρωπο που μας έχει ανάγκη. 

 Ακόμα, σήμερα υπάρχουν πάρα πολλοί «παραλυτικοί» που δεν χρειάζονται μόνο υλική ή σωματική βοήθεια αλλά κυρίως πνευματική. Άλλωστε, η θεραπεία που πρόσφερε ο Χριστός με τα διάφορα θαύματα που επιτελούσε δεν αφορούσε μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή, την απαλλαγή δηλαδή από την αμαρτία και τις συνέπειές της.

 Στην εποχή μας ιδιαίτερα που διαπιστώνουμε να υπάρχει μια πνευματική αγονία και ερημία, σ’ ένα κόσμο φοβερά χρεοκοπημένο σε αρετές και αξίες, ανοίγει μπροστά μας ο δρόμος για να βοηθήσουμε συνανθρώπους μας που βρίσκονται βυθισμένοι στο σκοτάδι της αμαρτίας ώστε να βρουν την αυθεντική πορεία τους και να φθάσουν κοντά στο Χριστό. 

 Μόνο εκείνος μπορεί να μας θεραπεύσει από κάθε ασθένεια, αλλά και από κάθε μορφή κακού. Να τους βοηθήσουμε να ενταχθούν στην Εκκλησία και να γίνουν ζωντανά μέλη του Σώματος του Χριστού, ώστε μέσα από τα μυστήρια και τη λατρευτική ζωή να βιώνουν τη Χάρη Του. Αγαπητοί αδελφοί, το παράπονο του παραλυτικού «άνθρωπον ουκ έχω», αποτυπώνει μια πραγματικότητα που τόσο ζωντανά βιώνουμε και στη δική μας εποχή.

 Ας πλησιάσουμε λοιπόν τον κάθε συνάνθρωπό μας που θα πρέπει να βλέπουμε στο πρόσωπό του την εικόνα του Θεού και να γίνουμε πλησίον του, σύμφωνα με την γνωστή παραβολή του Καλού Σαμαρείτη. 

 Με αυτό τον τρόπο μέσα από μια κοινωνία αγάπης μπορούμε να εναποθέτουμε ολόκληρο τον εαυτό μας με εμπιστοσύνη στην αγάπη του Κυρίου μας, ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί να μας θεραπεύει και σωματικά και ψυχικά. Γένοιτο.

Χριστάκης Ευσταθίου,

Θεολόγος





 

Δέν εἶσαι μόνος! 

Εὐαγγελικὸ καί ΄Αποστολικό Ἀνάγνωσμα 

Κυριακῆς 7 Μαΐου 2023

Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 7 Μαΐου 2023, Τοῦ Παραλύτου (Ἰωάν. ε΄ 1-15)

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα. ἔστι δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρα, ἡ ἐπιλεγομένη Ἑβραϊστὶ Βη­­θεσδά, πέντε στοὰς ἔχουσα. ἐν ταύταις κα­­­τέκειτο πλῆθος πολὺ τῶν ἀσθενούντων, τυ­φλῶν, χωλῶν, ξηρῶν, ἐκδεχομένων τὴν τοῦ ὕδατος κίνη­σιν. ἄγγελος γὰρ κατὰ καιρὸν κατέβαινεν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ, καὶ ἐτάρασσε τὸ ὕδωρ· ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ τὴν ταραχὴν τοῦ ὕδατος ὑγιὴς ἐγίνετο ᾧ δήποτε κατείχετο νοσήματι. ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ. τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ· θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν· Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν· ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγώ, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει. λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ἔγειρε, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρε τὸν κράβαττον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει. ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ· σάββατόν ἐστιν· οὐκ ἔξεστί σοι ἆραι τὸν κράβαττον. ἀπεκρίθη αὐτοῖς· ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. ἠρώτησαν οὖν αὐτόν· τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ᾔδει τίς ἐστιν· ὁ γὰρ Ἰησοῦς ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ. μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἴδε ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται. ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνήγγειλε τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ.

 

ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΟΣ!

«Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω»

Μόνος μέσα στὸ πλῆθος ὁ παράλυτος τῆς σημερινῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς ἐπὶ τριάντα ὀκτὼ χρόνια. Ἀνάμεσα σὲ πολλοὺς ἄλλους ἀσθενεῖς περίμενε στὴν κολυμβήθρα τῆς Βηθεσδὰ τὴ θεραπεία του. Κατὰ διαστήματα ἄγγελος Κυρίου ἀνατάρασσε τὸ νερὸ τῆς μικρῆς αὐτῆς λίμνης, ὁ δὲ πρῶτος ἀσθενὴς ποὺ προλάβαινε νὰ πέσει στὸ νερὸ θεραπευόταν, ἀπὸ ὁποιαδήποτε ἀσθένεια κι ἂν ἔπασχε. Αὐτὸς ὅμως ἦταν μόνος. Δὲν εἶχε κάποιον ἄνθρωπο νὰ τὸν βοηθήσει καὶ νὰ τὸν ρίξει στὴν κολυμβήθρα τὴν κατάλληλη στιγμή. Αὐτὸ τὸ παράπονο ἐξέφρασε πρὸς τὸν Κύριο, ὅταν Ἐκεῖνος τὸν πλησίασε καὶ τὸν ρώτησε ἂν θέλει νὰ θεραπευθεῖ. «Δὲν ἔχω κάποιον ἄνθρωπο νὰ μὲ βοηθήσει, Κύριε», ἀποκρίθηκε.

Ἂς δοῦμε ὅμως ὅτι αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς μοναξιᾶς, ποὺ βίωνε τότε ὁ παράλυτος, εἶναι καὶ σήμερα ἔκδηλο στὴν κοινωνία μας, ἐπιπλέον δὲ ἂς ἐκθέσουμε τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους μπορεῖ αὐτὸ νὰ ἀντιμετωπισθεῖ.

1. Στὴν ἔρημο τῆς πόλεως

Τριάντα ὀκτὼ χρόνια μόνος! Μόνος, ἐνῶ δίπλα του ὑπῆρχε «πλῆθος πολὺ τῶν ἀσθενούντων», ὅπως σημειώνει ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστής. Μόνος, διότι κανένας ἄνθρωπος τόσα χρόνια δὲν τὸν πλησίασε, δὲν ἀσχολήθηκε μαζί του γιὰ νὰ τὸν βοηθήσει καὶ νὰ τὸν ρίξει στὴν κολυμβήθρα. Τὸν προσπερνοῦσαν οἱ περαστικοί, ἀκόμη καὶ οἱ ἱερεῖς τῶν Ἰουδαίων. Ἀδιαφοροῦσαν οἱ ὑπόλοιποι ἀσθενεῖς, προκρίνοντας τὴ δική τους θεραπεία. Τὸν λησμόνησαν συγγενεῖς καὶ παλαιοὶ φίλοι. Περίμενε ἐπὶ δεκαετίες μόνος…

Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ μόνος. Τὸ παράπονο τοῦ παραλύτου βασανίζει καὶ σήμερα ἀμέτρητους ἀνθρώπους. Γέρον­τες ποὺ ζοῦν μακριὰ ἀπὸ τὰ παιδιά τους, ἀλλὰ καὶ νέους ποὺ μεγαλώνουν χωρὶς γονεῖς. Ἀσθενεῖς ποὺ δοκιμάζονται στὸ κρεβάτι ἑνὸς νοσοκομείου, χωρὶς νὰ ἔχουν κάποιο νὰ τοὺς ἐπισκεφθεῖ καὶ νὰ τοὺς δώσει ἐλπίδα. Ἀλλὰ καὶ πολλοὺς ἐγκαταλελειμμένους καὶ ἀβοήθητους, κλεισμένους σ᾿ ἕνα δωμάτιο ἢ παρατημένους σὲ κάποιο πεζοδρόμιο, ἀποκομμένους ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη κοινωνία. Ἀνθρώπους ποὺ διαβαίνουν τὸν ἀνήφορο τῆς ζωῆς ἀπὸ μονοπάτι κι ὄχι ἀπὸ λεωφόρο καὶ ἀναχωροῦν τελικὰ χωρὶς νὰ ἔχουν δίπλα τους οὔτε τὰ ἀγαπημένα τους πρόσωπα.

Ἀκόμη καὶ στὶς μεγαλουπόλεις, στὶς ἀστικὲς κοινωνίες, ὅπου συγκεντρώνεται τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ἄνθρωπος συχνὰ νιώθει μόνος. Ἀκόμη καὶ σήμερα, ποὺ ἡ ἁλματώδης πρόοδος τῆς τεχνολογίας κάνει τόσο εὔκολη τὴν ἐπικοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους. Κι ὅμως, τὸ βάθος τῆς καρδιᾶς τοῦ ἀνθρώπου παραμένει κάποτε ἄβατο γιὰ τοὺς πολλούς. Ἡ πολύβουη πόλη μοιάζει τελικὰ περισσότερο μὲ ἔρημο. Ἄνθρωποι πολλοί· συνάνθρωπος ὅμως κανένας. Πῶς μπορεῖ, ἀλήθεια, νὰ ἀντιμετωπισθεῖ τὸ αἴσθημα αὐτό;

2. Κοινωνία Χριστοῦ, κοινωνία ἀγάπης

Κάνει ἀσφαλῶς ἐντύπωση ὅτι, ἐνῶ ὅλοι εἶχαν ἐγκαταλείψει τὸν παράλυτο τῆς Βηθεσδά, τὸν ἐπισκέφθηκε ὁ Κύριος. Τότε ποὺ ναυάγησε κάθε ἐλπίδα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, τὸν συνάν­τησε ὁ Θεός, συνομίλησε μαζί του καὶ τὸν θεράπευσε. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἀκόμη κι ἂν κανένας ἄλ­λος ἄνθρωπος δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ ἐ­μᾶς, δὲν εἴμαστε μόνοι. Διότι ἔχουμε δίπλα μας τὸν Θεάνθρωπο Κύριο. Τὸν ἄπειρο Θεό, ὁ Ὁποῖος ἀπὸ ἀσύλληπτη ἀγάπη γιὰ ἐμᾶς ἔγινε ἄνθρωπος. Τὸν παντοδύ­ναμο Κύριο, ποὺ ποτὲ δὲν μᾶς ἀφήνει μόνους κι ἀβοήθητους. Ἡ ἐπικοινωνία μαζί Του καὶ ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας του δίπλα μας μπορεῖ νὰ ἀναπληρώνει κάθε κενὸ ἀνθρώπινης παρηγοριᾶς στὴν ψυχή μας.

Ταυτόχρονα ὅμως εἶναι καὶ εὐθύνη ὅλων μας νὰ ξεπερνοῦμε τὸν ἀτομισμό, ποὺ ὀρθώνει τείχη γύρω μας καὶ δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ δοῦμε τὶς ἀνάγ­κες τῶν συνανθρώπων μας. Νὰ μὴν κλεινόμαστε στὸν ἑαυτό μας, ἐνδιαφερόμενοι μόνο γιὰ τὸ «ἐγώ» μας, γιὰ τὸ πρόγραμμά μας, γιὰ τὶς ἐπιθυμίες μας, τὴ στιγμὴ ποὺ ταλαιπωροῦνται ἀπὸ τὴ μοναξιὰ πολλοὶ ἀδελφοί μας. «Διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν» (Ματθ. κδ΄ 12), εἶχε πεῖ ὁ Κύριός μας, ὁ δὲ λόγος του αὐτὸς ἐπιβεβαιώνεται στὴν ἐποχή μας. Πλεόνασε ἡ ἁμαρτία καὶ ἡ ἀνηθικότητα στὴν κοινωνία μας καὶ ψυχράνθηκε ἡ ἀγάπη τῶν ἀνθρώπων, ἀκόμη καὶ τῶν Χριστιανῶν.

Ἂς πάρουμε λοιπὸν ἀπόφαση νὰ εἴμαστε πρόθυμοι γιὰ ἔργα ἀγάπης καὶ φιλανθρωπίας. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ ἑτοιμάζουν καθημερινὰ φαγητὸ γιὰ πτωχούς, ποὺ ἐπισκέπτονται ἀσθενεῖς στὰ νοσοκομεῖα, ποὺ διακονοῦν μοναχικοὺς γέροντες. Ἀντίστοιχη φροντίδα ἂς δείχνουμε κι ἐμεῖς, διότι, ὅπως σημειώνει ὁ Μέγας Βασίλειος, ὅποιος δείχνει ἀγάπη στὸν συνάνθρωπό του, «καὶ τῆς φιλαυτίας τὸ ἔγκλημα φεύξεται καὶ τῆς φιλαδελφίας τὴν εὐλογίαν παρὰ τοῦ Κυρίου λήψεται» (ΕΠΕ 8, 366). Ὄχι μόνο θὰ ἀποφύγει τὴν κατηγορία τῆς φιλαυτίας, ἀλλὰ ἐπιπλέον θὰ λάβει ἀπὸ τὸν Κύριο τὴν εὐλογία γιὰ τὴ φιλαδελφία κατὰ τὴ Μέλλουσα Κρίση, δηλαδὴ τὴν αἰώνια σωτηρία τῆς ψυχῆς του.


Ἀποστολικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 7 Μαΐου 2023, Τοῦ Παραλύτου (Πράξ. θ΄ 32-42)

32 Ἐγένετο δὲ Πέτρον δι­ερ­χόμενον διὰ πάντων κα­­τελ­θεῖν καὶ πρὸς τοὺς ἁγί­ους τοὺς κατοικοῦντας Λύδ­δαν. 33 εὗρε δὲ ἐκεῖ ἄνθρωπόν τινα Αἰνέαν ὀνόματι, ἐξ ἐτῶν ὀκτὼ κατακείμενον ἐπὶ κρα­βάττῳ, ὃς ἦν παραλελυμένος. 34 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Πέτρος· Αἰνέα, ἰᾶταί σε Ἰησοῦς ὁ Χριστός· ἀνάστηθι καὶ στρῶ­σον σεαυτῷ. καὶ εὐ­θέ­­ως ἀνέστη. 35 καὶ εἶδον αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες Λύδδαν καὶ τὸν Σάρωνα, οἵτινες ἐπέστρε­ψαν ἐπὶ τὸν Κύριον. 36 Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβιθά, ἣ διερμηνευομένη λέγεται Δορ­κάς· αὕτη ἦν πλήρης ἀγα­θῶν ἔργων καὶ ἐλεη­μοσυνῶν ὧν ἐποίει. 37 ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀσθενήσασαν αὐ­τὴν ἀποθανεῖν· λούσαντες δὲ αὐτὴν ἔθη­καν ἐν ὑπε­ρῴ­ῳ. 38 ἐγγὺς δὲ οὔσης Λύδδης τῇ Ἰόππῃ οἱ μαθηταὶ ἀκούσαντες ὅτι Πέτρος ἐστὶν ἐν αὐτῇ, ἀπέστειλαν δύο ἄνδρας πρὸς αὐτὸν παρα­­καλοῦντες μὴ ὀκνῆσαι διελ­θεῖν ἕως αὐτῶν. 39 ἀναστὰς δὲ Πέτρος συ­νῆλθεν αὐτοῖς· ὃν παραγενόμενον ἀνήγαγον εἰς τὸ ὑπερῷον, καὶ παρέστησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι κλαίουσαι καὶ ἐπιδεικνύμεναι χι­τῶ­νας καὶ ἱμάτια ὅσα ἐποί­ει μετ᾿ αὐτῶν οὖσα ἡ Δορκάς. 40 ἐκβαλὼν δὲ ἔξω πάντας ὁ Πέτρος θεὶς τὰ γόνα­τα προ­ση­ύξατο, καὶ ἐπιστρέ­ψας πρὸς τὸ σῶμα εἶπε· Τα­βι­θά, ἀνάστηθι. ἡ δὲ ἤνοι­­ξε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐ­τῆς, καὶ ἰδοῦ­­σα τὸν Πέτρον ἀνε­κά­θι­σε. 41 δοὺς δὲ αὐτῇ χεῖρα ἀνέ­στησεν αὐτήν, φωνήσας δὲ τοὺς ἁγίους καὶ τὰς χήρας παρέστησεν αὐτὴν ζῶσαν. 42 γνωστὸν δὲ ἐγένετο καθ᾿ ὅλης τῆς Ἰόππης, καὶ πολ­­λοὶ ἐπίστευσαν ἐπὶ τὸν Κύ­ριον.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

32 Καθώς ὁ Πέτρος περιόδευε σ’ ὅλα αὐτά τά μέρη, κά­­ποια μέρα κατέβηκε καί στούς Χριστιανούς πού κα­τοι­­κοῦσαν στή Λύδδα. 33 Ἐκεῖ συνάντησε κάποιον ἄνθρωπο πού λεγόταν Αἰ­νέ­ας καί ἦταν ὀκτώ χρόνια κατάκοιτος πάνω σ’ ἕνα κρε­βάτι, διότι ἦταν παράλυτος. 34 Κι ὁ Πέτρος τοῦ εἶπε: Αἰνέα, ὁ Ἰησοῦς, πού εἶναι ὁ χρι­σμένος ἀπό τόν Θεό Μεσσίας, σέ γιατρεύει ἀπό τήν παραλυσία σου. Σήκω καί στρῶσε μόνος σου τό κρεβάτι σου. Κι αὐτός ἀμέσως σηκώθηκε. 35 Καί τόν εἶδαν ὅλοι ὅσοι κατοικοῦσαν στή Λύδδα καί στήν πεδιάδα τοῦ Σάρωνα. Κι ἔτσι, καθοδηγημένοι ἀπό τό θαῦμα αὐτό, ἐπέστρεψαν στόν Κύριο Ἰησοῦ, ἀφοῦ τόν πίστεψαν καί τόν ἀναγνώρισαν Θεό καί Σωτήρα τους. 36 Στήν Ἰόππη πάλι ὑπῆρχε κάποια μαθήτρια τοῦ Κυρίου πού λεγόταν Ταβιθά. Τό ὄνομα αὐτό μεταφράζεται μέ τή λέξη Δορκάδα, δηλαδή ζαρκάδι. Αὐτή ἦταν γε­­­μάτη ἀπό ἀγαθοεργίες καί ἐλεημοσύνες πού ἔκανε συ­νε­­­χῶς. 37 Τίς ἡμέρες ἐκεῖνες ὅμως συνέβη νά ἀρρωστήσει καί νά πεθάνει. Κι ἀφοῦ τήν ἔλουσαν καί τήν ἑτοί­μασαν, τήν ἔβαλαν στό πάνω διαμέρισμα τῆς οἰκίας. 38 Καθώς λοιπόν ἡ πόλη Λύδδα ἦταν κοντά στήν Ἰόπ­πη, σάν ἄκουσαν οἱ μαθητές ὅτι ὁ Πέτρος εἶναι στήν πό­λη αὐτή, τοῦ ἔστειλαν δύο ἄνδρες καί τόν πα­ρα­κα­λοῦ­σαν νά πάει σ’ αὐτούς ὅσο γίνεται πιό γρήγορα. 39 Πράγματι ὁ Πέτρος σηκώθηκε καί πῆγε μαζί μέ τούς δύο αὐτούς ἀπεσταλμένους. Μόλις ἔφτασε στήν Ἰόπ­­πη, τόν ἀνέβασαν στό ἀνώγειο. Κι ἐκεῖ παρουσιά­­στη­καν μπροστά του ὅλες οἱ χῆρες κλαίγοντας γιά τό θά­να­­το αὐτῆς πού τίς προστάτευε. Καί ὡς δείγματα τῆς προ­­στασίας της ἔδειχναν στόν Πέτρο τούς χιτῶνες καί τά πανω­φόρια πού εἶχε φτιάξει γι’ αὐτούς ἡ Δορκάδα ὅσο ζοῦσε μαζί τους. 40 Ἀφοῦ λοιπόν ὁ Πέτρος τούς ἔβγαλε ὅλους ἔξω ἀπό τό ἀνώγειο πού ἦταν ἡ νεκρή, γονάτισε καί προσευχήθη­κε. Κατόπιν στράφηκε στό νεκρό σῶμα καί εἶπε: Ταβιθά, σήκω ἐπάνω. Κι αὐτή ἄνοιξε τά μάτια της, κι ὅταν εἶδε τόν Πέτρο, ὅπως ἦταν ξαπλωμένη, ἀνα­­­ση­κώ­θηκε καθιστή στό κρεβάτι της. 41 Τότε τῆς ἔδωσε ὁ Πέτρος τό χέρι του καί τήν σήκω­σε ὄρθι­α. Ὕστερα φώναξε τούς Χριστιανούς καί ἰδιαιτέρως τίς χῆρες καί τούς τήν παρουσίασε ζωντανή. 42 Τό θαῦμα αὐτό ἔγινε γνωστό σ’ ὅλη τήν πόλη τῆς Ἰόπ­πης, καί πολλοί πίστεψαν στόν Κύριο.


Παρασκευή 5 Μαΐου 2023

 

Η φωνή της Οσίας Σοφίας της Κλεισούρας (ΒΙΝΤΕΟ).


Η Μονή του Γεννεθλίου της Θεοτόκου όπου ασκήτευσε η Γερόντισσα Σοφία, βρίσκεται σε υψόμετρο 970 μέτρα στα όρια των νομών Καστοριάς και Φλώρινας και απέχει 35 χιλ. από την Καστοριά, 70 χιλ. από την Φλώρινα και 22 χιλ. από την Πτολεμαΐδα. Ιδρύθηκε περίπου στα 1314 μ.Χ. από τον Κλεισουριώτη ιερομόναχο Νεόφυτο και ανακαινίστηκε το 1813 μ.Χ. από τον Κλεισουριώτη ιερομόναχο της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους Ησαΐα Πίστα μετά από όραμα της Παναγίας.

Είναι ρυθμού τρίκλιτης ξυλοστέγης τρουλαίας βασιλικής με νάρθηκα και περιβάλλεται από ένα τεράστιο ορθογώνιο φρουριακό συγκρότημα, εντός του οποίου είναι κτισμένο το καθολικό.

Κοσμείται με αξιόλογες τοιχογραφίες, έργα των Χιοναδιτών αγιογράφων Γεωργίου και Γεωργίου.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο χρυσώθηκε το 1772 μ.Χ. από τον Κωνσταντίνο Κτίπα από το Λινοτόπι.

Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα η Μονή φιλοξένησε και περιέθαλψε πολλούς Μακεδονομάχους με πρώτο τον Παύλο Μελά, αλλά και κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε κρησφύγετο όλων ταλαιπωρημένων από τους Γερμανούς κατοίκων της περιοχής. Όταν το 1903 μ.Χ. οι Τούρκοι έκαψαν το γειτονικό χωριό Βαρικό πολλοί κάτοικοί του βρήκαν καταφύγιο στο μοναστήρι.

Από το 1993 μ.Χ. λειτουργεί ως γυναικεία κοινοβιακή Μονή με ηγουμένη τη γερόντισσα Ανυσία, που μαζί με την υπόλοιπη μοναστική αδελφότητα προσπαθούν να «αναστήσουν» το σημαντικό αυτό λατρευτικό κέντρο της Δυτικής Μακεδονίας.

Στα χρόνια που στη Μονή δεν υπήρχε μοναστική αδελφότητα και οργανωμένη κοινοβιακή ζωή, ασκήτευσε η γερόντισσα Σοφία που καταγόταν από τον Πόντο.

Ήρθε νέα και δούλευε πολύ ως τα βαθιά γεράματά της και την αγαπούσανε όλο το χωριό



 

“Οσία Σοφία η ασκήτισσα”.


 -Εκεί μακριά στη Μαύρη Θάλασσα, σ’ ένα χωριό της Τραπεζούντας του Πόντου, γεννήθηκε το 1883 η Σοφία Χοτοκουρίδου, το γένος Αμανάτιου Σαουλίδη, η μετέπειτα οσία Σοφία.

Μάλλον κοντή στο ανάστημα, με μικρά καστανόμαυρα μάτια, μακρόστενο πρόσωπο και ατέλειωτα ξανθά μαλλιά που τα έπλεκε σε πέντε μακριές πλεξούδες, ήταν μία κόρη σεμνή και εξαιρετικά όμορφη. Από μικρή στην πατρίδα έτρεχε στις εκκλησίες και στα ξωκκλήσια για ν’ ανάψει τα καντήλια και απέφευγε τις παρέες των συνομηλίκων της κοριτσιών.

Για γάμο η Σοφία δεν ήθελε ν’ ακούσει, ωστόσο σε μεγάλη ηλικία για την εποχή, 24 ετών, την πάντρεψαν με τον Ιορδάνη Χοτοκουρίδη. Στην επτάχρονη συζυγία τους (1907-1914) απέκτησαν ένα παιδί (1910), που δυστυχώς έχασαν με τραγικό τρόπο (1912). Αυτό το πικρότατο ποτήρι του πόνου ήταν ένα καλά φυλαγμένο μυστικό μέσα της.

1914. Κήρυξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου.

Η ζωή άλλαξε ξαφνικά, η εποχή της ειρηνικής συμβίωσης πέρασε. Οι καμπάνες χτυπάνε και προμηνύουν το κακό που έρχεται. Διωγμοί, αιχμαλωσίες, ταπεινωτικά μαρτύρια, ξεριζωμός, γενοκτονία. Ο άνδρας της επιστρατεύεται και χάνονται τα ίχνη του. Το 1919 φθάνει στην Ελλάδα κουβαλώντας μαζί της βαρύ το φορτίο του πόνου για το θάνατο του παιδιού και την εξαφάνιση του συζύγου της, ζωγραφισμένο στο ασκητικό της βλέμμα. Η ζωή της από εδώ και εμπρός θα ήταν η τεθλιμμένη οδός της μετανοίας, η άσκηση και η σαλότητα. Όταν κάποια πικρή θύμιση ερχόταν μπροστά της, έκλαιγε πικρά και επαναλάμβανε την αγαπημένη της φράση: «Είμαι πολλά αμαρτωλή. Ο Θεός να ελεά με. Είμαι πολλά αμαρτωλή».

Στη Ι. Μονή της Κλεισούρας της Καστοριάς έφτασε με κάλεσμα της ίδιας της Παναγίας, η οποία της παρουσιάστηκε λέγοντάς της: «Να έρθεις στο σπίτι μου». Τότε η Σοφία ρώτησε: «Ποιά είσαι και που είναι το σπίτι σου;» «Είμαι στην Κλεισούρα», ήταν η απάντηση. Θα περάσουν αρκετά χρόνια για να εγκατασταθεί στο εγκαταλελειμμένο μοναστήρι του Γενεθλίου της Θεοτόκου στην Κλεισούρα. Ήταν 44 ετών το 1927. Η Παναγία γίνεται η αχώριστη σύντροφός της, η φίλη της, η παρηγοριά της, και το μοναστήρι το καταφύγιό της, το σπίτι της.

«Ήτο καταπληκτικόν το θέαμα και εξαίσιον! Αντίκρυζες εξ αρχής την ζωντανήν εικόνα της Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας, όπως την εξιστορούν τα ιερά συναξάρια. Η φράσις εξαϋλωμένη μορφή δεν είναι ικανή να περιγράψη την αλήθειαν. Όπως στην αυστηρή βυζαντινή εικονογραφία συμβαίνει, ήτο σχεδόν αδύνατον να διακρίνεις ίχνος κρέατος στο ταπεινό κορμί της. Ένα κουβάρι οστών στην ψυχρή πλάκα του τζακιού του ανοικτού περιστώου της εσωτερικής αυλής ένθα ξεκούραζε το ταπεινό σαρκίον της, και αυτή η πλάκα ήτο και το μόνιμο στρώμα και προσκέφαλό της, χειμώνα-καλοκαίρι πάντα στον ίδιο τόπο, που συγχρόνως μετεβάλλετο και σε βήμα άμβωνα, του απλού θείου λόγου, μεστού αυστηρώς ορθοδόξου περιεχομένου, ολίγων λέξεων, ως του Ιωάννου του Προδρόμου. Το βλέμμα της αυστηρό αλλά φιλάνθρωπο, μας καθήλωνε και μας αφώπλιζεν….»1.

«Πάντα ήταν ξυπόλυτη. Τον χειμώνα συχνά την έβλεπαν να παίρνει μια παλιοκατσαρόλα που χρησιμοποιούσε, να την γεμίζει νερό και να την αδειάζει αλύπητα στα ξυλιασμένα της πόδια. Σπάνια φορούσε κάτι μάλλινα σκουφούνια, τρύπια και παλιά, και κάτι παλιοπαντόφλες η παλιοπάπουτσα. Για να πάει στην εκκλησία χρησιμοποιούσε ξύλινα τσόκαρα η παντόφλες συνήθως καθαρές.

Άλλοτε μάζευε στο τζάκι φύλλα και κλαδιά από τα δένδρα και τρύπωνε μέσα σ᾽ αυτά σαν ποντίκι. Τύχαινε όμως να αρπάξουν φωτιά, και μόλις που πρόφταινε να ξυπνήσει, για να μην καεί ζωντανή. Τότε τα παλιόρουχά της έμεναν για μέρες καμένα, ώσπου να βρεθεί κάποιο καλύτερο»2.

«Στο κεφάλι της είχε πάντα δεμένη μαύρη μαντήλα. Τα μαλλιά της, από τον Πόντο ακόμα, ούτε τα έλουσε ούτε τα χτένισε. Είχαν κατσιάσει και είχαν γίνει σκληρά σαν κοτσάνι, σαν την ουρά του αλόγου. Το κεφάλι της όμως ευωδίαζε»3.

Ζούσε για τους άλλους. Διακονούσε τους πτωχούς και καταφρονεμένους, τις χήρες και τα ορφανά, φρόντιζε τους πονεμένους που κατέφευγαν στο μοναστήρι για βοήθεια. Στη γερμανική κατοχή έκρυβε με κίνδυνο της ζωής της στην ερημική μονή τους κατοίκους του χωριού που σώθηκαν τελικά από το ολοκαύτωμα της Κλεισούρας.

Τα πουλιά φτερούγιζαν γύρω της και κελαηδούσαν, την ένιωθαν δική τους. Και αυτά τα άγρια ζώα τη σέβονταν. Οι αρκούδες, τις οποίες τάιζε με ο,τι έβρισκε, της έγλειφαν τα χέρια με ευγνωμοσύνη. Και οι ταπεινοί προσκυνητές θαύμαζαν η ακόμη παρεξηγούσαν τη σκληρή ασκητική ζωή της!

Τα υψηλά μέτρα της άσκησής της την οδήγησαν στη φωτεινή κορυφή της αγιότητας.

Κοιμήθηκε οσιακά στις 6 Μαΐου του 1974. Η Μεγάλη Εκκλησία την ενέταξε το 2011 μ.Χ. στις αγιολογικές δέλτους της και την 1η Ιουλίου 2012 μ.Χ., έγινε η επίσημη ανακήρυξή της από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην Καστοριά4.

Η μνήμη της τιμάται στις 6 Μαΐου.

Είναι η οσία Σοφία, η ασκήτισσα της Παναγίας.

Φιλοθέη Χ. Τ.

1 Από το βιβλίο: Σοφία η ασκήτισσα της Παναγίας, Ι. Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας Καστοριάς, 2002, σ. 89.

Μαρτυρία του αρχιμ. Γρηγορίου Χατζηνικολάου, ο οποίος μεταξύ άλλων γράφει: «… Ηξιώθην να την γνωρίσω το έτος 1972,

ότε υπηρέτουν ως ιεροκήρυξ εις την Ι. Μητρόπολιν Φλωρίνης, με έδραν την Πτολεμαΐδα… Ήμην όντως εκ των ευεργετηθέντων.

Η γνωριμία μας με την ταπεινή και εκλεκτή δούλη του Θεού Σοφία υπήρξε δι᾽ εμέ σημαντικός σταθμός της ζωής μου…».

2 Όπου παρ. σ. 66.

3 Όπου παρ. σ. 68.

4 Ιστοσελίδα: Ορθόδοξος Συναξαριστής (www.saint.gr).

ΚΥΡΙΑΚΗ 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026 – Θ΄ ΛΟΥΚΑ (Λουκ. ιβ΄ 16-21) (Εφεσ. δ΄ 1-7)

    ¨Ο Λόγος του Θεού στον Λαό του Θεού" Πλήρωμα ζωής «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, α δε ητοίμασας τίνι έστα...